Chùa Phật Tích (Bắc Ninh) là một trong những ngôi chùa cổ kính và linh thiêng bậc nhất của miền Bắc, thu hút du khách bởi vẻ đẹp trầm mặc, kiến trúc độc đáo cùng những giá trị lịch sử, văn hóa sâu sắc. Nằm giữa khung cảnh núi non hùng vĩ, nơi đây không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là một địa điểm du lịch lý tưởng để tìm về sự bình yên và khám phá vẻ đẹp truyền thống của dân tộc.
Có thể bạn quan tâm: A Di Đà Phật Là Gì? Ý Nghĩa Và Cách Niệm Để Tâm An Lạc
Chùa Phật Tích ở đâu? Giới thiệu sơ lược
Chùa Phật Tích, hay còn có tên gọi cổ là chùa Vạn Phúc, tọa lạc trên sườn phía nam của núi Lạn Kha, thuộc xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Nơi đây cách trung tâm thành phố Bắc Ninh khoảng 15km về hướng tây bắc, nằm giữa một vùng quê thanh bình, xung quanh là núi non bao bọc, tạo nên một không gian tĩnh lặng và linh thiêng.
Chùa có lịch sử hình thành từ thế kỷ VII đến thế kỷ X, và được vua Lý Thánh Tông cho trùng tu, mở rộng vào năm 1057. Trong suốt các triều đại Lý – Trần, chùa Phật Tích từng là Quốc tự – trung tâm Phật giáo lớn nhất của Đại Việt, đồng thời là nơi tổ chức các kỳ thi Tiến sĩ và làm thư viện Lạn Kha.
Hướng dẫn di chuyển đến chùa Phật Tích
1. Di chuyển bằng xe máy, ô tô cá nhân
Nếu bạn đi từ Hà Nội, có hai cách phổ biến để đến chùa Phật Tích:
- Từ trung tâm Hà Nội: Đi theo hướng Quốc lộ 1A về Bắc Ninh, rẽ vào Quốc lộ 38, đi qua cầu Hồ để đến huyện Tiên Du. Từ đó, rẽ vào đường tỉnh 295, đi thêm khoảng 7km là đến chùa.
- Từ trung tâm Bắc Ninh: Đi theo lộ trình Lý Thái Tổ -> Nguyễn Trãi -> Quốc lộ 38 -> đường tỉnh 295 -> chùa Phật Tích.
2. Di chuyển bằng xe buýt
Để tiết kiệm chi phí và tránh lạc đường, bạn có thể đi xe buýt tuyến 04 (Lim – Thành Đô). Xe buýt có bến đỗ ngay dưới chân chùa Phật Tích. Bạn có thể bắt xe tại các điểm như bến xe Thành Đô, đường Lý Thái Tổ, đường Nguyên Phi Ỷ Lan (TP. Bắc Ninh) và nhớ hỏi phụ xe để tránh bị lỡ bến.
Khám phá kiến trúc và các công trình nổi bật
Chùa Phật Tích là một quần thể kiến trúc đồ sộ, được phục dựng và trùng tu nhiều lần, nhưng vẫn giữ được những nét cổ kính, uy nghiêm đặc trưng của thời Lý. Khi đặt chân đến đây, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những công trình nổi bật sau:
Có thể bạn quan tâm: Du Học Phật Giáo Tại Đài Loan: Toàn Cảnh Từ A-z
1. Khu thờ chính
Khu thờ chính là trái tim của chùa, bao gồm các hạng mục:
- Tiền đường (7 gian): Nơi tiếp đón khách thập phương.
- Bảo thờ Phật (5 gian): Thờ Phật, đức A Di Đà và các vị Tam Thế Phật.
- Thờ Tổ (8 gian): Tưởng nhớ các vị Tổ sư.
- Thờ Thánh Mẫu (7 gian): Thể hiện tín ngưỡng dân gian đặc sắc.
