Thượng tọa Thích Chánh Định, một trong những vị giảng sư nổi bật của Phật giáo Việt Nam hiện nay, đã có buổi thuyết giảng đầy cảm xúc tại chùa Tam Bảo, Đà Nẵng vào tháng 7 năm 2024. Với chủ đề “Sống tỉnh thức, chánh niệm, thực hành trung đạo, an lạc đời tu”, buổi pháp thoại đã mang đến cho hàng ngàn Phật tử tham dự không chỉ kiến thức sâu sắc về giáo lý mà còn là cảm nhận trực tiếp về sự an nhiên, thanh tịnh mà chánh pháp Phật Đà mang lại. Bài viết này không chỉ ghi lại nội dung buổi giảng mà còn là một hành trình khám phá những giá trị thiết thực của Phật pháp trong đời sống hiện đại.
Có thể bạn quan tâm: Chuỗi Hạt Đeo Tay Phật Giáo: Ý Nghĩa, Lợi Ích, Cách Chọn & Bảo Quản
Hành Trình Hoằng Pháp Miền Trung
Bối cảnh chuyến thăm
Chuyến viếng thăm an cư kiết hạ tại chùa Tam Bảo của Thượng tọa Thích Chánh Định diễn ra trong bối cảnh Phật giáo Việt Nam đang nỗ lực không ngừng để đưa giáo lý từ kinh sách đến gần với cuộc sống của đại chúng. Là Ủy viên Ban Hoằng Pháp Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và trụ trì chùa Tam Phước tại Đồng Nai, Thượng tọa không chỉ là một nhà tu hành có uy tín mà còn là một học giả uyên bác, luôn tìm cách làm mới phương pháp giảng dạy để phù hợp với nhịp sống hiện đại.
Chùa Tam Bảo, nơi diễn ra buổi pháp thoại, là một trong những trung tâm Phật giáo lớn ở thành phố biển Đà Nẵng. Không gian thanh tịnh, kiến trúc hài hòa với thiên nhiên, nơi đây đã trở thành điểm đến quen thuộc cho những ai muốn tìm về chốn tâm linh. Đặc biệt, trong mùa an cư kiết hạ, chùa càng trở nên đông đúc hơn bao giờ hết, khi các hành giả từ khắp nơi tụ về để tu tập và học hỏi.
Ý nghĩa của buổi pháp thoại
Buổi pháp thoại không đơn thuần là một buổi thuyết giảng theo hình thức truyền thống. Nó là một sự kiện mang tính giáo dục và truyền cảm hứng sâu sắc. Với chủ đề “Sống tỉnh thức, chánh niệm, thực hành trung đạo, an lạc đời tu”, Thượng tọa Thích Chánh Định đã khéo léo kết nối giáo lý nhà Phật với những vấn đề thực tiễn mà con người hiện đại đang phải đối mặt: áp lực công việc, lo toan cuộc sống, và sự xao lạc trong tâm hồn.
Giáo Lý Cốt Lõi: Tỉnh Thức và Chánh Niệm
Hiểu về tỉnh thức
Theo lời giảng của vị Thượng tọa, tỉnh thức không chỉ đơn giản là không ngủ, mà là một trạng thái tâm thức cao độ, nơi con người hoàn toàn nhận biết và hiện diện trong từng khoảnh khắc của cuộc sống. Tỉnh thức là khả năng quan sát suy nghĩ, cảm xúc và hành động của chính mình một cách khách quan, không phán xét. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển trí tuệ và từ bi.
Thượng tọa ví von: “Tâm định tĩnh vững chãi như núi cao, khiêm cung nhẫn nại như biển lớn, tấm lòng từ bi mát trong như dòng sông”. Câu nói này không chỉ là một hình ảnh ẩn dụ đẹp mà còn là một lời nhắc nhở về lý tưởng tu tập. Một tâm hồn tỉnh thức sẽ không bị cuốn theo những cơn sóng dữ dội của dục vọng hay sân hận, mà luôn giữ được sự bình an và trong sáng.
