Đức Phật có thật sự sống một cuộc đời an nhàn, hạnh phúc sau khi Giác Ngộ hay không? Câu chuyện về 45 năm hành đạo của Ngài không chỉ là những bài giảng thiền định mà còn là hành trình đầy thử thách, nghịch cảnh và cả những âm mưu thâm độc. Bài viết này sẽ đưa bạn khám phá một góc nhìn chân thực và sâu sắc về cuộc đời vị thầy vĩ đại nhất lịch sử nhân loại.
Có thể bạn quan tâm: Con Đường Giải Thoát Trong Phật Giáo: Hiểu Rõ Tứ Diệu Đế Và Bát Chánh Đạo
Tóm tắt nhanh thông minh
Tổng quan về cuộc sống đức Phật sau Giác Ngộ
45 năm hành đạo của Đức Phật là một hành trình phi thường, nơi một con người đã hoàn toàn giác ngộ nhưng vẫn phải đối mặt với vô vàn khó khăn, thử thách từ cả thế giới bên ngoài lẫn nghiệp lực từ quá khứ. Dù mang thân xác con người với bốn đại (đất, nước, lửa, khí), Ngài vẫn phải chịu đựng bệnh tật, đói khát, sự chất vấn của các tu sĩ khác, âm mưu ám hại từ chính người em họ, và cả những lời vu khống thâm độc. Tuy nhiên, chính qua những nghịch cảnh đó, giáo lý về khổ đau và con đường giải thoát của Ngài mới trở nên sống động, chân thực và có sức lay chuyển lòng người đến vậy.
Đức Phật và ba thể dạng thân xác
Hiểu đúng về “thân Phật”
Nhiều người thường lầm tưởng rằng sau khi Giác Ngộ, Đức Phật sẽ có một cuộc sống hoàn hảo, không còn vướng bận bất kỳ phiền não hay khó khăn nào. Tuy nhiên, theo quan điểm của Phật giáo Theravada, Đức Phật gồm có ba thể dạng thân xác khác nhau:
Thứ nhất là thân xác mang hình tướng con người (caturmahabhutikaya)
Đây là thể dạng thân xác gồm bốn thành phần là đất, nước, lửa, khí – tức là phần thân xác vật lý sẽ bị hủy hoại theo thời gian. Chính thể dạng thân xác này là nơi Đức Phật phải gánh chịu hậu quả từ những nghiệp quá khứ của mình. Khi thân xác này tiếp xúc với các cơ duyên và điều kiện phát sinh từ bối cảnh chung quanh trong cuộc sống nhân sinh cuối cùng của Ngài, những khó khăn, thử thách mới có thể tác động đến Ngài.
Thứ hai là thân xác tâm thần (manomayakaya)
Trong lúc Ngài còn tại thế, với thân xác tâm thần này, Đức Phật có thể du hành trong khắp các cõi thiêng liêng. Đây là thể dạng tinh thần cao cấp, vượt thoát khỏi những giới hạn vật lý thông thường của thể xác con người.
Thứ ba là thân xác Đạo Pháp (Dhammakaya)
Có nghĩa là “thân xác” giáo lý, thân xác này không phải là một thể loại “thân xác” nào cả mà chỉ là “Đạo Pháp” mà Ngài đã lưu lại cho chúng ta ngày nay. “Thân xác Đạo Pháp” chính là di sản tinh thần vô giá mà Đức Phật để lại cho nhân loại.
Bài học từ tam thân
Tóm lại, duy nhất chỉ có “thân xác hình tướng gồm bốn thành phần” (tứ đại) của kiếp nhân sinh cuối cùng của Ngài là hậu quả phát sinh từ nghiệp trong quá khứ của Ngài mà thôi. Điều này giúp chúng ta hiểu rằng, dù đã hoàn toàn giác ngộ, Đức Phật vẫn phải sống như một con người bình thường trong kiếp sống cuối cùng này, phải đối mặt với những khó khăn, bệnh tật và thử thách của cuộc sống.
