Phật giáo Đại thừa là một trong những truyền thống Phật giáo lớn nhất thế giới, đặc biệt phổ biến ở các nước Đông Á và Đông Nam Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, và Tây Tạng. Một câu hỏi quen thuộc mà nhiều người thắc mắc là: Phật giáo Đại thừa thờ ai? Khác với hình dung đơn giản chỉ thờ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni như một số người nghĩ, tín ngưỡng của Đại thừa phong phú và sâu sắc hơn rất nhiều. Bài viết này sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về các vị Phật, Bồ Tát được tôn kính trong Đại thừa, ý nghĩa biểu tượng của họ, và cách thức thực hành tín ngưỡng này trong đời sống hàng ngày.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Vĩnh Long: Hành Trình Đoàn Kết & Phát Triển Bền Vững
Khái Quát Về Phật Giáo Đại Thừa
Đại Thừa Là Gì?
Phật giáo Đại thừa (Mahayana) ra đời vào khoảng thế kỷ thứ I trước Công nguyên, tách ra từ truyền thống Nguyên thủy (Theravada). Từ “Đại thừa” có nghĩa là “Xe lớn”, hàm ý rằng truyền thống này hướng tới việc cứu độ tất cả chúng sinh, chứ không chỉ riêng cá nhân hành giả như “Tiểu thừa” (Hinayana). Đại thừa nhấn mạnh lý tưởng Bồ Tát đạo, tức là con đường giác ngộ vì lợi ích của mọi loài.
Đặc Điểm Nổi Bật Của Đại Thừa
- Tâm Bồ Đề: Cốt lõi là phát tâm Bồ đề, nguyện lực mạnh mẽ muốn thành Phật để cứu giúp tất cả chúng sinh thoát khỏi khổ đau.
- Lý Tánh Không (Śūnyatā): Thấu hiểu bản chất vạn pháp là không cố định, vô ngã.
- Tín Ngưỡng Đa Dạng: Tôn sùng nhiều vị Phật và Bồ Tát với các nguyện lực và biểu tượng khác nhau, tạo nên một hệ thống tín ngưỡng phong phú.
Các Vị Phật Được Tôn Kính Trong Đại Thừa
Đức Phật A Di Đà
Đức Phật A Di Đà (Amitābha) là một trong những vị Phật được biết đến rộng rãi nhất trong Phật giáo Đại thừa, đặc biệt là trong Tịnh độ tông. Ngài là vị Phật của ánh sáng vô lượng và thọ mạng vô lượng.
- Ý Nghĩa Tên Gọi: “A Di Đà” dịch nghĩa là “Vô lượng quang” (ánh sáng vô biên) và “Vô lượng thọ” (thọ mạng vô hạn).
- Cõi Tịnh Độ: Ngài là giáo chủ của cõi Tây Phương Cực Lạc (Sukhāvatī), một cõi tịnh độ an lành, thanh tịnh, nơi người tu Tịnh độ mong mỏi được vãng sanh sau khi lìa đời.
- Hình Tượng: Thường được miêu tả là ngồi thiền trên đài sen, hai tay để bằng hoặc cầm bình bát. Trong tranh vẽ, Ngài thường được hai vị Bồ Tát lớn là Quán Thế Âm (Avalokiteśvara) và Đại Thế Chí (Mahāsthāmaprāpta) hầu hai bên.
Đức Phật Dược Sư Lưu Ly Quang Vương
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Đài Loan: Hành Trình Truyền Bá, Phát Triển Và Ảnh Hưởng Đến Văn Hóa
Đức Phật Dược Sư (Bhaiṣajyaguru) là vị Phật của Đông phương Tịnh lưu ly, tượng trưng cho sự chữa lành về thể chất và tinh thần.
- Ý Nghĩa Tên Gọi: “Dược Sư” nghĩa là vị thầy thuốc, “Lưu Ly Quang” chỉ ánh sáng trong suốt, tinh khiết như ngọc lưu ly.
- Nguyện Lực: Ngài phát 12 đại nguyện nhằm cứu độ chúng sinh khỏi mọi bệnh tật, khổ đau, và chướng ngại trên con đường tu tập.
- Hình Tượng: Thường được mô tả là ngồi trên đài sen, tay phải duỗi ra cầm cành thuốc (hoặc bình thuốc), tay trái để trên đùi, cầm bình bát đựng cam lồ diệu pháp. Ngài thường được thờ cùng hai vị Bồ Tát Nhật Quang và Nguyệt Quang.
