Phật giáo là một trong những tôn giáo lớn nhất thế giới, có lịch sử lâu đời và ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh thần của hàng tỷ người. Khi tìm hiểu về Phật giáo, một câu hỏi thường gặp là “có mấy vị phật?”. Đây là một chủ đề vừa mang tính học thuật sâu sắc, vừa gần gũi với đời sống tâm linh hàng ngày của nhiều người. Bài viết này sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện về các vị Phật trong Phật giáo, từ khái niệm cơ bản đến sự phân loại, ý nghĩa và vai trò của từng vị trong hệ thống tín ngưỡng.
Có thể bạn quan tâm: Có Bao Nhiêu Bộ Kinh Phật? Toàn Cảnh Hệ Thống Kinh Điển Phật Giáo
Khái Niệm Cơ Bản Về Phật
Định Nghĩa Phật Là Gì?
Trong Phật giáo, “Phật” (Sanskrit: Buddha) có nghĩa là “đấng giác ngộ”, người đã thức tỉnh hoàn toàn sau một quá trình tu tập dài lâu. Phật không phải là một vị thần linh toàn năng mà là một con người đã đạt được trí tuệ tối thượng, vượt qua mọi khổ đau và vô minh.
Theo giáo lý, bất kỳ ai cũng có thể trở thành Phật nếu tu tập đúng đắn. Điều này thể hiện tinh thần bình đẳng sâu sắc trong Phật giáo: mọi chúng sinh đều có Phật tánh, đều có khả năng giác ngộ.
Ý Nghĩa Của Việc Hiểu Biết Về Các Vị Phật
Việc tìm hiểu có mấy vị phật không chỉ là kiến thức tôn giáo mà còn giúp:
- Hiểu rõ hơn về con đường tu tập
- Có cái nhìn đúng đắn về mục tiêu tu hành
- Biết cách lễ bái, cúng dường đúng pháp
- Phát triển lòng từ bi và trí tuệ
Các Vị Phật Trong Truyền Thống Bắc Tông
Tam Thế Phật
Tam Thế Phật là ba vị Phật đại diện cho ba thời kỳ: quá khứ, hiện tại và vị lai. Đây là bộ ba vị Phật được thờ phổ biến nhất trong các chùa chiền Việt Nam.
Phật Thích Ca Mâu Ni – Đức Phật Hiện Tại
Phật Thích Ca Mâu Ni (Siddhartha Gautama) là vị Phật đang giáo hóa cõi Ta Bà (cõi Sa Bà) – thế giới loài người chúng ta đang sống. Ngài sinh vào năm 624 trước Công nguyên tại vườn Lumbini (Nepal ngày nay), là Thái tử Tất Đạt Đa của hoàng tộc Thích Ca.
Quá trình tu tập của Ngài là tấm gương cho mọi người:
- Từ bỏ cung vàng điện ngọc để tìm cầu chân lý
- Tu khổ hạnh sáu năm
- Thành đạo dưới cội Bồ Đề
- Truyền bá Chánh pháp suốt 45 năm
Ý nghĩa: Phật Thích Ca tượng trưng cho hiện tại, là biểu tượng của lòng từ bi, trí tuệ và sự giác ngộ. Ngài là vị thầy hướng dẫn chúng sinh trên con đường giải thoát.
Phật A Di Đà – Đức Phật Cực Lạc
Phật A Di Đà (Amitabha Buddha) là vị Phật của cõi Cực Lạc Tây Phương, một thế giới thanh tịnh, an lạc. Theo kinh A Di Đà, ngài đã phát 48 đại nguyện để cứu độ chúng sinh.
Đặc điểm nổi bật:
- Cõi Cực Lạc là nơi không có khổ đau, chỉ toàn là an vui
- Ai niệm danh hiệu Phật A Di Đà với tâm thành sẽ được vãng sanh về cõi ấy
- Ở đây, người ta dễ dàng tu tập và thành Phật hơn
Ý nghĩa: Phật A Di Đà đại diện cho lòng từ bi vô lượng, là nơi nương tựa tinh thần cho những ai mong cầu giải thoát. Tín ngưỡng Tịnh Độ dựa trên niềm tin vào Phật A Di Đà rất phổ biến ở Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản.
Phật Dược Sư – Đức Phật Phương Đông
Phật Dược Sư Lưu Ly Quang Vương (Bhaisajyaguru) là vị Phật giáo hóa cõi Đông Phương Tịnh Lưu Ly. Ngài chuyên trị bệnh cho chúng sinh, cả về thân lẫn tâm.
Có thể bạn quan tâm: Có Mấy Loại Kinh Phật? Hướng Dẫn Cơ Bản Về Các Bộ Kinh Quan Trọng
Công hạnh đặc biệt:
- Phát 12 đại nguyện để cứu khổ chúng sinh
- Chuyên trị các bệnh tật về thân thể
- Giải trừ các bệnh tâm lý, phiền não
- Hộ trì người tu hành tránh khỏi ma chướng
Ý nghĩa: Phật Dược Sư tượng trưng cho sự chữa lành, bảo vệ và an lành. Nhiều người khi đau ốm thường cầu nguyện Phật Dược Sư để được bình an.
