Ngày Tết đến xuân về, hình ảnh các gia đình sum vầy, cùng nhau đi chùa lễ Phật, cầu mong một năm mới an lành, may mắn đã trở thành nét đẹp văn hóa quen thuộc trong đời sống người Việt. Tiếng chuông chùa vang vọng, khói hương trầm ấm, và những lần đi chùa lạy phật thành kính là minh chứng cho niềm tin tâm linh và khát vọng hướng thiện sâu sắc của dân tộc. Thế nhưng, đằng sau những lần chắp tay cúi đầu ấy là cả một thế giới quan, triết lý sống và nghi lễ đã được gọt giũa qua hàng ngàn năm. Bài viết này sẽ cùng bạn tìm hiểu tường tận về đi chùa lạy phật, từ những điều cơ bản nhất đến những ý nghĩa sâu xa nhất, để khi bước vào chùa, bạn không chỉ thực hiện một nghi thức, mà còn cảm nhận được trọn vẹn giá trị tinh thần mà nó mang lại.
Có thể bạn quan tâm: Đeo Phật 4 Mặt Có Ý Nghĩa Gì? Tìm Hiểu Chi Tiết Về Biểu Tượng Tâm Linh Phổ Biến
Tổng quan về đi chùa lạy phật
Đi chùa lạy phật là một hành động tâm linh phổ biến, đặc biệt vào những dịp lễ lớn như Tết Nguyên đán, Rằm tháng Giêng, Vu Lan, hay các ngày lễ Phật giáo. Đây là cách con người thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với Đức Phật, các vị Bồ tát, chư Thánh Tăng, cũng như đối với tổ tiên, thần linh. Hành động này không chỉ đơn thuần là một nghi lễ, mà còn là một phương pháp tu tập, giúp con người dẹp bỏ cái tôi, nuôi dưỡng lòng từ bi, và hướng tâm hồn về những điều thiện lành.
Về bản chất, đi chùa lạy phật là một phần của văn hóa Phật giáo, một tôn giáo lớn có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh thần của hàng tỷ người trên thế giới. Ở Việt Nam, Phật giáo đã hòa quyện một cách nhuần nhuyễn với văn hóa bản địa, tạo nên một bản sắc riêng biệt, trong đó việc lễ Phật tại chùa là một trong những hoạt động tâm linh quan trọng và phổ biến nhất.
Ý nghĩa sâu xa của việc cúi lạy
1. Ngũ thể đầu địa: Biểu tượng của sự thành kính tuyệt đối
Có thể bạn quan tâm: Đeo Tượng Phật Trên Người Có Tội Không? Giải Đáp Từ Góc Nhìn Phật Giáo & Đời Sống
Khi đi chùa lạy phật, nhiều người thực hiện động tác “ngũ thể đầu địa”. Đây là một thuật ngữ Hán – Việt, có nghĩa là “năm điểm chạm đất”. Cụ thể, năm điểm đó là: trán, hai tay và hai chân. Khi thực hiện động tác này, toàn thân người hành lễ nằm sấp trên nền đất, thể hiện sự quy phục, thành kính tuyệt đối đối với đấng thiêng liêng.
Thượng tọa Thích Trí Chơn, Trưởng ban Văn hóa Phật giáo TP.HCM, giải thích rằng, “ngũ thể đầu địa” không chỉ là một động tác hình thức, mà là một biểu tượng sâu sắc. Khi đưa hai bàn tay ra, lòng bàn tay úp xuống đất, người hành lễ hình dung như đang chạm vào bàn tay từ bi của Đức Phật, để từ đó cảm nhận được sự an ủi, che chở và truyền năng lượng tích cực.
2. Lạy ba lạy: Tượng trưng cho Tam bảo
Một điều dễ nhận thấy khi đi chùa lạy phật là người ta thường lạy ba lạy. Con số ba này không phải là ngẫu nhiên, mà mang ý nghĩa tượng trưng cho “Tam bảo” trong Phật giáo, đó là:
- Lạy Phật: Đức Phật là biểu tượng của sự giác ngộ, giải thoát khỏi khổ đau. Lạy Phật là để học theo hạnh nguyện của Ngài, hướng đến sự tỉnh thức và an lạc.