Những thử thách trong 45 năm hành đạo
Đối mặt với các tu sĩ khổ hạnh
Trong suốt 45 năm thuyết giảng và hướng dẫn Tăng Đoàn, Đức Phật đã từng gặp phải không biết bao nhiêu khó khăn từ các tu sĩ khổ hạnh khác. Những người tu hành khổ hạnh đã tìm đến Đức Phật để chất vấn và kết tội Ngài đã nêu lên các quan điểm lệch lạc và đã đưa ra một giáo lý sai lầm.
Các tu sĩ khổ hạnh này theo đuổi con đường tu tập khắc nghiệt, tự hành hạ bản thân bằng cách nhịn ăn, nằm trên gai nhọn, chịu đựng cái nóng, cái lạnh… Họ cho rằng chỉ có sự khổ hạnh cực độ mới có thể thanh tẩy nghiệp chướng và đạt được giải thoát.
Khi Đức Phật giảng dạy con đường Trung đạo – tránh xa hai cực đoan là sự buông lung theo dục lạc và sự hành xác khổ hạnh – các tu sĩ khổ hạnh cảm thấy bị thách thức và không chấp nhận giáo lý của Ngài.
Những thách thức từ chính các đệ tử
Không chỉ gặp khó khăn từ bên ngoài, Đức Phật còn phải đối mặt với những thách thức ngay trong nội bộ Tăng đoàn. Các môn đệ của Ngài thì gây ra đủ mọi thứ khó khăn trong suốt cuộc sống của Ngài.
Một vài đệ tử lại còn thách thức với Ngài khi họ chủ trương thả lỏng tối đa giác cảm, cho rằng con người nên tận hưởng mọi khoái lạc trong cuộc sống. Trong khi đó, một số khác lại cho rằng cần phải siết chặt các giới luật hơn nữa, chẳng hạn như phải tuyệt đối ăn chay, không được sử dụng bất kỳ thứ gì từ động vật.
Những bất đồng này không chỉ đơn thuần là tranh luận về giáo lý mà còn là những xung đột về cách hiểu, cách thực hành và cách sống theo đạo Phật. Mỗi người đều có cách hiểu riêng về con đường tu tập, và Đức Phật phải dùng trí tuệ và từ bi của mình để hóa giải những bất đồng đó.
Âm mưu thâm độc từ người em họ
Một trong những thử thách lớn nhất mà Đức Phật phải đối mặt chính là từ người em họ của Ngài – Đề-bà Đạt-đa (Devadatta). Đề-bà Đạt-đa là một tu sĩ có tài năng và tham vọng lớn, nhưng lại bị lòng ganh tỵ và tham vọng quyền lực che mắt.
Đề-bà Đạt-đa từng nhiều lần tìm cách ám hại Đức Phật. Một trong những âm mưu thâm độc nhất là khi ông ta sai người thả con voi Nālāgiri dữ tợn đang say rượu vào giữa đám đông nơi Đức Phật đang đi khất thực. Con voi này được huấn luyện để tấn công và giết chết mục tiêu. Tuy nhiên, khi đối diện với Đức Phật, dưới ánh nhìn từ bi và uy lực của Ngài, con voi hung dữ đã lập tức khuất phục, quỳ xuống và cúi đầu trước Đức Phật.
Ngoài ra, Đề-bà Đạt-đa còn tìm cách chia rẽ Tăng Đoàn bằng cách lập ra một giáo phái riêng, thu hút một số lượng không nhỏ các tu sĩ rời bỏ Tăng đoàn của Đức Phật để theo ông ta. Đây là một trong những tổn thất lớn nhất mà Đức Phật phải chịu đựng trong suốt cuộc đời hoằng pháp của mình.