Sức mạnh của chánh niệm
Chánh niệm là một khái niệm có mối liên hệ mật thiết với tỉnh thức. Nếu tỉnh thức là trạng thái nhận biết tổng quát, thì chánh niệm là sự tập trung vào một đối tượng cụ thể trong hiện tại. Đó có thể là hơi thở, cảm giác nơi bàn chân khi đi, hay âm thanh xung quanh. Khi thực hành chánh niệm, chúng ta học cách buông bỏ quá khứ đã qua và không lo lắng về tương lai chưa đến.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Lễ Chào Cờ Phật Giáo: Ý Nghĩa, Nghi Thức Và Ý Nghĩa Đối Với Đời Sống Tinh Thần
Trong xã hội hiện đại, con người thường xuyên bị phân tâm bởi điện thoại thông minh, mạng xã hội, và hàng loạt thông tin mỗi ngày. Chánh niệm chính là phương thuốc hữu hiệu để “reset” lại tâm trí, giúp chúng ta trở về với chính mình. Thượng tọa nhấn mạnh rằng, việc thực hành chánh niệm không đòi hỏi phải ngồi thiền cả ngày, mà có thể được áp dụng trong mọi hoạt động thường ngày: ăn, uống, đi, đứng, nằm, ngồi.
Áp dụng vào đời sống hàng ngày
Một trong những điểm nổi bật trong bài giảng là việc Thượng tọa Thích Chánh Định hướng dẫn cách đưa tỉnh thức và chánh niệm vào các sinh hoạt hằng ngày. Ông chia sẻ:
- Khi ăn: Hãy tập trung vào vị giác, cảm nhận từng miếng ăn, thay vì一边 xem điện thoại一边 ăn như thói quen của nhiều người.
- Khi đi: Cảm nhận bàn chân chạm xuống mặt đất, hơi thở theo nhịp bước đi.
- Khi làm việc: Dành toàn bộ sự chú ý cho công việc đang làm, tránh làm nhiều việc cùng lúc (multitasking) vốn khiến hiệu quả giảm sút và dễ dẫn đến stress.
Việc áp dụng những điều này một cách đều đặn sẽ dần dần làm thay đổi chất lượng cuộc sống, giúp tâm trí trở nên nhẹ nhàng, minh mẫn hơn.
Con Đường Trung Đạo: Cân Bằng Giữa Các Cực Đoan
Khái niệm về trung đạo
Trung đạo là một trong những giáo lý then chốt của đạo Phật, được Đức Phật Thích Ca Mâu Ni giảng dạy ngay từ buổi đầu hoằng pháp. Trung đạo không phải là sự trung dung tầm thường, mà là con đường giữa, tránh xa hai cực đoan: một là đắm mình trong dục lạc vật chất, hai là hành xác khổ hạnh quá mức.
Có thể bạn quan tâm: Chuỗi Phật Đeo Tay: Ý Nghĩa, Cách Đeo & Lưu Ý Khi Sử Dùng
Thượng tọa Thích Chánh Định giải thích, trong bối cảnh hiện đại, hai cực đoan này vẫn hiện hữu rất rõ. Một bộ phận người trẻ chạy theo vật chất, danh vọng, tìm kiếm hạnh phúc trong những thứ bên ngoài như tiền bạc, xe cộ, nhà cửa. Mặt khác, cũng có những người vì quá sợ hãi thế gian mà tìm đến những hình thức tu tập cực đoan, tách biệt hoàn toàn với xã hội, làm mất đi tinh thần “tùy duyên” của Phật giáo.
Trung đạo trong hành xử
Thực hành trung đạo không chỉ thể hiện trong lối sống mà còn trong cách ứng xử với người khác. Đó là sự cân bằng giữa từ bi và trí tuệ. Chúng ta cần có lòng từ bi để thương yêu, tha thứ, giúp đỡ người khác, nhưng đồng thời cũng cần có trí tuệ để phân biệt đúng sai, không vì lòng từ bi mà dung túng cái ác.
Vị Thượng tọa cũng nhấn mạnh đến sự cân bằng giữa công việc và tu tập. Người cư sĩ Phật tử không cần phải từ bỏ gia đình, sự nghiệp để đi tu, mà có thể tu tập ngay trong cuộc sống hằng ngày. Quan trọng là làm sao để công việc trở thành một pháp môn, một phương tiện để rèn luyện tâm tính.