Kiến trúc khu thờ chính mang đậm phong cách “nội công ngoại quốc” đặc trưng của thời Lý, với mái cong uốn lượn hình mây, các họa tiết chạm khắc tinh xảo là hình rồng, hoa sen, biểu tượng đặc trưng của Phật giáo.
2. Tượng Phật A Di Đà
Lý do tên chùa đổi từ Vạn Phúc thành Phật Tích là do sự xuất hiện của bức tượng Phật A Di Đà bằng đá xanh nguyên khối, cao 2,7m. Bức tượng được phát hiện sau một lần tháp trong chùa bị đổ vào năm 1959.
Đây là bức tượng Phật có niên đại lâu đời nhất được xác định tại Việt Nam, được điêu khắc từ thời Lý. Về mặt nghệ thuật, tượng Phật A Di Đà tại chùa Phật Tích được coi là một kiệt tác mỹ thuật và là hình mẫu tiêu chuẩn cho các tượng Phật sau này. Hai phiên bản của tượng được trưng bày tại Viện Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
3. Đại Phật tượng
Đứng trên đỉnh núi Lạn Kha, bức tượng Phật A Di Đà cao 27m sừng sững giữa trời mây. Tượng được lấy nguyên mẫu theo tượng Phật A Di Đà được thờ trong chùa. Với chiều cao ấn tượng, Đại Phật tượng đã từng được xác lập kỷ lục là tượng Phật cao nhất Đông Nam Á.
Từ xa, du khách đã có thể chiêm ngưỡng tượng Phật uy nghiêm cùng tòa bảo tháp trên nền núi non hùng vĩ, tạo nên một khung cảnh linh thiêng và thanh bình đến lạ kỳ.
4. Vườn tháp
Có thể bạn quan tâm: Du Học Phật Giáo Tại Sri Lanka: Hành Trình Tu Học, Trải Nghiệm Và Định Hướng
Vườn tháp của chùa có hơn 32 ngọn tháp lớn nhỏ, là nơi lưu giữ xá lợi của các vị sư trụ trì và nhục thân của Thiền sư Chuyết Chuyết. Trong đó, ngọn tháp lớn nhất là tháp Phổ Quang, cao hơn 5m, có 14 tầng nhỏ dần về phía trên, trên đỉnh tháp treo Đại Hồng Chung.
5. Hàng tượng linh thú ngàn năm
Hàng tượng linh thú được bố trí ngay trước Tam Bảo, gồm 10 linh thú (5 đôi): sư tử, voi, ngựa, trâu, sấu. Mỗi linh thú được khắc họa với tư thế, biểu cảm riêng biệt, vô cùng sinh động. Chúng là biểu tượng bảo vệ và quy y Phật pháp, gắn liền với cuộc đời đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Năm 2017, bộ tượng 10 linh thú tại chùa Phật Tích đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia.
6. Long Trì (Ao Rồng)
Long Trì là một ao nước nhỏ hình vuông nằm trước sân chùa. Dưới đáy ao có một thềm đá hình bán nguyệt chạm nổi hình hai con rồng thời Lý uốn lượn giữa những đợt sóng nước. Rồng là linh vật biểu tượng cho đạo Phật thời Lý, sự hiện diện của hiện vật này càng minh chứng cho sự linh thiêng và an lành của vùng đất này.
Lễ hội chùa Phật Tích
Ngoài là một công trình kiến trúc và tâm linh, chùa Phật Tích còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, tiêu biểu là lễ hội Khán hoa mẫu đơn (còn gọi là lễ hội Phật Tích).
Lễ hội được tổ chức vào ngày mùng 4 và mùng 5 tháng Giêng hàng năm. Vào dịp này, hàng vạn du khách thập phương lại đổ về chùa để dâng hương, tham gia pháp hội cầu quốc thái dân an, đồng thời trải nghiệm những nét văn hóa dân gian đặc sắc như hát quan họ, múa lân, các trò chơi dân gian.
