Trong hành trình tìm kiếm chân lý và ý nghĩa cuộc sống, có lẽ không ai là không từng nghe đến Phật giáo – một trong những tôn giáo lớn nhất thế giới với hàng tỷ tín đồ. Nhưng bạn đã thực sự biết rõ người sáng lập Phật giáo là ai chưa? Câu hỏi tưởng chừng đơn giản này lại mở ra cả một bản hùng ca về hành trình từ một vị hoàng tử sống trong nhung lụa đến một vị Thầy giác ngộ, mang ánh sáng trí tuệ soi đường cho nhân loại.
Bài viết này của chuaphatanlongthanh.com sẽ đưa bạn đi sâu vào cội nguồn, khám phá tường tận về con người vĩ đại đứng sau sự ra đời của một trong những hệ tư tưởng có ảnh hưởng sâu rộng nhất lịch sử nhân loại.
Từ Hoàng Tử Tất Đạt Đa Đến Đức Phật Thích Ca Mâu Ni
Bối Cảnh Lịch Sử Và Gia Thế Cao Quý
Vào khoảng thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên, tại vùng Bắc Ấn Độ, gần khu vực biên giới Nepal ngày nay, một vương quốc nhỏ tên là Ca-tỳ-la-vệ (Kapilavastu) thuộc dòng họ Thích Ca (Sakya) đang hưng thịnh. Nơi đây, hoàng tử Tất Đạt Đa Cồ Đàm (Siddhartha Gautama) ra đời trong một gia đình hoàng tộc. Cha ngài là vua Tịnh Phạn (Suddhodana), mẹ ngài là hoàng hậu Ma-da (Mayadevi). Theo truyền thuyết, ngay từ lúc mới sinh, hoàng tử đã có điềm báo về một vị vua Chuyển Luân Thánh Vương hoặc một vị Phật tương lai.
Cuộc Sống Cung Đình Và Những Câu Hỏi Về Khổ Đau
Hoàng tử Tất Đạt Đa lớn lên trong nhung lụa, được hưởng mọi sự chăm sóc, giáo dục tốt nhất về văn chương, võ nghệ, triết học. Ngài kết hôn với công chúa Da-du-đề (Yashodhara) và có một con trai tên là La-hầu-la (Rahula). Cuộc sống tưởng chừng hoàn hảo, nhưng trong sâu thẳm tâm hồn vị hoàng tử trẻ tuổi, những câu hỏi lớn về bản chất cuộc sống luôn ám ảnh.
Một ngày nọ, khi ngài rời hoàng cung, ngài đã chứng kiến bốn cảnh tượng làm thay đổi cuộc đời mình mãi mãi: một người già yếu, một người bệnh tật, một người chết, và một vị tu sĩ du hành. Bốn cảnh tượng này, được gọi là “Tứ môn du quan”, đã khơi dậy trong lòng ngài nỗi niềm trăn trở về Sinh, Lão, Bệnh, Tử – bốn nỗi khổ căn bản của kiếp người. Từ đó, ngài quyết tâm từ bỏ tất cả để đi tìm chân lý giải thoát.
Hành Trình Tìm Kiếm Chân Lý Và Giác Ngộ
Từ Bỏ Cõi Trần Và Những Năm Tháng Tu Hành Khổ Ẩu
Có thể bạn quan tâm: 10 Điều Kiêng Kỵ Khi Thờ Tượng Phật A Di Đà Tại Nhà
Vào một đêm trăng, khi vợ con đang say giấc, hoàng tử Tất Đạt Đa đã một mình rời khỏi cung điện, cưỡi ngựa Kiều-phạn-ba (Kanthaka), cắt tóc đổi y, trở thành một ẩn sĩ du phương. Hành trang của ngài lúc ấy chỉ là khát khao tìm ra con đường chấm dứt khổ đau.
Ngài đã đến các vị thầy tu lỗi lạc thời bấy giờ để học hỏi, như A-luật-đà (Alara Kalama) và Uất-đầu-lam-phất (Uddaka Ramaputta), nhưng ngài nhận ra rằng những pháp môn cao siêu nhất về thiền định cũng không thể mang lại sự giải thoát rốt ráo. Ngài quyết định thử con đường khổ hạnh, nhịn ăn, hành xác đến mức gần như bỏ mạng. Trải qua sáu năm ròng rã trong vô vọng, ngài ngộ ra rằng cực đoan khổ hạnh cũng như cực đoan buông thả đều không phải là con đường trung đạo dẫn đến giác ngộ.
Đêm Giác Ngộ Dưới Cội Bồ Đề
Một buổi chiều, Tất Đạt Đa ngồi xuống dưới một gốc cây bồ đề (cây Vô ưu) ở Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya), trải cỏ làm tọa cụ, dõng mãnh phát nguyện: “Dù thịt da ta có khô héo, dù chỉ còn xương máu, ta thà chết nơi đây chứ nhất định không đứng dậy nếu chưa chứng được Chánh Đẳng Chánh Giác!”
