Phật giáo Nam tông Kinh đã có những đóng góp quan trọng trong hành trình 40 năm phát triển của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, thể hiện tinh thần đoàn kết và hợp tác giữa các hệ phái Phật giáo tại Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Mật Tông Tây Tạng Là Gì? Lịch Sử, Giáo Lý Và Ảnh Hưởng Đến Văn Hóa
Hành trình hình thành và phát triển
Phật giáo Nam tông Kinh (Theravāda) bắt đầu du nhập vào Việt Nam từ cuối thập kỷ 30 của thế kỷ XX, đánh dấu một giai đoạn phát triển mới trong lịch sử Phật giáo nước nhà. Ba vị tiền bối có công lớn trong việc truyền bá Chánh pháp Theravāda tại miền Nam Việt Nam là HT. Thiện Luật, HT. Huệ Nghiêm và HT. Hộ Tông. Cả ba vị đều là người Việt Nam đầu tiên xuất gia theo truyền thống Phật giáo Theravāda tại Campuchia.
Những cột mốc lịch sử quan trọng
Chùa Bửu Quang – ngôi tổ đình đầu tiên
Ngày rằm tháng 10 năm 1938 đánh dấu một mốc lịch sử trọng đại khi chùa Bửu Quang (Ratanaraṅsyārāma) tại Gò Dưa (Thủ Đức) được thành lập, do HT. Thiện Luật đảm nhiệm trụ trì đầu tiên. Đây là ngôi tổ đình đầu tiên của hệ phái Nam tông Kinh tại Việt Nam.
Sự kiện trọng đại năm 1940
Ngày 15 tháng 4 năm 1940, tại chùa Bửu Quang diễn ra hai sự kiện quan trọng:
- Chánh điện được làm lễ lạc thành
- Nghi thức kiết giới Sīmā theo truyền thống Theravāda được tổ chức dưới sự chứng minh của đức Phó Vua sãi Phật giáo Campuchia, ngài HT. Somdech Choun Nath cùng 30 vị Tỳ-khưu Campuchia tham dự
Sự phát triển ban đầu
- Năm 1945: Chùa Giác Quang (Bình Đông – Chợ Lớn) được thành lập, trở thành ngôi chùa thứ hai của Phật giáo Nam tông Kinh
- Năm 1950: Chùa Kỳ Viên (Bàn Cờ) được xây dựng, trở thành trung tâm sinh hoạt chính của hệ phái tại Sài Gòn
- Ngày 10-06-1956: Ông Nguyễn Văn Hiểu đệ đơn lên Chính phủ Việt Nam Cộng hòa xin thành lập Hội Phật giáo Nguyên thủy Việt Nam
- Ngày 14/05/1957: Hội Phật giáo Nguyên thủy Việt Nam được Chính phủ phê duyệt
- Ngày 18 tháng 12 năm 1957: Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam chính thức được thành lập và hoạt động
Đồng hành cùng dân tộc trong pháp nạn 1963
Khi Chính phủ Việt Nam Cộng hòa thực hiện chính sách kỳ thị chống đối Phật giáo, Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam đã cùng toàn thể Phật giáo Việt Nam đứng lên đấu tranh bảo vệ Đạo pháp và dân tộc.