Tam Thân Phật
Tam Thân Phật là ba thân của một vị Phật, thể hiện ba khía cạnh khác nhau của giác ngộ.
Pháp Thân Phật
Pháp Thân (Dharmakaya) là thân chân thật của Phật, là bản chất tối hậu, là chân lý tuyệt đối. Pháp Thân không hình, không tướng, không sinh diệt.
Đặc điểm:
- Là bản tánh thanh tịnh của vạn pháp
- Không thể dùng ngôn ngữ để diễn tả
- Là nền tảng của hai thân còn lại
Báo Thân Phật
Báo Thân (Sambhogakaya) là thân do công đức tu tập mà thành tựu. Đây là thân hưởng dụng quả báo của việc tu hành.
Đặc điểm:
- Có hình tướng trang nghiêm
- Thường hiện ở cõi trời Sắc Cứu Cánh
- Là nơi các vị Bồ Tát được nghe pháp
Hóa Thân Phật
Hóa Thân (Nirmanakaya) là thân hiện hóa để độ sinh. Phật Thích Ca Mâu Ni là một Hóa Thân.
Đặc điểm:
- Tùy theo căn cơ chúng sinh mà hiện các hình tướng khác nhau
- Có thể là Phật, Bồ Tát, Duyên Giác, Thanh Văn, thậm chí là phàm phu
- Mục đích duy nhất là giáo hóa độ sanh
Các Vị Phật Trong Truyền Thống Nam Tông
Bảy Vị Phật quá Khứ
Trong Nam tông Phật giáo, có bảy vị Phật đã xuất hiện trong thời kỳ hiện tại của vũ trụ. Phật Thích Ca Mâu Ni là vị Phật thứ năm trong bảy vị này.
Bảy vị Phật bao gồm:
- Phật Tất-bàn-đậu-bà-đậu (Vipassī)
- Phật Thi-xá (Sikhī)
- Phật Tỳ-xá-phù (Vessabhū)
- Phật Câu-lưu-tôn (Kakusandha)
- Phật Câu-na-hàm-mâu-ni (Koṇāgamana)
- Phật Ca-diếp (Kassapa)
- Phật Thích Ca Mâu Ni (Sākyamuni)
Mỗi vị Phật đều có lịch sử và công hạnh riêng, nhưng tựu chung đều vì mục đích giác ngộ và độ sanh.
Đức Phật Hiện Tại: Thích Ca Mâu Ni
Trong truyền thống Nam tông, Phật Thích Ca Mâu Ni được tôn kính đặc biệt vì ngài là vị Phật đang giáo hóa thế gian này. Giáo pháp của ngài được lưu truyền qua Tam Tạng kinh điển (Kinh, Luật, Luận) và vẫn đang được thực hành cho đến ngày nay.
Năm Vị Phật Trong Mật Tông
Khái Quát Về Ngũ Trí Như Lai
Trong Mật tông (hay còn gọi là Kim Cang thừa), có hệ thống Ngũ Trí Như Lai – năm vị Phật tượng trưng cho năm loại trí tuệ giác ngộ.
Có thể bạn quan tâm: Có Bao Nhiêu Vị Bồ Tát Trong Phật Giáo? Hiểu Rõ Về Các Vị Thánh Giác Ngộ
Năm Vị Phật Cụ Thể
1. Tỳ Lô Giá Na Phật (Đại Nhật Như Lai)
Tỳ Lô Giá Na (Vairocana) là vị Phật trung tâm, tượng trưng cho Pháp giới Thể tánh Trí – trí tuệ nhận biết bản chất chân thật của vạn pháp.
Đặc điểm:
- Màu sắc: trắng
- Tư thế: kiết già
- Tay ấn Bí mật印 (hai tay để trước ngực, ngón tay chéo nhau)
- Ở cõi Trung ương
2. A Súc Bệ Phật (Bất Động Như Lai)
A Súc Bệ (Akshobhya) ở phương Đông, tượng trưng cho Đại viên cảnh Trí – trí tuệ soi sáng vạn pháp như mặt gương.
Đặc điểm:
- Màu sắc: xanh lam
- Tay ấn Kim Cang Bất Hoại印 (tay phải chạm đất, tay trái để trên đùi)
- Ứng phó với nghiệp sân
3. Bảo Sanh Phật
Bảo Sanh (Ratnasambhava) ở phương Nam, tượng trưng cho Bình Đẳng Tánh Trí – trí tuệ thấy rõ mọi pháp đều bình đẳng.
Đặc điểm:
- Màu sắc: vàng
- Tay ấn Tăng Trưởng印 (tay phải úp xuống đất, tay trái để trước ngực)
- Ứng phó với nghiệp tham
4. A Di Đà Phật
A Di Đà (Amithaba) ở phương Tây, tượng trưng cho Diệu Quan Sát Trí – trí tuệ quán sát rõ ràng các pháp.
