Chùa Răng Phật (Sri Dalada Maligawa) ở Kandy, Sri Lanka, không chỉ là một ngôi chùa; đó là một biểu tượng sâu sắc của đức tin, lịch sử và bản sắc dân tộc. Nơi đây lưu giữ một trong những thánh tích linh thiêng nhất của Phật giáo: một chiếc răng của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Bài viết này sẽ đưa bạn đi sâu vào hành trình kỳ diệu của thánh tích, khám phá kiến trúc tinh tế của ngôi chùa và hiểu rõ tại sao nơi đây lại trở thành điểm đến hành hương không thể thiếu.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Phật Đà Quận 3: Kiến Trúc Ấn Tượng & Những Giá Trị Tâm Linh Không Thể Bỏ Lỡ
Hành Trình Thánh Tích Từ Ấn Độ Đến Sri Lanka
Nguồn Gốc Thần Thánh Của Chiếc Răng
Theo lời ghi chép trong Kinh Đại Bát Niết Bàn, sau khi Đức Phật nhập niết bàn tại Kushinagar, thân thể ngài được hỏa táng. Tro cốt và xá lợi của ngài được chia cho các cư sĩ và vương quốc để lưu giữ và tôn thờ. Trong số đó, một chiếc răng của Đức Phật được đưa tới vương quốc Kalinga (nay thuộc bang Odisha, Ấn Độ), nơi nó được các vị vua coi như báu vật quốc gia, đặt trong một chiếc hộp bằng vàng và được thờ phụng tại một ngôi chùa uy nghiêm.
Cuộc Di Cư Lịch Sử
Thế kỷ thứ 4 sau Công nguyên, vương quốc Kalinga chìm vào hỗn loạn do các cuộc chiến tranh tranh giành quyền lực. Vua Guhasiva, lo sợ thánh tích sẽ bị hủy hoại trong thời kỳ bất ổn, đã quyết định một hành động táo bạo: đưa chiếc răng Phật tới một nơi an toàn. Người được giao trọng trách này là con gái ông, Công chúa Hemamala, và con rể, Hoàng tử Dantha.
Câu chuyện về cuộc di cư của cặp đôi hoàng tộc là một trong những huyền thoại được người dân Sri Lanka truyền tụng qua nhiều thế hệ. Để tránh sự chú ý của quân địch, họ đã cải trang thành thường dân. Theo truyền thuyết, Công chúa Hemamala đã cẩn thận giấu chiếc răng Phật trong búi tóc của mình, trong khi Hoàng tử Dantha cũng có nhiệm vụ bảo vệ thánh tích trong suốt hành trình dài và nguy hiểm.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Phật Ân Tiền Giang: Tìm Hiểu Trường Trung Cấp Phật Học & Kiến Trúc Đặc Sắc
Điểm đến của họ là vương quốc Anuradhapura, Sri Lanka, dưới thời trị vì của Vua Keerthi Sri Meghavarna. Việc đón tiếp một thánh tích linh thiêng như vậy là một vinh dự lớn lao, và nó được ghi chép lại trong cuốn sử thi nổi tiếng Mahavamsa của Sri Lanka. Kể từ khoảnh khắc đó, xá lợi răng Phật đã trở thành biểu tượng quyền lực và tâm linh của các triều đại Sri Lanka.
Chùa Răng Phật: Trái Tim Của Đế Chế Kandy
Từ Những Ngôi Chùa Cổ Đến Kandy Hiện Đại
Sau khi đến Sri Lanka, thánh tích không chỉ được lưu giữ ở một nơi cố định. Khi thủ đô của các vương quốc thay đổi qua nhiều triều đại (Anuradhapura, Polonnaruwa, Dambadeniya, Yapahuwa, Kurunegala, Kotte và Gampola), một ngôi chùa đặc biệt dành riêng cho xá lợi răng Phật cũng được xây dựng theo. Điều này cho thấy vị trí tối cao của thánh tích trong tâm thức chính trị và tôn giáo của người cai trị.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Phật Tích Từ Sơn Bắc Ninh: Khám Phá Di Tích Lịch Sử Và Tâm Linh
Kandy, được chọn làm kinh đô của vương quốc cuối cùng của người Singhalese (Vương quốc Kandy, tồn tại từ 1469 đến 1818), đã trở thành nơi an nghỉ cuối cùng của xá lợi răng Phật. Việc định cư tại đây không chỉ là một quyết định ngẫu nhiên mà là một chiến lược để bảo vệ báu vật quốc gia khỏi sự xâm lược của các cường quốc thực dân châu Âu đang bành trướng trên bờ biển Sri Lanka.