Những lời vu khống thâm độc
Không chỉ phải đối mặt với những âm mưu giết hại, Đức Phật còn phải chịu đựng những lời vu khống thâm độc. Một số những người tu khổ hạnh vì ganh tị với Đức Phật đã xúi dục một phụ nữ tên là Ciñca-mānavikā đứng giữa đám đông trong lúc Ngài đang thuyết giảng, hô hoán lên rằng Đức Phật là cha của đứa bé mà mình đang mang thai.
Sự kiện này diễn ra ngay giữa buổi thuyết giảng của Đức Phật trước sự chứng kiến của hàng ngàn người, khiến cho uy tín của Ngài bị tổn hại nghiêm trọng. Tuy nhiên, ngay sau đó, sự thật đã được phơi bày khi những vật độn trong bụng bà ta bất thần bị rơi xuống đất, vạch trần âm mưu vu khống thâm độc này.
Hiểu về nghiệp và quả báo
Nghiệp lực không bỏ qua bất kỳ ai
Dù đã hoàn toàn giác ngộ, Đức Phật vẫn phải gánh chịu hậu quả từ những nghiệp quá khứ của mình. Điều này minh chứng cho một chân lý quan trọng trong Phật giáo: nghiệp lực không bỏ qua bất kỳ ai, kể cả những vị đã đạt được giác ngộ.
Có thể bạn quan tâm: Kỹ Thuật Trồng Chanh Dây Từ A Đến Z: Bí Quyết Canh Tác Hiệu Quả Cho Năng Suất Cao
Có một câu chuyện kể rằng, trong một kiếp quá khứ, Đức Phật từng là một vị vua hiếu chiến, đã gây ra biết bao tội ác, giết hại biết bao sinh mạng. Khi vị vua này chết đi, do nghiệp lực của những hành động xấu ác đó, ông ta phải chịu quả báo trong nhiều kiếp sống.
Mặc dù trong kiếp sống làm Bồ Tát Tất-đạt-đa, Ngài đã tu tập và giác ngộ, nhưng nghiệp lực quá khứ vẫn không hoàn toàn biến mất. Đó là lý do vì sao Đức Phật vẫn phải chịu đựng những khó khăn, bệnh tật và thử thách trong suốt 45 năm hành đạo.
Bài học về trách nhiệm cá nhân
Câu chuyện về nghiệp lực của Đức Phật dạy cho chúng ta một bài học quan trọng về trách nhiệm cá nhân. Dù chúng ta có tu tập, có giác ngộ đến đâu đi chăng nữa, thì những hành động xấu ác trong quá khứ vẫn có thể mang lại quả báo.
Điều này không có nghĩa là chúng ta phải sống trong lo lắng, sợ hãi về những gì mình đã làm trong quá khứ. Thay vào đó, nó nhắc nhở chúng ta phải cẩn trọng trong từng hành động, lời nói và ý nghĩ của mình ngay từ bây giờ.
Mỗi một hành động, dù lớn hay nhỏ, đều tạo ra nghiệp lực và sẽ mang lại quả báo tương ứng trong tương lai. Vì vậy, thay vì lo lắng về quá khứ, hãy sống tỉnh thức trong hiện tại và tạo ra những nghiệp lành để mang lại quả báo tốt đẹp trong tương lai.
Giáo lý về khổ đau và con đường giải thoát
Nguyên nhân đích thực của khổ đau
Một trong những khía cạnh tích cực nhất trong giáo huấn của Đức Phật là giúp chúng ta thấu triệt được sự vận hành của tâm thức mình: Đấy là những lời chỉ dạy của Ngài đã nêu lên nguyên nhân mang lại khổ đau cho mình.
Có thể bạn quan tâm: Khám Phá Cung Điện Hoàng Gia Thái Lan Và Chùa Phật Ngọc: Kiệt Tác Văn Hóa Giữa Lòng Bangkok
Hầu hết trong chúng ta chỉ biết nhìn vào các nguyên nhân của khổ đau thuộc bối cảnh bên ngoài. Thật thế, tuy rằng có rất nhiều yếu tố bên ngoài mang đến cho mình sự bất an, các cảnh huống bất toại nguyện, v.v… thế nhưng Đức Phật thì lại cho biết nguyên nhân đích thực của khổ đau chính là Tanha: tức là sự thèm khát.