- Lạy Pháp: Pháp là lời dạy của Đức Phật, là con đường dẫn đến hạnh phúc và giải thoát. Lạy Pháp là để thể hiện lòng biết ơn đối với những giáo lý quý báu, và cam kết tuân theo những lời dạy đó.
- Lạy Tăng: Tăng là đoàn thể những người xuất gia, những vị thầy tu hành theo lời Phật dạy. Lạy Tăng là để kính trọng và biết ơn những người đã và đang gìn giữ, truyền bá giáo pháp.
Việc lạy ba lạy như vậy không chỉ là một nghi thức, mà còn là một lời nhắc nhở mỗi người phải luôn hướng về Tam bảo, lấy Tam bảo làm chỗ nương tựa tinh thần trong cuộc sống.
3. Cúi lạy là dẹp bỏ cái tôi, nuôi dưỡng lòng khiêm cung
Một ý nghĩa sâu xa khác của việc cúi lạy là dẹp bỏ cái tôi. Trong xã hội hiện đại, con người thường bị chi phối bởi cái tôi cá nhân, bởi danh vọng, tiền tài, địa vị. Việc cúi đầu trước một đấng thiêng liêng là một cách để tạm thời gác lại cái tôi đó, để tâm hồn được thanh thản, nhẹ nhàng hơn.
Khi cúi lạy, chúng ta không chỉ cúi đầu về phía trước, mà còn cúi lạy về chính mình. Đó là một hành động tự vấn, tự soi chiếu nội tâm. Chúng ta cúi lạy để sám hối những lỗi lầm đã gây ra, để cầu mong sự tha thứ, và để quyết tâm sửa đổi, làm người tốt hơn.
4. Chắp tay: Vẻ đẹp trong giao tiếp và ngoại giao
Có thể bạn quan tâm: Đeo Phật Bản Mệnh Có Tác Dụng Gì? Những Điều Cần Biết
Ngoài hành động lạy, một động tác khác cũng rất quen thuộc khi đi chùa lạy phật là chắp tay. Động tác này không chỉ là một phần của nghi lễ, mà còn là một nét đẹp trong giao tiếp, trong ngoại giao.
Thượng tọa Thích Trí Chơn nhận xét rằng, chắp tay là một cái đẹp, một nét văn hóa rất cao quý. Trong thời phong kiến, người Việt dạy con cháu phải “vòng tay lại cúi đầu chào thưa”, đó là gia giáo rất đẹp. Ngày nay, trong xu thế hội nhập, người ta có thể vẫy tay chào, bắt tay, nhưng đẹp nhất, ấm áp nhất, kính trọng nhất là cái chắp tay.
Chắp tay là biểu hiện của sự thành tâm, của lòng tôn kính. Khi chắp tay, mười ngón tay hướng lên trên là biểu hiện của sự hướng thượng, hướng thiện. Mười đầu ngón tay chụm lại gọi là “hiệp nhất”, tức là tâm không tán loạn, tập trung vào một điểm.
Cách đi chùa lạy phật đúng nghi thức
1. Chuẩn bị trước khi vào chùa
- Tâm niệm: Trước khi bước vào chùa, hãy giữ tâm thanh tịnh, thành kính. Nên để tâm trạng bình an, tránh mang theo những suy nghĩ sân si, oán giận.
- Trang phục: Mặc trang phục kín đáo, lịch sự, tránh mặc quần áo quá ngắn, quá hở hang, hay có hình in phản cảm.
- Hành vi: Không nói chuyện ồn ào, cười đùa, chạy nhảy trong khuôn viên chùa. Tắt điện thoại hoặc để chế độ rung.
2. Trình tự lễ lạy
- Bước 1: Chắp tay: Khi đứng trước tượng Phật, hãy chắp hai tay lại, đưa lên ngang ngực. Đây là biểu hiện của sự thành tâm.
- Bước 2: Đưa tay lên trán: Từ vị trí chắp tay ngang ngực, đưa hai tay lên trán. Đây là biểu hiện của sự tôn kính.
- Bước 3: Cúi lạy: Từ từ cúi người xuống, đưa hai tay úp xuống đất, trán chạm đất. Trong lúc cúi lạy, có thể niệm thầm: “Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật” (hoặc danh hiệu của vị Phật/Bồ tát mà bạn đang lễ).