Những Biến Cố Thăng Trầm Của Ngôi Chùa
Chùa Răng Phật ngày nay mà chúng ta thấy là kết quả của nhiều lần xây dựng, phá hủy và trùng tu.
Vua Wimaladharmasuriya I (1592-1604): Người đã cho xây dựng ngôi chùa đầu tiên tại Kandy để đón rước thánh tích. Tuy nhiên, ngôi chùa này đã bị quân đội Bồ Đào Nha, trong một chiến dịch nhằm khuất phục vương quốc Kandy, phá hủy hoàn toàn vào năm 1603.
Chùa Răng Phật Sri Lanka Có thể bạn quan tâm: Dầu Xoa Bóp Chùa Phật Tích Tòng Lâm: Bí Quyết Giảm Đau Nhức Xương Khớp Từ Y Học Cổ Truyền
Vua Rajasinghe II (1635-1687): Sau khi đánh đuổi người Bồ Đào Nha, vị vua này đã cho xây dựng lại ngôi chùa trên nền cũ. Nhưng bi kịch lại tiếp diễn khi người Hà Lan, những kẻ thực dân mới, chiếm đóng Kandy vào năm 1665 và phóng hỏa thiêu rụi ngôi chùa.
Vua Vimaladharmasuriya II (1687-1707): Ông đã cho xây dựng lại một ngôi chùa mới, lần này là một công trình hai tầng bằng gỗ. Tuy nhiên, theo thời gian, ngôi chùa này cũng bị hư hại nghiêm trọng.
Vua Veera Parakrama Narendrasinghe (1707-1739): Con trai của Vua Vimaladharmasuriya II đã cho trùng tu và mở rộng ngôi chùa, tạo nên cấu trúc cơ bản của chính điện mà chúng ta thấy ngày nay. Các vị vua sau đó, đặc biệt là các vị vua từ vương quốc Nayakkar của Nam Ấn Độ, đã tiếp tục tu bổ và mở rộng khu phức hợp.
Thế kỷ 19 và thời kỳ thực dân: Khi vương quốc Kandy sụp đổ vào năm 1815, người Anh đã chiếm đóng và biến Sri Lanka thành thuộc địa. Chùa Răng Phật, lúc này, đã trở thành biểu tượng cho tinh thần độc lập của người dân bản địa. Các vị sư và nhân dân đã đứng lên đấu tranh để bảo vệ ngôi chùa khỏi sự can thiệp của thực dân.
Chùa Răng Phật Sri Lanka Thế kỷ 20 đến nay: Sau khi Sri Lanka giành được độc lập, chính phủ và Phật tử cả nước tiếp tục tu bổ, tôn tạo chùa. Một trong những dấu ấn nổi bật nhất là mái che chính điện được mạ vàng, do Tổng thống Ranasinghe Premadasa cho xây dựng vào năm 1987, tạo nên hình ảnh đặc trưng và uy nghi của chùa Răng Phật trên bản đồ Kandy.
Kiến Trúc Tinh Tế Của Một Thánh Điện
Hồ Kandy và Không Gian Linh Thiêng
Chùa Răng Phật nằm cạnh Hồ Kandy, một hồ nước nhân tạo hình chữ nhật được xây dựng vào năm 1807 dưới thời thuộc địa Anh. Hồ nước này không chỉ là một điểm nhấn cảnh quan mà còn tạo nên một không gian thanh tịnh, phản chiếu hình ảnh của ngôi chùa và bầu trời, giúp tách biệt khu vực linh thiêng khỏi sự ồn ào của thành phố.