Cái tên “Khán hoa mẫu đơn” bắt nguồn từ truyền thuyết “Từ Thức gặp tiên” thời Lý. Tương truyền, nơi đây từng có một vườn hoa mẫu đơn tuyệt đẹp. Mỗi dịp xuân về, nàng tiên Giáng Hương thường xuống trần gian để ngắm hoa, rồi từ đó nảy sinh mối tình đầy thi vị với chàng quan Tri huyện Từ Thức. Câu chuyện tình huyền thoại ấy vẫn được lưu truyền và yêu thích cho đến ngày nay, làm tăng thêm vẻ đẹp mơ mộng và linh thiêng cho ngôi chùa.
Có thể bạn quan tâm: Diệt Dục Trong Phật Giáo: Hiểu Đúng Về Con Đường Giải Thoát
Kinh nghiệm du lịch chùa Phật Tích
Để có một chuyến đi lễ và tham quan chùa Phật Tích trọn vẹn, ý nghĩa và an toàn, bạn nên lưu ý một số kinh nghiệm sau:
1. Về trang phục
- Ăn mặc kín đáo, lịch sự, thể hiện sự tôn kính khi đến chốn thiêng.
- Tuyệt đối không mặc: áo hai dây, đồ hở hang, váy ngắn trên đầu gối.
- Nên đi: giày dép dễ tháo, dễ đi, vì khi vào các điện thờ đều phải cởi giày dép.
2. Về hành vi, thái độ
- Giữ tâm thanh tịnh, hướng thiện. Đi chùa để cầu bình an, sức khỏe, hạnh phúc cho bản thân và gia đình, chứ không phải để cầu xin những điều quá mức.
- Đi nhẹ, nói khẽ, không chạy nhảy, ồn ào trong khuôn viên chùa.
- Khi khấn vái, nên khấn trong tâm, tránh vái lạy ầm ĩ, mất trật tự.
3. Về lễ vật
- Không nhất thiết phải sắm lễ lớn, lễ nhiều. Cái quan trọng nhất là lòng thành kính. Một chút lễ mọn như hoa quả, bánh kẹo chay, tiền nhang đèn cũng là đáng quý.
- Chỉ nên dâng lễ thuần chay như hoa quả, trà, bánh. Tuyệt đối không dâng lễ mặn (thịt, giò, chả…) vì chùa là đạo Phật.
- Nên xếp lễ sẵn vào khay và đặt tại nơi có người hướng dẫn hoặc bàn tiếp nhận của nhà chùa.
- Thứ tự khấn vái: Nên khấn tại điện thờ Phật (Tam Bảo) trước, sau đó mới đến điện thờ Tổ, Thánh Mẫu và các nơi khác.
4. Những lưu ý khác
- Không tự ý ngắt hoa, bẻ cành hay chạm vào các hiện vật, cổ vật trong chùa.
- Vào dịp lễ hội, chùa rất đông đúc. Hãy bảo quản tư trang cẩn thận để đề phòng móc túi, mất cắp.
- Trên đường lên chùa có nhiều hàng quán bán đồ lưu niệm, hoa quả, hương nhang. Nên hỏi kỹ giá cả trước khi mua, đặc biệt là các dịch vụ như viết sớ, xem bói, để tránh bị “chặt chém”.
Tổng kết
Chùa Phật Tích không chỉ là một điểm đến tâm linh mà còn là một bảo tàng sống về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật kiến trúc của dân tộc Việt Nam. Ghé thăm nơi đây, du khách không chỉ tìm được sự an yên trong tâm hồn mà còn được chiêm ngưỡng vẻ đẹp cổ kính, uy nghiêm cùng những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ gần 1000 năm.
Đến với chuaphatanlongthanh.com, bạn sẽ khám phá thêm vô vàn những điểm đến hấp dẫn, những câu chuyện lịch sử thú vị và những kinh nghiệm du lịch bổ ích trên khắp mọi miền Tổ quốc.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 16, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
