Gia Đình Phật Tử (GĐPT) là một tổ chức thanh thiếu niên mang tính giáo dục và từ thiện sâu sắc, hoạt động dưới sự bảo trợ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Mục đích Gia Đình Phật Tử là đào luyện thanh – thiếu – đồng niên tin Phật, trở thành Phật tử chân chính, góp phần phụng sự đạo pháp và xây dựng xã hội. Trải qua gần một thế kỷ hình thành và phát triển, GĐPT đã trở thành môi trường tu học lý tưởng, nơi các em thiếu nhi, thanh thiếu niên được nuôi dưỡng đạo đức, phát triển kỹ năng và sống chan hòa trong tinh thần từ bi, trí tuệ.
Có thể bạn quan tâm: Mở Kinh Phật Chú Đại Bi: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z
Hành trình lịch sử hình thành mục đích GĐPT
Danh xưng và những bước ngoặt quan trọng
Năm 1951, tại chùa Từ Đàm – Huế, trong Đại hội huynh trưởng toàn quốc, tổ chức “Gia Đình Phật Hóa Phổ” chính thức đổi tên thành “Gia Đình Phật Tử”. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng, mở rộng phạm vi hoạt động từ truyền bá Phật pháp đến giáo dục thế hệ trẻ một cách toàn diện. Từ đây, GĐPT bắt đầu xây dựng hệ thống tổ chức, tuân theo một mục đích rõ ràng, phù hợp với hoàn cảnh xã hội và nhu cầu tu học của thanh thiếu niên.
Mục đích GĐPT qua các thời kỳ
Năm 1964, tại Đại hội huynh trưởng GĐPT toàn quốc ở Sài Gòn, mục đích của GĐPT được tu chỉnh lần đầu tiên: “Đào luyện thanh thiếu đồng niên tin Phật thành Phật tử chân chính, góp phần xây dựng xã hội theo tinh thần Phật giáo”. Đây là định hướng chiến lược, nhấn mạnh vai trò kép của GĐPT: vừa là nơi tu học Phật pháp, vừa là lực lượng tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội, góp phần làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.
Đến năm 2001, tại Hội nghị Huynh trưởng cấp Dũng, cấp Tấn GĐPT toàn quốc, cũng tại chùa Từ Đàm – Huế, mục đích GĐPT tiếp tục được tu chỉnh cho phù hợp với thời đại mới: “Đào luyện thanh – thiếu – đồng niên tin Phật thành Phật tử chân chính, góp phần phụng sự đạo pháp và xây dựng xã hội”. So với bản tu chỉnh năm 1964, mục đích này bổ sung thêm từ “phụng sự đạo pháp”, thể hiện rõ trách nhiệm của GĐPT trong việc gìn giữ và phát huy tinh hoa Phật giáo, đồng thời vẫn giữ nguyên tinh thần phụng sự xã hội.
Châm ngôn GĐPT: Bi – Trí – Dũng & Hòa – Tin – Vui
Hiểu về châm ngôn
Châm ngôn là một câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng những giá trị cốt lõi, là kim chỉ nam cho hành động và lối sống. GĐPT có hai châm ngôn chính: Bi – Trí – Dũng dành cho toàn thể huynh trưởng và đoàn sinh, và Hòa – Tin – Vui dành riêng cho Ngành Đồng (các em nhỏ từ 7 đến 12 tuổi).
Ý nghĩa sâu sắc của Bi – Trí – Dũng
Bi (Từ bi) là nền tảng của đạo Phật. Từ nghĩa là ban niềm vui, sự an lành đến mọi chúng sanh; Bi nghĩa là cứu khổ, xoa dịu nỗi đau cho muôn loài. Lòng từ bi không phân biệt, không điều kiện, là động lực thôi thúc người Phật tử luôn sẵn sàng giúp đỡ, cứu trợ những mảnh đời bất hạnh, góp phần làm vơi bớt khổ đau trong cuộc đời. Đức Phật ra đời vì lòng thương tưởng vô bờ bến đối với chúng sanh đang trầm luân trong biển khổ, nên đạo Phật được gọi là đạo từ bi.
Trí (Trí huệ) là sự hiểu biết sáng suốt, thấu suốt bản chất của vạn pháp. Đạo Phật là đạo giác ngộ, và Đức Phật là hiện thân của trí huệ. Người tu học theo đạo Phật phải lấy trí tuệ làm trọng, dùng trí tuệ để soi sáng con đường, nhận diện chân lý, từ đó hành động đúng đắn, tránh xa mê muội. Trong GĐPT, việc học kinh, thảo luận, suy ngẫm là cách để phát triển trí huệ.