Cổng Vào Và Các Công Trình Phụ
Khi bước qua cổng chính vào khu phức hợp chùa, du khách sẽ bắt gặp một loạt các công trình phụ trợ, mỗi công trình đều mang một chức năng lịch sử và tôn giáo riêng.
Medha Pokuna (Ao Sen): Một ao nhỏ nằm ở lối vào, tượng trưng cho sự thanh tẩy tâm hồn trước khi bước vào không gian thiêng liêng.
Nelum Pokuna (Ao Sen Lotos): Một ao sen lớn hơn, nơi những bông sen nở rộ tượng trưng cho sự giác ngộ và thanh khiết trong Phật giáo.
Maha Hanuman Kovil: Một đền thờ Hindu nhỏ dành riêng cho Hanuman, vị anh hùng trong sử thi Ramayana. Sự hiện diện của ngôi đền này là minh chứng cho sự dung hợp tôn giáo độc đáo ở Sri Lanka.
Devale: Một loạt các đền thờ nhỏ dành cho các vị thần bảo hộ (Deva) như Natha, Vishnu, Kataragama và Pattini. Việc thờ cúng các vị thần bảo hộ là một phần không thể thiếu trong nghi lễ hàng ngày tại chùa, phản ánh niềm tin rằng các vị thần này cũng là những vị hộ pháp của Phật giáo.
Pilimage (Phòng Tiếp Khách): Một gian phòng dành cho các nhà sư và khách viếng thăm nghỉ ngơi, cũng là nơi diễn ra các cuộc thảo luận Phật pháp.
Chính Điện: Nơi Trái Tim Của Ngôi Chùa Đập
Điểm nhấn trung tâm của toàn bộ khu phức hợp là chính điện (The Shrine), nơi đặt xá lợi răng Phật. Công trình này gồm hai tầng, mỗi tầng đều được chạm khắc và trang trí công phu.
Tầng Dưới (The Ground Floor): Là một gian thờ lớn với 20 cột đá granit được chạm trổ tinh xảo. Mỗi cột đá đều mang một họa tiết khác nhau, thể hiện trình độ điêu khắc bậc thầy của nghệ nhân Sri Lanka. Không gian này là nơi diễn ra các nghi lễ hàng ngày, đặc biệt là buổi lễ đánh trống vào buổi tối. Âm thanh của những chiếc trống cổ truyền được gọi là “tom-tom” vang vọng khắp Kandy, là một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người dân nơi đây.
Tầng Trên (The Upper Floor): Là khu vực thiêng liêng nhất, nơi chỉ có các nhà sư cao cấp và những vị khách đặc biệt mới được phép vào. Tầng này được chia làm hai khu vực chính:
Handun Kunama (Phòng Thánh Tích): Đây là nơi đặt bảo tháp lưu giữ xá lợi răng Phật. Cánh cửa dẫn vào phòng này được làm bằng vàng ròng, trên đó chạm nổi hình mặt trời và mặt trăng, biểu tượng cho sự bất diệt. Bên trong, xá lợi được đặt trong một bảo tháp gồm 7 lớp tráp vàng, mỗi lớp tráp đều được khảm bằng những viên đá quý lấp lánh. Do tính chất thiêng liêng, công chúng không được nhìn thấy trực tiếp chiếc răng. Trong những dịp lễ lớn, cửa phòng sẽ được mở ra và chiếc tráp vàng được đưa ra để mọi người chiêm bái từ xa.
Khu Dâng Hoa: Đối diện với Handun Kunama là nơi Phật tử và du khách dâng hoa, đèn và các lễ vật khác để bày tỏ lòng thành kính.
Lễ Hội Perahera: Lễ Hội Rước Thánh Tích Rực Rỡ Nhất
Khái Niệm Và Ý Nghĩa
Lễ hội Perahera là một trong những lễ hội truyền thống lớn nhất, rực rỡ nhất và được mong đợi nhất ở Sri Lanka. Lễ hội này được tổ chức hàng năm tại Kandy, kéo dài khoảng 10 ngày vào tháng 7 hoặc tháng 8 (theo lịch trăng), nhằm tưởng niệm và cúng dường xá lợi răng Phật.