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Śākyamuni) là vị Phật lịch sử, người đã khai sinh ra đạo Phật. Trong Đại thừa, Ngài vẫn được tôn kính như vị thầy Tổ, nhưng đôi khi không phải là trung tâm duy nhất của sự sùng bái như trong Tiểu thừa.
- Vai Trò: Ngài là hiện thân của sự giác ngộ hoàn hảo, là biểu tượng cho con đường tu tập mà mọi hành giả noi theo.
- Hình Tượng: Hình tượng quen thuộc là Ngài ngồi thiền trên đài sen, tay phải chạm đất (ấn kim cương), tay trái để trên đùi, thể hiện chiến thắng ma chướng và chứng ngộ chân lý.
Các Vị Bồ Tát Với Lòng Từ Bi Vô Hạn
Bồ Tát Quán Thế Âm (Quan Âm)
Bồ Tát Quán Thế Âm (Avalokiteśvara) là vị Bồ Tát của lòng đại từ đại bi, được sùng kính nhất trong Đại thừa. Ngài nghe thấu mọi âm thanh kêu cứu của chúng sinh và ứng hiện để cứu độ.
- Biểu Tượng Của Từ Bi: Ngài hiện thân cho tình thương yêu vô điều kiện, cứu khổ cứu nạn.
- Hình Tướng Đa Dạng: Ở Việt Nam, Ngài thường được tôn thờ dưới hình tượng một bà lão hiền từ (Quan Âm Tống Tử), hoặc một vị Bồ Tát nữ đứng trên đài sen (Quan Âm Nam Hải). Trong văn hóa Tây Tạng, Ngài có hình tướng nghìn mắt nghìn tay để cứu giúp chúng sinh.
- Chú Đại Bi: Một trong những thần chú nổi tiếng nhất trong Phật giáo, được trì tụng để phát tâm từ bi và cầu nguyện bình an.
Bồ Tát Đại Thế Chí
Bồ Tát Đại Thế Chí (Mahāsthāmaprāpta) là vị Bồ Tát của trí tuệ quang minh. Ngài thường đứng bên phải Đức Phật A Di Đà, cùng với Bồ Tát Quán Thế Âm (bên trái) tạo thành Tam Thánh Tây Phương.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Đà Lạt: Hành Trình Tâm Linh Giữa Thành Phố Mơ
- Ý Nghĩa: Ngài tượng trưng cho trí tuệ chiếu rọi khắp mọi nơi, giúp hàng phục ma chướng và dẫn dắt chúng sinh走向 giác ngộ.
- Hình Tượng: Thường đội trên đầu một chiếc vương miện có hình con heo (biểu tượng của Ngài), tay cầm một cành hoa sen hoặc ngọc như ý.
Bồ Tát Địa Tạng
Bồ Tát Địa Tạng (Kṣitigarbha) là vị Bồ Tát phát nguyện cứu độ chúng sinh trong địa ngục và những cõi u ám. Ngài nổi tiếng với đại nguyện: “Chúng sanh độ hết, nguyện mới viên thành; Địa ngục chưa trống,誓 tử không về”.
- Vai Trò: Ngài là biểu tượng của lòng đại hiếu và sự kiên trì không mệt mỏi trong việc cứu giúp những linh hồn đau khổ.
- Hình Tượng: Thường mặc tăng phục, đội mũ, tay cầm tích trượng (để mở cửa địa ngục) và ngọc như ý (chiếu sáng u minh).
Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi
Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi (Mañjuśrī) là vị Bồ Tát của trí tuệ sắc bén như lưỡi gươm.
- Biểu Tượng: Ngài thường cưỡi sư tử (biểu tượng của trí tuệ uy mãnh) và tay cầm gươm báu (cắt đứt vô minh, phiền não).
- Ý Nghĩa: Ngài là hiện thân của trí tuệ giác ngộ, giúp hành giả thấu suốt bản chất thực tại.
Bồ Tát Phổ Hiền
Bồ Tát Phổ Hiền (Samantabhadra) là vị Bồ Tát của hạnh nguyện rộng lớn và thực hành.
- Biểu Tượng: Ngài thường cưỡi voi trắng sáu ngà (biểu tượng cho sức mạnh và sự kiên nhẫn trong việc thực hành), tay cầm hoa sen hoặc ngọc như ý.