Vai trò trong Ủy ban liên phái bảo vệ Phật giáo
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Nam Truyền: Nghi Lễ An Cư Mùa Mưa Và Ý Nghĩa Tu Tập
Ngày 25-05-1963, tại chùa Xá Lợi, Ủy ban liên phái bảo vệ Phật giáo gồm 11 tông phái Phật giáo được thành lập. Đại diện Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam có:
- HT. Tăng thống Bửu Chơn tham gia ban Chứng minh
- Ông Hội trưởng Nguyễn Văn Hiểu đại diện Hội Phật giáo Nguyên thủy Việt Nam
Sự kiện Bồ-tát Thích Quảng Đức
Sự kiện Bồ-tát Thích Quảng Đức vị Pháp thiêu thân ngày 11 tháng 06 năm 1963 đã gây chấn động thế giới và góp phần làm suy giảm uy tín của chế độ Ngô Đình Diệm. Đại diện Phật giáo Nam tông Kinh trong phong trào này bao gồm:
- HT. Giới Nghiêm làm Phó Chủ tịch
- HT. Hộ Giác, HT. Bửu Phương, HT. Nhật Thiện tham gia ban Đối ngoại và phát ngôn
- HT. Pháp Tri vượt biên sang Campuchia để vận động sự ủng hộ quốc tế
Tham gia Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất
Sau pháp nạn 1963, ngày 04-01-1964, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất được thành lập. Phật giáo Nam tông Kinh tham gia với các vị trí quan trọng:
- HT. Tối Thắng được suy tôn làm Phó Tăng thống
- HT. Giới Nghiêm đảm nhiệm Phó Thư ký Viện Tăng thống
- HT. Pháp Tri phụ trách Phó Viện trưởng Tài chánh kiến thiết
- HT. Hộ Giác chức vụ Phó Tổng vụ trưởng Tổng vụ cư sĩ
Gia nhập ngôi nhà chung Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Quá trình thống nhất Phật giáo
Tháng 02 năm 1980, Ban vận động thống nhất Phật giáo được thành lập nhằm kêu gọi các hệ phái, truyền thống Phật giáo cùng sinh hoạt dưới một tổ chức duy nhất. Về phía Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam có:
- HT. Giới Nghiêm nhận chức vụ Phó ban
- HT. Thiện Tâm làm Ủy viên Thường trực
Đại hội thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Ngày 07-11-1981, đại hội thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam được tổ chức tại chùa Quán Sứ (Hà Nội). Đại biểu Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam tham dự gồm 7 vị do HT. Siêu Việt làm trưởng đoàn:
- HT. Pháp Lạc (phó đoàn)
- HT. Thiện Tâm (thư ký)
- HT. Kiểm Tâm, HT. Viên Minh, HT. Hộ Chánh, HT. Ẩn Minh
Từ đây, Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam chính thức gia nhập ngôi nhà chung Giáo hội Phật giáo Việt Nam và được gọi là hệ phái Phật giáo Nam tông Kinh.
Những đóng góp nổi bật qua các nhiệm kỳ
Đại diện trong Hội đồng Chứng minh
Phật giáo Nam tông Kinh có sự hiện diện trong Hội đồng Chứng minh qua các nhiệm kỳ:
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Nam Bộ: Hành Trình Hình Thành, Phát Triển Và Ảnh Hưởng Đến Đời Sống Tinh Thần Người Việt
- Nhiệm kỳ I (1981-1987): HT. Ẩn Lâm, HT. Giới Nghiêm
- Nhiệm kỳ IV (1997-2002): HT. Kim Minh, HT. Hộ Nhẫn, HT. Pháp Lạc
- Nhiệm kỳ V (2002-2007): HT. Kim Minh
- Nhiệm kỳ VII (2012-2017) và VIII (2017-2022): HT. Viên Minh
Đại diện trong Hội đồng Trị sự
- Nhiệm kỳ I (1981-1987): HT. Giới Nghiêm, HT. Siêu Việt, HT. Thiện Tâm
- Nhiệm kỳ II (1987-1992) và III (1992-1997): HT. Siêu Việt
- Nhiệm kỳ IV (1997-2002): HT. Hộ Nhẫn, HT. Thiện Tâm
- Nhiệm kỳ V (2002-2007): HT. Vô Hại, HT. Thiện Tâm
- Nhiệm kỳ VI (2007-2012): HT. Thiện Tâm
- Nhiệm kỳ VII (2012-2017) và VIII (2017-2022): HT. Thiện Tâm, HT. Bửu Chánh
Thành tựu phát triển trong 40 năm
Về cơ sở vật chất và nhân sự:
Tính đến thời điểm hiện nay, Phật giáo Nam tông Kinh hiện diện tại 24 tỉnh thành trên cả nước với:
- 106 cơ sở tôn giáo
- 1.754 tu sĩ gồm Tỳ-khưu, Sa-di và Tu nữ
Tỷ lệ này chiếm khoảng 3,2% trên tổng số tu sĩ cả nước và 0,57% tổng số tự viện cả nước.