Tanha là tiếng Pa-li và tiếng Phạn, là một thuật ngữ vô cùng quan trọng trong giáo lý Phật giáo. Nguyên nghĩa của chữ này là sự thèm khát/thirst, có thể hiểu như là một sự bám víu/craving hay tham lam, khát khao, dục vọng/desire.
Rộng hơn nữa thì chữ này có nghĩa là mong muốn thực hiện được những cảm nhận thích thú, sự hài lòng/pleasurable experiences, nhằm tránh khỏi những thứ đớn đau, không thích thú/painful, unpleasant. Tanha/sự thèm khát, bám víu không những là nguyên nhân mang lại tất cả mọi thứ khổ đau mà còn là động lực trói buộc con người trong cõi luân hồi.
Bốn Thánh đế và con đường giải thoát
Đức Phật không chỉ chỉ ra nguyên nhân của khổ đau mà còn chỉ ra con đường giải thoát khỏi khổ đau. Đó là Bốn Thánh đế: Khổ đế, Tập đế, Diệt đế và Đạo đế.
Khổ đế là chân lý về khổ đau. Đức Phật dạy rằng cuộc sống con người luôn chứa đựng khổ đau, dù ít hay nhiều. Có khổ sinh, khổ già, khổ bệnh, khổ chết, khổ chia ly, khổ cầu bất đắc…
Tập đế là chân lý về nguyên nhân của khổ đau. Như đã nói ở trên, nguyên nhân của khổ đau chính là sự thèm khát (tanha) – sự bám víu vào dục vọng, vào những điều mình muốn có và muốn tránh.
Diệt đế là chân lý về sự chấm dứt khổ đau. Đức Phật khẳng định rằng khổ đau có thể chấm dứt được, và trạng thái chấm dứt hoàn toàn khổ đau chính là Niết-bàn.
Đạo đế là chân lý về con đường dẫn đến sự chấm dứt khổ đau. Đó là Bát chánh đạo: Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm và Chánh định.
Bài học về sự kiên nhẫn và từ bi
Đối mặt với nghịch cảnh bằng từ bi
Một trong những phẩm chất nổi bật nhất của Đức Phật chính là tâm từ bi vô lượng. Dù phải đối mặt với biết bao thử thách, nghịch cảnh, âm mưu ám hại, Đức Phật vẫn luôn giữ vững tâm từ bi và không oán trách bất kỳ ai.
Khi con voi Nālāgiri dữ tợn lao đến định giết Ngài, Đức Phật không dùng bất kỳ thần thông hay pháp lực nào để chống trả. Thay vào đó, Ngài dùng tâm từ bi để đối diện với con voi. Ngài phóng xuất tâm từ bi đến con voi, khiến cho con vật hung dữ phải khuất phục.
Khi bị người em họ Đề-bà Đạt-đa nhiều lần ám hại, Đức Phật không hề oán trách hay muốn trừng phạt ông ta. Thậm chí, khi Đề-bà Đạt-đa bị bệnh nặng và sắp chết, Đức Phật vẫn đến thăm và an ủi ông ta.
Khi bị phụ nữ Ciñca-mānavikā vu khống, Đức Phật không hề nổi giận hay trách móc. Ngài bình thản đối diện với sự việc và để cho sự thật tự nó phơi bày.
Bài học về sự kiên nhẫn
Cuộc sống của Đức Phật sau khi Giác Ngộ dạy cho chúng ta một bài học lớn về sự kiên nhẫn. Dù đã là một vị Phật, đã giác ngộ hoàn toàn, nhưng Ngài vẫn phải đối mặt với biết bao khó khăn, thử thách.