Diễn Biến Của Lễ Hội
Lễ hội Perahera là một chuỗi các cuộc diễu hành được tổ chức mỗi đêm, và độ hoành tráng của nó tăng dần theo từng ngày.
Diễu Hành Cung Điện (Dalada Perahera): Đây là phần chính của lễ hội, bắt đầu từ Chùa Răng Phật. Đầu đoàn rước là một con voi trắng to lớn, trên mình đặt một kiệu hoa (còn gọi là “karanduwa”) được trang trí lộng lẫy. Trong kiệu hoa này, người ta đặt một bản sao của bảo tháp đựng xá lợi răng Phật (xá lợi thật luôn được giữ an toàn trong chùa). Việc sử dụng bản sao là để đảm bảo an toàn cho thánh tích quý giá.
Diễu Hành Các Đền Thần (Devale Perahera): Trước khi diễn ra diễu hành cung điện, các đền thờ Devale trong khu phức hợp cũng tổ chức các cuộc diễu hành riêng. Những cuộc diễu hành này bao gồm các đội múa lửa, đội đánh trống, đội múa và các con voi khác.
Thành Phần Của Đoàn Rước: Một đoàn rước Perahera hoàn chỉnh bao gồm:
- Các nhà sư: Đứng đầu đoàn rước, thể hiện sự hướng dẫn tâm linh.
- Các quan chức chùa: Mang theo các bảo vật và biểu tượng của chùa.
- Đội đánh trống: Giai điệu mạnh mẽ của họ là “linh hồn” của lễ hội.
- Đội múa: Các vũ công biểu diễn các điệu múa truyền thống uyển chuyển, kể lại các câu chuyện về Đức Phật và các vị thần.
- Các con voi: Những con voi được trang trí lộng lẫy, mang theo kiệu hoa và các biểu tượng tôn giáo.
- Người dân và du khách: Tạo nên một biển người cuộn theo đoàn rước, tạo nên không khí cuồng nhiệt và thiêng liêng.
Đêm Randoli Perahera: Đêm thứ 10 là đêm cao trào của lễ hội, được gọi là Randoli Perahera. Vào đêm này, các kiệu hoa từ tất cả các đền thờ Devale đều tập trung về Chùa Răng Phật, và đoàn rước trở nên vô cùng đông đảo và rực rỡ. Không khí của đêm này là sự kết hợp giữa sự trang nghiêm của nghi lễ tôn giáo và sự náo nhiệt của một lễ hội dân gian.
Ý Nghĩa Văn Hóa Và Tôn Giáo
Lễ hội Perahera không chỉ là một buổi diễu hành đẹp mắt. Nó mang trong mình nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc:
- Tôn vinh thánh tích: Đây là hình thức bày tỏ lòng biết ơn và sự tôn kính sâu sắc nhất đối với Đức Phật và xá lợi của ngài.
- Cầu nguyện hòa bình và thịnh vượng: Người dân tin rằng lễ hội sẽ mang lại mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và đất nước thái bình.
- Gìn giữ truyền thống: Perahera là một kho báu văn hóa sống động, giúp bảo tồn và truyền lại các nghệ thuật biểu diễn, âm nhạc, khiêu vũ và thủ công truyền thống cho các thế hệ tương lai.
- Gắn kết cộng đồng: Lễ hội là dịp để người dân từ khắp nơi trên đảo tụ họp về Kandy, cùng nhau tham gia vào một sự kiện chung, từ đó tăng cường tinh thần đoàn kết dân tộc.
Trải Nghiệm Khi Đến Thăm Chùa Răng Phật
Những Điều Cần Biết Trước Khi Đến
- Thời gian mở cửa: Chùa mở cửa từ 5 giờ 30 phút sáng đến 19 giờ 30 phút chiều. Buổi sáng là thời điểm lý tưởng để tránh đông đúc và cảm nhận không khí thanh tịnh nhất.
- Trang phục: Khi vào chùa, du khách bắt buộc phải cởi giày và mặc trang phục kín đáo. Quần dài, váy dài qua đầu gối và áo có tay là lựa chọn phù hợp. Không nên mặc quần đùi, áo hai dây hoặc váy ngắn.