Về dịch thuật kinh điển:
- Tam tạng Thánh điển Pāli đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt hoàn thiện
- Kinh tạng (Suttapiṭaka): Công lao đầu tiên thuộc về đức HT. Thích Minh Châu với năm bộ kinh Nikāya được chuyển ngữ và ấn hành năm 2012-2015
- Luật tạng (Vinayapiṭaka): Được TT. Indacanda chuyển ngữ và xuất bản song ngữ Pāli – Việt
- Thắng pháp tạng (Abhidhammapiṭaka): Do HT. Tịnh Sự chuyển ngữ
Về đào tạo nhân lực:
- Nhiều vị tu sĩ theo học các chương trình đào tạo tại Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM
- Một số vị tiếp tục theo học chương trình Cao học, Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Phật học
- Chư Tăng, tu nữ được tiếp cận chương trình giảng dạy tại các nước Phật giáo như Thái Lan, Miến Điện, Tích Lan
- Nhiều vị tham gia tu tập thực hành thiền định tại các trường thiền ở Miến Điện, Thái Lan
Tinh thần đoàn kết và hợp tác
Phật giáo Nam tông Kinh luôn thể hiện tinh thần đoàn kết, hòa hợp trong ngôi nhà chung Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Với tinh thần “tốt đạo đẹp đời” và châm ngôn “Đạo pháp – Dân tộc – Xã hội chủ nghĩa”, chư Tăng, tu nữ và tín đồ Phật giáo Nam tông Kinh luôn song hành cùng các thời kỳ phát triển của dân tộc.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Mật Tông Ở Việt Nam: Lịch Sử, Đặc Điểm Và Ảnh Hưởng
Những giá trị cốt lõi
Tinh thần trung đạo: Hệ phái Phật giáo Nam tông Kinh thừa kế tinh thần trung đạo mà đức Thế Tôn lấy làm cốt lõi trong sự nghiệp hoằng pháp, trở thành đặc điểm biệt truyền của hệ phái.
Tinh thần hòa hợp Tăng-già: Luôn đề cao tinh thần đoàn kết dân tộc, đóng góp tích cực cho ngôi nhà Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Tinh thần học hỏi và phát triển: Không ngừng học hỏi, tiếp thu tinh hoa Phật giáo các nước, phát triển giáo lý và phương pháp tu tập phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam.
Những bài học kinh nghiệm
Bài học về tinh thần đoàn kết
Sự tồn tại và phát triển của Phật giáo Nam tông Kinh trong 40 năm qua là minh chứng rõ ràng cho tinh thần đoàn kết, hợp tác giữa các hệ phái Phật giáo. Đây là yếu tố then chốt giúp Phật giáo Việt Nam ngày càng phát triển vững mạnh.
Bài học về bản sắc và hội nhập
Phật giáo Nam tông Kinh đã biết giữ gìn bản sắc riêng của mình (Theravāda) nhưng vẫn biết cách hội nhập, hòa hợp với các hệ phái khác trong ngôi nhà chung Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Đây là bài học quý giá về sự cân bằng giữa bản sắc và hội nhập.
Bài học về phát triển nhân lực
Việc chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nhân lực là yếu tố then chốt giúp Phật giáo Nam tông Kinh phát triển bền vững. Việc cử tu sĩ đi học tập, tu tập tại các nước Phật giáo bạn bè là chiến lược phát triển nhân lực hiệu quả.
Hướng phát triển trong tương lai
Tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết
Phật giáo Nam tông Kinh cần tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, hòa hợp với các hệ phái khác trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cùng nhau phát triển đạo pháp, phụng sự nhân sinh.
Đẩy mạnh công tác đào tạo nhân lực
Cần tiếp tục đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực chất lượng cao, có trình độ chuyên môn vững vàng, đạo đức tốt, đủ sức gánh vác trọng trách hoằng dương chính pháp.
Hội nhập quốc tế
Tăng cường giao lưu, học hỏi kinh nghiệm với các nước Phật giáo trong khu vực và trên thế giới, góp phần đưa Phật giáo Nam tông Kinh hội nhập sâu rộng với Phật giáo quốc tế.
Lời kết
40 năm đồng hành cùng Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phật giáo Nam tông Kinh đã có những đóng góp quan trọng, thể hiện tinh thần đoàn kết, hợp tác và trách nhiệm với đạo pháp, dân tộc. Với tinh thần “tốt đạo đẹp đời” và châm ngôn “Đạo pháp – Dân tộc – Xã hội chủ nghĩa”, Phật giáo Nam tông Kinh tiếp tục song hành cùng các hệ phái khác trong ngôi nhà chung Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cùng nhau hoằng dương chính pháp, đem ánh sáng Phật pháp vào cuộc đời để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, nhân dân ngày càng an lạc, hạnh phúc.
ĐĐ.ThS. Định Phúc Samādhipuñño
Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Phật học khóa 1 tại Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh
Cập Nhật Lúc Tháng 12 18, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