Sự kiên nhẫn của Đức Phật không phải là sự cam chịu, nhẫn nhịn một cách thụ động. Đó là sự kiên nhẫn chủ động, kiên nhẫn trong hành động, kiên nhẫn trong tu tập và kiên nhẫn trong việc giáo hóa chúng sinh.
Đức Phật đã kiên nhẫn giảng dạy trong suốt 45 năm, đi khắp nơi để mang lại ánh sáng trí tuệ cho chúng sinh. Ngài kiên nhẫn đối diện với những kẻ muốn hại mình, kiên nhẫn giáo hóa những đệ tử còn nhiều phiền não, kiên nhẫn chịu đựng bệnh tật và khổ đau của thân xác.
Ý nghĩa của khổ đau trong hành trình tu tập
Khổ đau là cơ hội để tu tập
Có thể bạn quan tâm: Con Ẩn Tuổi Mẹ Là Con Phật: Ý Nghĩa Sâu Sắc Và Giá Trị Giáo Dục Trong Đạo Lý Làm Người
Nhiều người thường lầm tưởng rằng tu tập là để tránh khỏi khổ đau, để có một cuộc sống an nhàn, hạnh phúc. Tuy nhiên, theo giáo lý Phật giáo, khổ đau chính là cơ hội tốt nhất để tu tập.
Khi gặp khổ đau, con người mới có động lực để tìm hiểu về bản chất của khổ đau và tìm cách giải thoát khỏi nó. Nếu cuộc sống luôn luôn hạnh phúc, an nhàn, thì làm sao con người có thể nhận ra được bản chất vô thường, khổ đau và vô ngã của cuộc đời?
Đức Phật đã phải trải qua biết bao khổ đau, thử thách trong suốt 45 năm hành đạo. Nhưng chính những khổ đau đó đã giúp Ngài thấu hiểu sâu sắc hơn về bản chất của cuộc đời và từ đó giảng dạy những giáo lý sâu sắc, chân thực nhất cho chúng sinh.
Biết chấp nhận để vượt qua
Một bài học quan trọng nữa mà cuộc sống của Đức Phật dạy cho chúng ta chính là biết chấp nhận để vượt qua. Thay vì chống đối, chối bỏ khổ đau, hãy chấp nhận nó như một phần tất yếu của cuộc sống.
Khi chấp nhận khổ đau, con người mới có thể bình tĩnh, tỉnh thức để đối diện với nó và tìm cách giải quyết nó. Nếu lúc nào cũng chống đối, chối bỏ khổ đau, thì làm sao có thể hiểu được bản chất của nó và tìm ra con đường giải thoát?
Đức Phật đã chấp nhận những khổ đau, bệnh tật của thân xác mình. Ngài không oán trách, không than vãn. Thay vào đó, Ngài dùng những khổ đau đó như là cơ hội để giảng dạy về bản chất của khổ đau và con đường giải thoát khỏi khổ đau.
Cuộc sống tu viện: Môi trường lý tưởng để hiểu về khổ đau
Sống chung với Tăng đoàn
Cuộc sống nơi chùa chiền sẽ tạo cơ hội cho người tu hành hiểu được nhanh chóng thế nào là khổ đau, bởi vì trong môi trường đó quý vị sẽ có thể cảm nhận được khổ đau trong từng ngày một mà không bị xao lãng.
Khi phải sống chung với tăng đoàn, tức là với những người mà mình không có quyền chọn lựa, thì tất quý vị sẽ khó tránh khỏi rơi vào những cảnh huống mà mình không sao kiểm soát được. Một môi trường như thế thường dồn quý vị vào thế phải tự che chở lấy mình.
Học cách buông bỏ và tha thứ
Cuộc sống tu viện dạy cho con người biết buông bỏ và tha thứ. Khi sống chung với nhiều người, chắc chắn sẽ có những lúc bất đồng, mâu thuẫn, xung đột. Thay vì giữ mãi những bất đồng đó, người tu hành học cách buông bỏ, học cách tha thứ cho người khác.