Có thể bạn quan tâm: Mục Đích Của Phật Giáo: Khám Phá Con Đường Giác Ngộ Và Giải Thoát
Dũng (Dũng lực) là tinh thần dũng mãnh, kiên cường, không khuất phục trước khó khăn, thử thách. Con đường tu học không bằng phẳng, đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng, sự nhẫn nại và dũng khí để chiến thắng chính mình (nội ma) và các chướng ngại bên ngoài (ngoại chướng). Chính nhờ dũng lực vô song, Đức Phật mới có thể từ bỏ ngôi vị hoàng tử, vợ con, ra đi tìm đạo và chiến thắng ma quân trên đài giác ngộ.
Ba yếu tố Bi – Trí – Dũng bổ trợ lẫn nhau: có từ bi mà không có trí huệ dễ rơi vào tình cảm mù quáng; có trí huệ mà không có từ bi thì thành lý thuyết suông; có từ bi và trí huệ nhưng thiếu dũng lực thì khó lòng kiên trì đến cùng. Chỉ khi cả ba hội tụ đầy đủ, người Phật tử mới có thể tiến bước vững chắc trên con đường giải thoát và phụng sự.
Ý nghĩa dễ thương của Hòa – Tin – Vui (Ngành Đồng)
Hòa (Hoà thuận): Các em thiếu nhi được dạy phải sống thuận thảo với cha mẹ, anh chị em trong gia đình; hòa đồng, đoàn kết với bạn bè trong lớp học, trong đoàn sinh. Tránh gây gổ, cãi vã, biết lắng nghe và chia sẻ. Không khí hòa thuận giúp tập thể GĐPT trở nên ấm áp, gắn bó như một gia đình thật sự.
Tin (Tin yêu): Là sự tin tưởng, yêu thương chân thành. Các em phải tin tưởng vào Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng), tin tưởng vào sự hướng dẫn của các anh chị huynh trưởng. Đồng thời, các em cũng cần biết yêu thương mọi người xung quanh, coi bạn đoàn như anh em ruột thịt. Niềm tin và tình yêu thương là nền tảng để xây dựng nhân cách tốt đẹp.
Vui (Vui vẻ): Luôn giữ thái độ vui tươi, lạc quan, không dễ dàng buồn giận hay oán trách. Nụ cười và sự vui vẻ không chỉ làm cho bản thân các em cảm thấy thoải mái mà còn lan tỏa năng lượng tích cực đến những người xung quanh. Một thiếu nhi hay la khóc, giận dỗi sẽ khiến mọi người xa lánh; ngược lại, một em bé vui vẻ, hoạt bát sẽ được yêu mến và kết nối dễ dàng hơn.
Điều luật GĐPT: Nền tảng đạo đức và kỷ luật
Quá trình hình thành và phát triển của điều luật
Điều luật GĐPT không phải hình thành trong một sớm một chiều mà trải qua quá trình tu chỉnh, hoàn thiện qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Giai đoạn Gia Đình Phật Hóa Phổ (10 điều luật): Gồm các điều như học kinh, niệm Phật, kính mến cha mẹ, nhơn từ với người và vật, lựa bạn tốt, giữ gìn lời nói ôn hòa, thật thà, siêng năng, sống giản dị, điều độ, bình tĩnh, lạc quan và làm tròn bổn phận. Đây là bộ luật đơn giản, gần gũi, phù hợp với tâm lý thiếu nhi và mục đích ban đầu là hoằng dương Phật pháp.
Giai đoạn GĐPT (1951): Sau khi đổi danh xưng, điều luật được tinh gọn lại. Đối với ngành Thanh, Thiếu niên gồm 5 điều; ngành Oanh Vũ (nay là ngành Đồng) gồm 3 điều. Nội dung nhấn mạnh vào quy y Tam Bảo, giữ giới, từ bi, trí tuệ, trong sạch và hỷ xả.
Giai đoạn hiện nay (tu chỉnh 2011): Điều luật tiếp tục được chuẩn hóa và chính thức hóa trong nội quy tu chỉnh năm 2011. Nội dung giữ nguyên tinh thần năm 1951 nhưng diễn đạt rõ ràng, mạch lạc hơn, phù hợp với bối cảnh xã hội hiện đại.