Đặc điểm:
- Màu sắc: đỏ
- Tay ấn Diệu Quan Sát印 (tay phải để trước ngực, tay trái úp xuống đùi)
- Ứng phó với nghiệp si
5. Bất Không Thành Tựu Phật
Bất Không Thành Tựu (Amoghasiddhi) ở phương Bắc, tượng trưng cho Thành Sở Tác Trí – trí tuệ thực hiện các việc lợi ích.
Đặc điểm:
- Màu sắc: xanh lục
- Tay ấn Vô Úy印 (tay phải giơ lên phía trước, lòng bàn tay hướng ra ngoài)
- Ứng phó với nghiệp sân (dạng vi tế)
Các Vị Phật Khác Trong Hệ Thống Phật Giáo
Phật Di Lặc – Vị Phật Tương Lai
Phật Di Lặc (Maitreya) hiện đang ở cõi trời Đâu Suất, sẽ giáng sinh xuống cõi Ta Bà để làm vị Phật tiếp theo sau Phật Thích Ca Mâu Ni.
Đặc điểm nổi bật:
- Thường được tượng trưng bằng hình tượng “Phật cười” mập mạp, vui vẻ
- Đại diện cho lòng từ bi, sự khoan dung và hạnh phúc
- Theo dự báo, ngài sẽ xuất hiện khi nhân loại cần một vị Phật mới
Phật Tỳ Lô Xá Na
Phật Tỳ Lô Xá Na (Vairocana) là một vị Phật quan trọng trong Hoa Nghiêm tông, được xem là Phật bản thể, là ánh sáng chiếu soi khắp vũ trụ.
Phật药师 Lưu Ly Quang Vương
Như đã đề cập ở phần Tam Thế Phật, Phật Dược Sư có vai trò đặc biệt trong việc cứu khổ, trị bệnh cho chúng sinh. Ngài được tín ngưỡng rộng rãi, đặc biệt là ở các nước Đông Á.
Có thể bạn quan tâm: Có Bao Nhiêu Phật Quan Âm? Khám Phá Sự Thật Về Các Hiện Thân Của Bồ Tát Từ Bi
Ý Nghĩa Của Việc Thờ Phật
Thờ Phật Không Phải Là Thần Linh
Điều quan trọng cần hiểu là trong Phật giáo, thờ Phật không phải là thờ thần linh mà là:
- Tưởng nhớ công đức của các đấng giác ngộ
- Học tập theo榜样 (gương mẫu) của các ngài
- Phát nguyện tu tập để đạt được giác ngộ như các ngài
Cách Thờ Phật Đúng Pháp
- Chọn tượng Phật phù hợp: Có thể thờ một vị hoặc nhiều vị tùy theo không gian và tâm nguyện
- Vị trí thờ: Nên ở nơi sạch sẽ, trang nghiêm, cao ráo
- Cúng dường: Chủ yếu là hoa tươi, nước sạch, ánh sáng (nến, đèn)
- Tâm thành: Quan trọng nhất là lòng thành kính, không cần cầu kỳ
Làm Thế Nào Để Hiểu Rõ Hơn Có Mấy Vị Phật?
Học Qua Kinh Điển
Các bộ kinh quan trọng giúp hiểu về các vị Phật:
- Kinh A Hàm (Nam tông)
- Kinh Hoa Nghiêm
- Kinh Pháp Hoa
- Kinh A Di Đà
- Kinh Dược Sư
Thực Hành Thiền Định
Thiền định giúp tâm thanh tịnh, từ đó dễ dàng tiếp nhận và thấu hiểu giáo lý. Nhiều thiền viện ở Việt Nam có các khóa học về Phật pháp cho người mới bắt đầu.
Tham Vấn Thầy Tổ
Tìm đến các chùa chiền, tham vấn các bậc thầy tu hành để được hướng dẫn đúng đắn, tránh hiểu lầm giáo lý.
Kết Luận
Câu hỏi “có mấy vị phật?” không có câu trả lời đơn giản vì tùy theo cách phân loại và truyền thống tu tập mà có những cách hiểu khác nhau:
- Tam Thế Phật: 3 vị (Quá khứ, Hiện tại, Vị lai)
- Bảy vị Phật quá khứ: 7 vị trong thời kỳ hiện tại
- Ngũ Trí Như Lai: 5 vị trong Mật tông
- Vô số vị Phật: Trong vũ trụ có vô lượng vô biên cõi Phật, mỗi cõi có một vị Phật giáo hóa
Điều quan trọng không phải là đếm số lượng mà là hiểu được ý nghĩa của việc tôn kính các vị Phật. Đó là biểu hiện của lòng biết ơn, là sự học tập榜样 giác ngộ, và là động lực để mỗi người nỗ lực tu tập trên con đường hướng đến giải thoát.
chuaphatanlongthanh.com hy vọng rằng qua bài viết này, quý vị đã có cái nhìn toàn diện hơn về các vị Phật trong Phật giáo, từ đó có thể tu tập đúng pháp, sống an lạc và hướng thiện.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 15, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