- Ý Nghĩa: Ngài tượng trưng cho sự thực hành trọn vẹn các hạnh nguyện Bồ Tát đạo.
Ý Nghĩa Của Việc Thờ Phật & Bồ Tát
Không Phải Là Thần Linh
Một điều cần làm rõ: Phật và Bồ Tát không phải là các vị thần linh ban phát phước hay trừng phạt tội lỗi như trong một số tôn giáo khác. Việc thờ Phật trong Đại thừa mang ý nghĩa tưởng niệm, học hỏi và phát nguyện. Người Phật tử lễ bái để thể hiện lòng tri ân, tưởng nhớ công đức của các Ngài, và quan trọng hơn, là nhắc nhở bản thân phải noi theo hạnh nguyện từ bi, trí tuệ của các Ngài.
Gợi Ý Hạnh Nguyện
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Yếu Lược: Hành Trình Khám Phá Bản Chất, Ý Nghĩa Và Giá Trị Trường Tồn
Mỗi vị Phật, Bồ Tát đều là một biểu tượng sống động cho các phẩm chất tốt đẹp mà con người nên hướng tới:
- Từ bi của Bồ Tát Quán Thế Âm.
- Trí tuệ của Bồ Tát Văn Thù.
- Hạnh nguyện kiên trì của Bồ Tát Địa Tạng.
- Sự thanh tịnh và an lạc của Đức Phật A Di Đà.
Việc chiêm ngưỡng hình tượng, trì tụng danh hiệu hay thần chú của các Ngài, là phương tiện giúp tâm念 thanh tịnh, phát khởi lòng từ bi, và tích lũy công đức trên con đường tu tập.
Cách Thiết Lập Bàn Thờ Phật Tại Gia
Vị Trí Và Hướng Đặt
- Nên đặt ở nơi cao ráo, sạch sẽ, yên tĩnh, tránh ồn ào và khói bụi.
- Hướng tốt thường là hướng Đông (đón ánh sáng mặt trời, biểu tượng cho sự giác ngộ), hoặc hướng Tây (hướng về cõi Tịnh độ của Đức Phật A Di Đà). Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là tâm thành chứ không câu nệ quá nhiều về hướng.
- Tránh đặt đối diện nhà vệ sinh, phòng ngủ, hoặc bếp nấu.
Bố Cục Bàn Thờ
- Trung Tâm: Có thể là một tượng hoặc ảnh của Đức Phật Thích Ca, hoặc bộ Tam Thánh (Phật A Di Đà ở giữa, Quán Thế Âm bên trái, Đại Thế Chí bên phải).
- Hai Bên: Có thể thờ thêm Bồ Tát Địa Tạng, Bồ Tát Quán Thế Âm, hoặc các vị Bồ Tát khác tùy theo tâm nguyện của gia chủ.
- Đồ Cúng Dường: Hương, hoa, đèn, nước trong, trái cây tươi. Nên thay nước và hoa mỗi ngày, giữ bàn thờ luôn sạch sẽ, trang nghiêm.
Nghi Thức Cúng Bái
- Tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc chỉnh tề trước khi lễ bái.
- Chắp tay thành kính, niệm danh hiệu vị Phật/Bồ Tát mình muốn lễ bái (ví dụ: “Nam mô A Di Đà Phật”, “Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát”).
- Có thể tụng kinh, trì chú, hoặc đơn giản là ngồi thiền, hồi hướng công đức.
Kết Luận
Tóm lại, Phật giáo Đại thừa thờ ai không thể trả lời bằng một cái tên duy nhất. Đại thừa là một truyền thống tín ngưỡng phong phú, bao gồm việc tôn kính nhiều vị Phật như A Di Đà, Dược Sư, Thích Ca Mâu Ni, cùng các vị Bồ Tát đại diện cho các phẩm chất cao quý như từ bi, trí tuệ, và hạnh nguyện. Việc thờ phụng không phải để cầu xin, mà là để học theo hạnh các Ngài, nuôi dưỡng tâm từ bi, và hướng đến một cuộc sống an lạc, giác ngộ. Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về từng vị Phật, Bồ Tát, hoặc muốn thiết lập một bàn thờ Phật tại gia phù hợp, chuaphatanlongthanh.com luôn sẵn sàng cung cấp thông tin và tư vấn hữu ích.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 18, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