- Hành vi: Giữ gìn trật tự, nói chuyện nhỏ nhẹ, không chỉ trỏ, không chụp ảnh trong các khu vực được cấm (đặc biệt là bên trong chính điện).
Những Góc Chụp Ảnh Đẹp
- Phản chiếu trên Hồ Kandy: Góc chụp từ bờ hồ vào buổi sáng sớm hoặc chiều tà, khi ánh sáng dịu nhẹ và mặt hồ phẳng lặng, sẽ cho bạn những bức ảnh tuyệt đẹp.
- Từ Cổng Vào: Cổng vào chính điện với mái che mạ vàng là một biểu tượng đặc trưng, rất thích hợp để chụp ảnh lưu niệm.
- Từ Tầng Trên: Nếu may mắn được vào bên trong chính điện, bạn có thể chụp được bức tường trang trí bằng các bức tranh mô tả cuộc đời Đức Phật, tuy nhiên cần tuân thủ quy định về chụp ảnh.
Những Địa Điểm Gần Đó
- Thị trường Kandy (Kandy Market): Một khu chợ sôi động nằm ngay gần chùa, nơi bạn có thể mua sắm đồ lưu niệm, gia vị và trái cây nhiệt đới.
- Vườn Thực Vật Hoàng Gia Peradeniya (Royal Botanical Gardens, Peradeniya): Một khu vườn thực vật rộng lớn và tuyệt đẹp, chỉ cách Kandy vài km, là nơi lý tưởng để thư giãn sau một buổi sáng tham quan chùa.
- Bảo tàng Quốc gia Kandy (National Museum Kandy): Nằm trong khuôn viên một cung điện cũ, bảo tàng trưng bày nhiều hiện vật lịch sử và nghệ thuật Phật giáo có giá trị.
Chùa Răng Phật Trong Mắt Thế Giới
Di Sản Văn Hóa Thế Giới
Năm 1988, thành phố Kandy, với trung tâm là Chùa Răng Phật và Hồ Kandy, đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. Quyết định này không chỉ dựa trên giá trị kiến trúc của ngôi chùa mà còn vì vai trò lịch sử và tinh thần to lớn của nó trong việc hình thành bản sắc văn hóa Sri Lanka.
Một Biểu Tượng Của Hòa Bình
Chùa Răng Phật không chỉ là nơi hành hương của Phật tử mà còn là biểu tượng của hòa bình và đoàn kết. Trong suốt chiều dài lịch sử đầy biến động của Sri Lanka, ngôi chùa đã trở thành nơi nương tựa tinh thần cho người dân. Nó là minh chứng cho sức mạnh của niềm tin có thể vượt qua chiến tranh, xâm lược và chia rẽ.
Lời Kết: Hành Trình Tìm Về Nguồn Cội
Chùa Răng Phật không chỉ đơn giản là một điểm đến du lịch; đó là một hành trình về cội nguồn. Từ câu chuyện về cuộc di cư đầy gian nan của Công chúa Hemamala và Hoàng tử Dantha, đến kiến trúc uy nghi của ngôi chùa, rồi đến lễ hội Perahera rực rỡ sắc màu, tất cả đều kể lại một bản hùng ca về đức tin, lòng dũng cảm và sự bảo vệ di sản.
Khi đứng trước chính điện, nghe tiếng trống vang vọng và nhìn ngắm mái chùa mạ vàng lấp lánh dưới ánh nắng, bạn sẽ cảm nhận được một sự rung động sâu sắc. Đó là cảm giác của sự thiêng liêng, của lịch sử và của một niềm tin đã được gìn giữ và truyền lại qua hàng ngàn năm. Chùa Răng Phật không chỉ lưu giữ một chiếc răng; nó lưu giữ linh hồn bất diệt của một đất nước và một tôn giáo. Và đó chính là lý do vì sao, bất kỳ ai đã từng một lần đặt chân đến nơi đây, đều khó có thể quên được.
Chúng tôi mời bạn đọc khám phá thêm nhiều bài viết hấp dẫn khác trên chuaphatanlongthanh.com để mở rộng tầm hiểu biết về thế giới xung quanh.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 15, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