Có thể bạn quan tâm: Mở Kinh Phật Nghe Có Tác Dụng Gì? Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
Nội dung điều luật hiện hành
A. Điều luật của Huynh trưởng và Đoàn sinh ngành Thanh, Thiếu niên:
Phật tử quy y Phật, Pháp, Tăng và giữ giới đã phát nguyện. Đây là điều căn bản nhất, thể hiện niềm tin và sự quy phục vào Tam Bảo. Người Phật tử phải luôn ghi nhớ mình là con của Phật, sống theo giáo lý của Ngài và nghiêm trì giới luật để giữ gìn thân khẩu ý thanh tịnh.
Phật tử mở rộng lòng thương, tôn trọng sự sống. Lòng từ bi là đặc tính của người học Phật. Điều luật này nhắc nhở huynh trưởng và đoàn sinh phải biết yêu thương, cứu giúp mọi chúng sanh, không được giết hại, hành hạ hay làm tổn hại đến sinh mạng của bất kỳ loài vật nào. Việc phóng sinh, cứu hộ động vật, hay đơn giản là không vứt đồ ăn bừa bãi để chuột bọ chết cũng là cách thực hành điều luật này.
Phật tử trau dồi trí tuệ, tôn trọng sự thật. Người theo đạo Phật phải biết học hỏi, suy ngẫm để phát triển trí tuệ. Đồng thời, phải sống trung thực, không nói dối, không vu khống, không che giấu sự thật. Tôn trọng sự thật cũng là cách giữ gìn nhân cách, xây dựng niềm tin trong tập thể.
Phật tử trong sạch từ thể chất đến tinh thần, từ lời nói đến việc làm. Sống trong sạch nghĩa là giữ gìn thân thể khỏe mạnh, tinh thần minh mẫn, ăn nói lịch sự, hành động đàng hoàng. Tránh xa các tệ nạn xã hội, các hành vi thiếu lành mạnh. Điều luật này đặc biệt quan trọng đối với thanh thiếu niên đang trong giai đoạn hình thành nhân cách và dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh.
Phật tử sống hỷ xả để dũng tiến trên đường đạo. Hỷ xả là vui vẻ, bố thí, không keo kiệt, không oán giận. Biết buông bỏ những chấp著 nhỏ nhen, biết chia sẻ niềm vui với mọi người. Sống hỷ xả giúp tâm hồn nhẹ nhàng, thanh thản, từ đó có đủ nghị lực và dũng khí để tiếp tục tu học, vượt qua mọi thử thách trên con đường hướng thiện.
B. Điều luật của Đoàn sinh ngành Đồng:
Em tưởng nhớ Phật. Các em nhỏ được dạy phải luôn ghi nhớ về Đức Phật, hình dung ngài như một vị thầy từ bi, sáng suốt. Việc tưởng nhớ Phật giúp các em có chỗ nương tựa tinh thần, biết noi theo hạnh lành của Ngài.
Em kính mến cha mẹ và thuận thảo với anh chị em. Hiếu thuận với cha mẹ, yêu thương anh chị em là nền tảng của đạo làm người. Đây là điều luật mang tính giáo dục nhân bản, giúp các em biết trân trọng gia đình, sống có trách nhiệm và tình nghĩa.
Em thương người và vật. Yêu thương là bài học đầu đời. Các em được khuyến khích yêu thương bạn bè, thầy cô, hàng xóm và cả các loài vật. Nuôi dưỡng lòng từ bi từ khi còn nhỏ sẽ hình thành nhân cách tốt, lớn lên trở thành người có ích cho xã hội.
Phân tích ý nghĩa biểu tượng của điều luật
Mỗi điều luật trong GĐPT đều có sự tương ứng với hạnh nguyện cao cả của chư Phật, Bồ Tát:
- Điều 1 (Quy y, giữ giới) phù hợp với hạnh tinh tấn của Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni. Ngài đã tinh tấn tu tập trong nhiều kiếp mới thành tựu đạo quả.
- Điều 2 (Từ bi, tôn trọng sự sống) thực hiện hạnh từ bi mà Bồ Tát Quán Thế Âm là biểu tượng. Ngài đại diện cho tình thương vô bờ bến, cứu khổ cứu nạn chúng sanh.
- Điều 3 (Trí tuệ, tôn trọng sự thật) phù hợp với hạnh trí tuệ mà Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi là biểu tượng. Ngài tượng trưng cho trí tuệ sắc bén, có thể chặt đứt mọi phiền não.
- Điều 4 (Trong sạch) thực hiện hạnh thanh tịnh của Đức Phật A Di Đà. Ngài là biểu tượng của cõi nước thanh tịnh, tâm念 thanh tịnh.