Trong đêm ấy, qua bao thử thách của ma chướng (Ma Ba Tuần) và dục vọng, tâm thức của ngài dần lắng dịu, định tĩnh. Khi ánh sao mai vừa ló dạng, ngài bỗng nhiên đại triệt đại ngộ. Ngài thấu suốt được Tứ Diệu Đế (Khổ, Tập, Diệt, Đạo) và Mười Hai Nhân Duyên – những chân lý nền tảng về bản chất của khổ đau và con đường dẫn đến sự chấm dứt khổ đau. Từ đó, ngài được tôn xưng là Đức Phật Thích Ca Mâu Ni – “Đấng giác ngộ họ Thích Ca, vị ẩn sĩ yên lặng”.
Đức Phật Là Ai? Không Phải Một Vị Thần, Mà Là Một Con Người Hoàn Hảo
Khẳng Định Tính Người Của Đức Phật
Một điểm cực kỳ quan trọng cần làm rõ khi nói về người sáng lập Phật giáo là ai là: Đức Phật không phải là một vị thần toàn năng. Ngài là một con người, nhưng là một con người đã giác ngộ hoàn toàn, đã đoạn tận mọi phiền não, tham sân si, và đạt đến Niết Bàn – trạng thái giải thoát tối thượng. Ngài tự thân chứng nghiệm chân lý, chứ không được một vị thần nào ban cho.
Ngũ Phẩm Của Một Vị Phật
Có thể bạn quan tâm: A Di Đà Phật Thích Giác Nhàn: Tiểu Sử, Đạo Pháp Và Ảnh Hưởng
Theo Phật giáo, một vị Phật là một con người đã tự mình giác ngộ và giác tha, tức là không chỉ tự mình giải thoát mà còn có tâm nguyện và trí tuệ để giúp đỡ chúng sinh khác cùng giải thoát. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là vị Phật duy nhất xuất hiện trong kiếp hiện tại của chúng ta.
Những Giáo Lý Cốt Lõi Được Đức Phật Truyền Bá
Tứ Diệu Đế – Nền Tảng Của Giáo Pháp
Sau khi giác ngộ, Đức Phật đã du hóa khắp nơi để truyền bá giáo lý. Bài pháp đầu tiên của ngài là “Chuyển Pháp Luân” tại vườn Lộc Uyển (Sarnath), nơi ngài giảng về Tứ Diệu Đế:
- Khổ Đế: Nhận diện rằng cuộc sống đầy rẫy những khổ đau (sinh, lão, bệnh, tử, ái biệt ly, oán tắng hội, cầu bất đắc, ngũ uẩn câu).
- Tập Đế: Tìm hiểu nguyên nhân của khổ đau, chính là tham ái (ái dục, chấp trước).
- Diệt Đế: Xác lập rằng khổ đau có thể chấm dứt hoàn toàn, đó là Niết Bàn.
- Đạo Đế: Chỉ ra con đường dẫn đến sự chấm dứt khổ đau, đó là Bát Chánh Đạo.
Bát Chánh Đạo – Con Đường Thực Hành
Bát Chánh Đạo là tám yếu tố then chốt trong con đường tu tập:
- Chánh Kiến: Hiểu biết đúng về chân lý (Tứ Diệu Đế).
- Chánh Tư Duy: Duy trì những suy nghĩ tích cực, từ bi, không sân hận.
- Chánh Ngữ: Nói lời chân thật, ôn hòa, không nói dối, không nói lời chia rẽ.
- Chánh Nghiệp: Hành động đúng đắn, không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm.
- Chánh Mạng: Kiếm sống chân chính, không làm nghề nghiệp bất chính.
- Chánh Tinh Tấn: Nỗ lực tu tập, đoạn ác tu thiện.
- Chánh Niệm: Ý thức rõ ràng về thân, thọ, tâm, pháp trong từng phút giây.
- Chánh Định: Tu tập thiền định để tâm an trụ, định tĩnh.
Nhân Duyên Và Nghiệp Báo
Một giáo lý then chốt khác là Nhân Duyên (Duyên Khởi): “Cái này có, cái kia có; cái này không, cái kia không”. Mọi hiện tượng trong vũ trụ đều tồn tại trên cơ sở tương quan, tương duyên, không có gì tồn tại một cách độc lập, cố định. Từ đó dẫn đến giáo lý Nghiệp Báo (Karma): Hành động (thân, khẩu, ý) của con người sẽ tạo ra nhân, và nhân ấy sẽ dẫn đến quả báo tương xứng trong hiện tại hoặc tương lai.
Sự Hình Thành Của Giáo Đoàn Và Sự Phát Triển Của Phật Giáo
Có thể bạn quan tâm: A Di Đà Phật Thiện Tai Thiện Tai: Câu Chuyện Cuộc Đời & Bài Học Nhân Quả
Năm Vị Tỳ Kheo Đầu Tiên
Bài pháp đầu tiên tại Lộc Uyển đã độ năm vị tu sĩ khổ hạnh (trước kia từng tu cùng ngài) trở thành năm vị Tỳ Kheo (Bhikkhu) đầu tiên của giáo đoàn, hay còn gọi là Tăng đoàn (Sangha). Cùng với Phật (giáo chủ) và Pháp (giáo lý), ba ngôi Tam Bảo (Phật – Pháp – Tăng) được hình thành, trở thành chỗ nương tựa chính yếu của người Phật tử.