Lợi ích thiết thực
Khi sống theo trung đạo, con người sẽ tránh được hai thái cực gây hại cho tâm hồn: quá buông thả và quá khắt khe. Điều này dẫn đến sự an lạc bền vững. An lạc ở đây không phải là cảm giác vui sướng nhất thời mà là một trạng thái thanh tịnh, nhẹ nhàng từ bên trong, không phụ thuộc vào hoàn cảnh bên ngoài.
Vượt Qua Vô Thường và Vô Ngã
Nhận diện vô thường
Một trong những chân lý căn bản mà Đức Phật dạy là vô thường – vạn pháp luôn biến đổi, không có gì là mãi mãi. Thượng tọa Thích Chánh Định đã nhắc nhở đại chúng rằng, cuộc sống con người cũng như vậy: sinh, lão, bệnh, tử là quy luật tất yếu. Gia đình, tài sản, danh vọng rồi cũng sẽ qua đi.
Tuy nhiên, nhận diện vô thường không phải để bi quan, chán đời, mà để từ đó sống trọn vẹn hơn với hiện tại. Khi hiểu rằng mọi thứ đều vô thường, chúng ta sẽ biết trân trọng những khoảnh khắc bên người thân, biết quý trọng thời gian, và không quá执着 vào những thứ phù du.
Hiểu về vô ngã
Cùng với vô thường là giáo lý vô ngã. “Ngã” ở đây không phải là cái tôi cá nhân theo nghĩa thông thường, mà là một thực thể độc lập, cố định, tồn tại vĩnh viễn. Đức Phật dạy rằng, con người và vạn vật đều không có một bản ngã như vậy. Tất cả đều là sự kết hợp của các yếu tố (nhân duyên) và sẽ tan rã khi nhân duyên không còn.
Thượng tọa giảng rằng, chính vì không hiểu vô ngã mà con người luôn sống trong lo lắng, sợ hãi mất mát, và ganh đua, đố kỵ với người khác. Khi thấu hiểu vô ngã, cái tôi cá nhân sẽ dần được thu nhỏ lại, nhường chỗ cho lòng từ bi và sự hòa hợp với cộng đồng.
Biến giáo lý thành phương pháp sống
Việc hiểu và ứng dụng hai chân lý vô thường và vô ngã vào đời sống là một quá trình tu tập lâu dài. Thượng tọa khuyên rằng, thay vì chỉ học thuộc lòng lý thuyết, chúng ta nên dùng nó như một công cụ để soi chiếu vào chính mình. Mỗi khi khởi lên sân hận hay tham muốn, hãy tự hỏi: “Cái ‘tôi’ này có thật sự tồn tại độc lập hay không? Điều tôi đang cố nắm giữ có chắc chắn sẽ mãi mãi thuộc về tôi?”
Khi tư duy như vậy, tâm sẽ dần trở nên nhẹ nhàng, bớt执着 hơn.
Lễ Thắp Nến Hoa Đăng và Thiền Hành Chánh Niệm
Không khí trang nghiêm
Một trong những nghi thức đẹp nhất trong buổi pháp thoại là lễ thắp nến hoa đăng và thiền hành chánh niệm. Dưới ánh trăng thanh tịnh của đêm Đà Nẵng, hàng trăm ngọn nến được thắp lên, tạo nên một khung cảnh lung linh, huyền ảo. Mỗi ngọn nến tượng trưng cho một tâm hồn đang nỗ lực hướng về ánh sáng của trí tuệ.
Thượng tọa Thích Chánh Định cùng Đại đức Thích Pháp Hiếu và quý Phật tử đã thực hiện nghi thức này một cách trang nghiêm. Tiếng niệm Phật vang lên đều đặn, hòa cùng tiếng sóng vỗ nhẹ vào bờ biển gần đó, tạo nên một bản giao hưởng của tâm linh.
Có thể bạn quan tâm: Chuỗi Niệm Phật Có Bao Nhiêu Hạt: Ý Nghĩa & Các Dạng Phổ Biến
Ý nghĩa của thiền hành
Thiền hành là một hình thức thiền định đặc biệt, trong đó hành giả đi chậm rãi, mỗi bước chân đều được thực hiện trong chánh niệm. Khác với thiền ngồi, thiền hành giúp khí huyết lưu thông, rất phù hợp với người lớn tuổi hoặc những ai chưa quen với việc ngồi lâu.