Đức Phật đã dạy các đệ tử của mình sống hòa hợp, thương yêu nhau như những ngón tay trên cùng một bàn tay. Dù có khác biệt, có bất đồng, nhưng vẫn phải biết tôn trọng, tha thứ và yêu thương nhau.
Bài học về sự chủ động tâm thức
Hướng sự chú tâm vào khoảnh khắc hiện tại
Khi đã phát huy được sự chú tâm đó thì chúng ta sẽ có thể chủ động được các xung năng của mình, giúp mình phát huy sự nhẫn nhục. Nói một cách khác là không mạt sát kẻ khác với những gì sinh sôi nảy nở bên trong tâm thức mình!
Chánh niệm là một trong những pháp môn tu tập quan trọng nhất trong Phật giáo. Khi sống trong chánh niệm, con người sẽ không còn bị chi phối bởi những suy nghĩ tiêu cực, những cảm xúc bất an, những dục vọng tham lam.
Thay vào đó, con người sẽ sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc, biết rõ mình đang làm gì, đang nghĩ gì, đang cảm nhận gì. Khi đó, những khổ đau, phiền não sẽ không còn có cơ hội phát sinh.
Phát huy sự nhẫn nhục
Nhẫn nhục là một trong những pháp môn tu tập quan trọng nhất để chuyển hóa khổ đau. Khi gặp phải những hoàn cảnh bất như ý, những người khó chịu, thay vì nổi giận, oán trách, hãy học cách nhẫn nhục.
Nhẫn nhục không có nghĩa là cam chịu, nhẫn nhịn một cách thụ động. Đó là sự nhẫn nhục chủ động, nhẫn nhục trong tỉnh thức, nhẫn nhục trong từ bi.
Đức Phật đã dạy các đệ tử của mình phải học cách nhẫn nhục, phải biết chấp nhận những hoàn cảnh bất như ý, những người khó chịu. Chỉ khi nào biết nhẫn nhục, con người mới có thể chuyển hóa được những khổ đau, phiền não trong tâm thức mình.
Kết luận: Bài học về cuộc sống chân thực
45 năm hành đạo của Đức Phật là một minh chứng hùng hồn cho thấy rằng cuộc sống không phải lúc nào cũng màu hồng. Dù đã là một vị Phật, đã giác ngộ hoàn toàn, nhưng Đức Phật vẫn phải đối mặt với biết bao khó khăn, thử thách.
Tuy nhiên, chính qua những khó khăn, thử thách đó, giáo lý của Đức Phật mới trở nên chân thực, sâu sắc và có sức lay chuyển lòng người đến vậy. Nếu cuộc sống của Đức Phật chỉ toàn là hạnh phúc, an nhàn, thì làm sao những lời dạy của Ngài có thể thấm sâu vào tâm hồn của biết bao chúng sinh?
Cuộc sống của Đức Phật dạy cho chúng ta một bài học quan trọng: Đừng chạy trốn khổ đau, hãy đối diện với nó. Chỉ khi nào dám đối diện với khổ đau, con người mới có thể hiểu được bản chất của nó và từ đó tìm ra con đường giải thoát.
Hãy học cách sống tỉnh thức, biết chấp nhận, biết buông bỏ và biết tha thứ. Hãy dùng những khó khăn, thử thách trong cuộc sống như là cơ hội để tu tập, để chuyển hóa tâm thức mình. Chỉ khi nào làm được như vậy, con người mới có thể tìm được hạnh phúc thật sự trong cuộc đời này.
chuaphatanlongthanh.com tin rằng, qua bài viết này, quý vị đã có thể nhìn nhận một cách chân thực hơn về cuộc sống của Đức Phật sau khi Giác Ngộ. Đó không phải là một cuộc sống an nhàn, hạnh phúc, mà là một hành trình đầy gian nan, thử thách, nhưng cũng đầy từ bi, trí tuệ và sức mạnh tinh thần.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 11, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