- Điều 5 (Hỷ xả) thực hiện hạnh hỷ xả của Đức Phật Di Lặc. Ngài luôn mang nụ cười từ bi, khoan dung độ lượng, vui vẻ với tất cả mọi người.
Giá trị thiết thực của mục đích, châm ngôn, điều luật trong đời sống hiện đại
Có thể bạn quan tâm: Mở Cửa Hàng Đồ Phật Giáo: Toàn Cảnh Từ A-z Cho Người Mới Bắt Đầu
GĐPT – Ngôi nhà thứ hai của thanh thiếu niên
Trong xã hội hiện đại, khi các giá trị vật chất có xu hướng lấn át giá trị tinh thần, khi con người dễ rơi vào áp lực, căng thẳng và mất phương hướng, thì GĐPT như một điểm tựa tinh thần vững chắc. Mục đích Gia Đình Phật Tử không chỉ là lý tưởng cao đẹp mà còn là kim chỉ nam hành động cụ thể. Các em đến với GĐPT không chỉ để học Phật pháp mà còn được học cách làm người, cách sống có trách nhiệm, biết yêu thương và chia sẻ.
Rèn luyện nhân cách toàn diện
Châm ngôn Bi – Trí – Dũng là một hệ thống giáo dục nhân cách toàn diện. Trong môi trường GĐPT, các em được tham gia các hoạt động từ thiện, cứu trợ, từ đó nuôi dưỡng lòng từ bi. Các buổi học kinh, thảo luận, thiền sinh hoạt giúp phát triển trí tuệ. Các trò chơi lớn, trại họp, sinh hoạt đội nhóm rèn luyện tinh thần dũng cảm, sự tự tin và khả năng làm việc nhóm.
Đối với các em nhỏ ở Ngành Đồng, châm ngôn Hòa – Tin – Vui như những bài học làm người đơn giản mà sâu sắc. Sống hòa thuận giúp các em dễ dàng hòa nhập tập thể; sống tin yêu giúp các em có niềm tin vào cuộc sống và vào những điều tốt đẹp; sống vui vẻ giúp các em có một tuổi thơ hạnh phúc, tâm hồn trong sáng.
Kỷ luật và tự do có trách nhiệm
Điều luật GĐPT không phải là những quy định cứng nhắc, gò bó mà là những nguyên tắc sống mang tính tự nguyện và tự giác. Khi các em thực hành điều luật, các em không cảm thấy bị ép buộc mà cảm thấy đó là điều nên làm, là cách để bản thân trở nên tốt hơn. Kỷ luật trong GĐPT là sự tự giác, là sự tuân thủ xuất phát từ lòng tin và sự hiểu biết.
GĐPT và sự nghiệp phụng sự xã hội
Mục đích Gia Đình Phật Tử không chỉ giới hạn trong phạm vi tu học mà còn hướng đến sự nghiệp phụng sự xã hội. Các hoạt động của GĐPT như: dọn dẹp vệ sinh, giúp đỡ người nghèo, thăm viếng các viện dưỡng lão, trường học, tham gia các chiến dịch Mùa hè xanh… đều là những việc làm thiết thực, góp phần làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Qua đó, các em团员 hiểu rằng, tu học là để phục vụ, phụng sự là con đường tu học cao cả nhất.
Kết luận: Kim chỉ nam cho hành trình tu học
Mục đích, châm ngôn và điều luật của GĐPT không phải là những khái niệm xa vời mà là những giá trị sống thiết thực, là kim chỉ nam cho mọi huynh trưởng và đoàn sinh trên hành trình tu dưỡng bản thân, trở thành Phật tử chân chính. Trong một thế giới luôn biến động, khi con người dễ bị cuốn theo dòng chảy của vật chất và dục vọng, thì những giá trị cốt lõi của GĐPT như từ bi, trí tuệ, dũng lực, hòa thuận, tin yêu, vui vẻ lại càng trở nên quý giá và cần thiết.
GĐPT không chỉ là một tổ chức tu học mà còn là một môi trường giáo dục nhân cách toàn diện, nơi ươm mầm những mầm non Phật pháp, những công dân có đạo đức, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Khi mỗi团员 đều ý thức được mục đích Gia Đình Phật Tử và sống trọn vẹn với châm ngôn, điều luật, thì GĐPT thực sự trở thành một gia đình tâm linh ấm áp, nơi mọi người cùng nhau tiến bước trên con đường hướng thiện, xây dựng một xã hội an lành, hạnh phúc.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 18, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