Trong buổi tối hôm đó, mọi người cùng nhau thiền hành quanh hai gốc bồ đề lớn trước chánh điện. Bồ đề là loại cây thiêng liêng trong Phật giáo, tượng trưng cho sự giác ngộ. Việc thiền hành dưới gốc bồ đề không chỉ là một hành động tu tập mà còn là một biểu tượng của việc noi theo dấu chân của Đức Phật.
Cầu nguyện và hồi hướng
Sau phần thiền hành, đại chúng cùng hướng về kim thân Phật thành đạo để cầu nguyện. Những lời nguyện cầu được cất lên với tất cả tấm lòng thành kính: nguyện cầu quốc thái dân an, thế giới hòa bình, chúng sanh an lạc, và đặc biệt là nguyện cầu Phật pháp được trường tồn, hưng thịnh, soi sáng con đường cho muôn loài.
Thượng tọa cũng có lời hồi hướng công đức của buổi lễ đến tất cả chúng sanh, mong rằng nhờ phước lành này, mọi người đều có duyên lành tiếp cận và thực hành chánh pháp.
Sức Hút Của Vị Giảng Sư
Phong cách giảng dạy gần gũi
Điều khiến cho buổi pháp thoại của Thượng tọa Thích Chánh Định trở nên đặc biệt ấn tượng là phong cách giảng dạy. Không dùng những từ ngữ kinh viện khó hiểu, vị Thượng tọa sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi, đôi khi pha chút hài hước nhẹ nhàng để truyền tải những giáo lý sâu sắc. Cách nói chuyện của ngài không khiến người nghe cảm thấy bị giáo huấn, mà như đang được trò chuyện, chia sẻ từ một người bạn lớn tuổi, nhiều kinh nghiệm.
Sự uyên bác và tâm huyết
Bên cạnh sự gần gũi, Thượng tọa còn thể hiện sự uyên bác của mình qua việc dẫn chứng nhiều câu chuyện tiền thân của Đức Phật, những bài học từ các vị Tổ sư, cũng như các dẫn chứng từ khoa học hiện đại để minh họa cho giáo lý. Điều này cho thấy ngài không chỉ am hiểu kinh điển mà còn luôn cập nhật, hội nhập với tri thức thời đại.
Tâm huyết của Thượng tọa còn thể hiện ở việc ngài luôn dành thời gian để trả lời các câu hỏi của Phật tử sau buổi giảng. Dù câu hỏi có khó đến đâu, ngài cũng kiên nhẫn lắng nghe và giải đáp một cách thấu đáo.
Lòng biết ơn của đại chúng
Đáp lại tấm chân tình của Thượng tọa giảng sư, Đại đức Thích Pháp Hiếu, trụ trì chùa Tam Bảo, đã đại diện cho toàn thể Phật tử cúng dường trai tăng và dâng lên những lời tri ân sâu sắc. Đại đức cũng không quên cung thỉnh Thượng tọa hứa khả tiếp tục quay lại miền Trung trong thời gian sắp tới để tiếp tục công việc hoằng pháp.
Lời Kết: Hành Trình Về Với Chánh Pháp
Buổi pháp thoại của Thượng tọa Thích Chánh Định tại chùa Tam Bảo không chỉ là một sự kiện tôn giáo, mà còn là một hành trình về với chánh pháp của hàng ngàn con người đang tìm kiếm ý nghĩa cho cuộc sống. Trong xã hội hiện đại, khi con người ngày càng bị cuốn vào guồng quay của vật chất và công nghệ, thì những lời giảng về tỉnh thức, chánh niệm, và trung đạo lại càng trở nên cần thiết.
Chánh pháp Phật Đà không phải là những điều cao xa, mà hiện hữu ngay trong từng hơi thở, từng suy nghĩ, và từng hành động của chúng ta. Khi sống tỉnh thức, chúng ta sẽ thấy rõ được bản chất của khổ đau và hạnh phúc. Khi thực hành chánh niệm, chúng ta tìm lại được sự bình an trong tâm hồn. Và khi đi trên con đường trung đạo, chúng ta sẽ biết cách sống cân bằng, an lạc giữa cuộc đời.
Mong rằng, những giá trị tốt đẹp từ buổi pháp thoại này sẽ tiếp tục được lan tỏa, để ngày càng có nhiều người được tiếp cận và thực hành chánh pháp, từ đó xây dựng một xã hội tốt đẹp, an vui hơn.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 15, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