Đạo Phật Dành Cho Mọi Người
Khác biệt lớn so với các tôn giáo và đẳng cấp xã hội thời bấy giờ, Đức Phật mở rộng cửa đạo cho mọi tầng lớp, bất kể sang hèn, nam nữ, già trẻ. Ngài khẳng định rằng mọi người đều có Phật tánh (tiềm năng giác ngộ) như nhau. Những người như Ưu Bà Ly (một người cùng cực), Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên (hai vị thầy tu đạo婆罗门 lỗi lạc) đều trở thành những đệ tử xuất sắc, được tôn vinh là những vị đại đệ tử có “thần thông” và “trí tuệ” số một của Đức Phật.
Niết Bàn Và Hạnh Nguyện Từ Bi
Sau hơn 45 năm hoằng pháp, trải qua vô số gian nan, thử thách, Đức Phật đã thuyết pháp độ sinh khắp nơi. Ngài nhập Niết Bàn (Parinirvana) tại Câu Thi Na (Kushinagar) khi đã 80 tuổi. Câu di chúc cuối cùng của ngài là: “Hãy tự mình là ngọn đèn soi sáng cho chính mình, hãy tự mình nương tựa chính mình, chớ nương tựa một ai khác; hãy lấy Chánh Pháp làm ngọn đèn, làm nơi nương tựa duy nhất.”
Tinh thần cốt lõi của đạo Phật là Từ Bi (Metta) và Trí Tuệ (Panna). Từ bi là mong muốn tất cả chúng sinh đều được an vui, hạnh phúc. Trí tuệ là sự thấu hiểu bản chất thực tại, thấy rõ vô thường, khổ, vô ngã của vạn pháp. Hai yếu tố này luôn song hành, bổ trợ cho nhau trên con đường giác ngộ.
Có thể bạn quan tâm: A Di Đà Phật Sỹ Luân: Khám Phá Ý Nghĩa, Ý Nghĩa Và Ứng Dụng Trong Đời Sống
Đức Phật Trong Tâm Thức Người Việt Và Ảnh Hưởng Đến Văn Hóa Dân Tộc
Phật Giáo Du Nhập Vào Việt Nam
Phật giáo du nhập vào Việt Nam rất sớm, có thể vào khoảng thế kỷ thứ 2-3 trước Công nguyên, thông qua cả hai con đường Bắc tông (từ Trung Hoa) và Nam tông (từ Campuchia, Thái Lan). Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, Phật giáo luôn đồng hành cùng dân tộc, trở thành “quốc đạo” trong nhiều triều đại phong kiến, đặc biệt là thời Lý – Trần.
Hình Ảnh Đức Phật Trong Văn Hóa Dân Gian
Hình ảnh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni với vẻ từ bi, an lạc, luôn hiện diện trong các ngôi chùa làng, phủ miếu, và cả trong không gian tâm linh của nhiều gia đình Việt. Những câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp tu hành và những lời dạy của Đức Phật được lưu truyền qua ca dao, tục ngữ, chèo, chầu văn, trở thành một phần máu thịt trong đời sống tinh thần người Việt.
Những Giá Trị Đạo Đức Mà Đức Phật Để Lại
- Lòng Từ Bi Hỷ Xả: Yêu thương, vị tha, sẵn sàng tha thứ.
- Tinh Thần Từ Quyết: Đề cao sự tự lực, không ỷ lại, không mê tín dị đoan.
- Lòng Hiếu Thảo: Coi trọng công ơn cha mẹ, biết báo hiếu.
- Tình Yêu Hòa Bình: Giáo lý “Chánh nghiệp” luôn hướng con người đến hành động bất bạo động, yêu chuộng hòa bình.
- Tư Tưởng Bình Đẳng: Khẳng định giá trị con người không phân biệt đẳng cấp, giàu nghèo.
Kết Luận
Vậy là người sáng lập Phật giáo là ai? Câu trả lời chính xác và đầy đủ nhất là: Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, một vị hoàng tử đã từ bỏ ngai vàng để trở thành một vị thầy giác ngộ, một con người vĩ đại đã dấn thân tìm kiếm và chứng nghiệm chân lý để rồi dành cả cuộc đời mình để dẫn dắt nhân loại đi trên con đường chấm dứt khổ đau.
Hiểu rõ về con người và tư tưởng của Đức Phật không chỉ giúp ta có cái nhìn đúng đắn về tôn giáo này, mà còn là một kho tàng tri thức, đạo đức và phương pháp tu tập để mỗi người chúng ta có thể ứng dụng vào cuộc sống hàng ngày, hướng đến một cuộc sống an lạc, hạnh phúc và có ý nghĩa hơn. Hãy tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com để khám phá sâu hơn về thế giới tâm linh và tri thức nhân loại.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 15, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