- Bước 4: Đứng lên: Từ từ đứng dậy, trở về vị trí ban đầu. Lặp lại động tác này ba lần để hoàn thành “ba lạy”.
3. Nhịp thở trong lúc lạy
Một điểm quan trọng mà ít người để ý là nhịp thở. Khi cúi lạy, hãy thở chậm rãi, nhẹ nhàng. Hít vào khi chuẩn bị cúi xuống, thở ra khi cúi xuống chạm đất. Việc điều chỉnh hơi thở như vậy sẽ giúp tâm được an định, cảm nhận được sự tiếp xúc với “đất mẹ”, và tăng thêm sự thành kính.
4. Những điều cần tránh
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Đeo Phật Bản Mệnh: Tín Ngưỡng, Phong Thủy Và Giá Trị Cuộc Sống
- Không chụp ảnh, quay phim trước tượng Phật khi đang có người khác đang lễ lạy.
- Không chỉ trỏ vào tượng Phật bằng ngón tay.
- Không đi giày dép vào trong chánh điện (nếu chùa có quy định).
- Không mang theo đồ ăn, thức uống có mùi nồng vào trong chùa.
- Không nói chuyện, cười đùa trong chánh điện.
- Không mang theo vật nuôi vào trong chùa.
Đi chùa lạy phật vào những dịp nào?
1. Ngày Tết Nguyên đán
Đi chùa vào ngày mùng 1, mùng 2, mùng 3 Tết là một phong tục rất phổ biến ở Việt Nam. Người ta tin rằng, việc lễ Phật vào những ngày đầu năm sẽ mang lại may mắn, bình an, sức khỏe và tài lộc cho cả năm.
2. Ngày Rằm, Mùng Một
Hàng tháng, vào ngày Rằm (15 âm lịch) và Mùng Một (1 âm lịch), rất nhiều người lại đến chùa để lễ Phật, nghe kinh, tụng niệm. Đây là những ngày được coi là “ngày lành” trong âm lịch, thích hợp để làm các việc tâm linh.
3. Ngày lễ Phật giáo
- Tết Nguyên Tiêu (Rằm tháng Giêng): Là ngày lễ quan trọng trong Phật giáo, kỷ niệm ngày Đức Phật thành đạo.
- Lễ Phật Đản (Rằm tháng Tư): Kỷ niệm ngày Đức Phật ra đời.
- Lễ Vu Lan (Rằm tháng Bảy): Là ngày báo hiếu cha mẹ, tổ tiên.
- Lễ Cúng dường (Rằm tháng Mười): Là ngày cúng dường chư Phật, chư Bồ tát.
4. Những ngày vía của các vị Phật, Bồ tát
Mỗi vị Phật, Bồ tát đều có ngày vía riêng. Vào những ngày này, rất nhiều người đến chùa để lễ bái, cầu nguyện.
Lợi ích tinh thần và sức khỏe khi đi chùa lạy phật
1. Giải tỏa căng thẳng, lo âu
Bầu không khí trong chùa thường rất yên tĩnh, thanh tịnh. Tiếng chuông chùa, tiếng kinh kệ, mùi hương trầm nhẹ nhàng giúp con người cảm thấy thư giãn, giải tỏa được những căng thẳng, lo âu trong cuộc sống hàng ngày.
2. Nuôi dưỡng lòng từ bi, nhân ái
Khi đi chùa lạy phật, chúng ta được tiếp xúc với những lời dạy về lòng từ bi, về sự tha thứ, về việc giúp đỡ người khác. Những lời dạy này sẽ dần dần thấm vào tâm hồn, giúp con người trở nên nhân ái, vị tha hơn.
3. Tăng cường sức khỏe tinh thần
Nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng, những người có niềm tin tâm linh, thường xuyên tham gia các hoạt động tôn giáo, có xu hướng có sức khỏe tinh thần tốt hơn, ít bị trầm cảm, lo âu hơn so với những người không có niềm tin.
4. Tìm được sự bình an nội tâm
Trong xã hội hiện đại, con người thường bị cuốn vào vòng xoáy của công việc, tiền bạc, danh vọng. Việc đi chùa lạy phật là một cách để tạm thời thoát ra khỏi những lo toan đó, tìm lại sự bình an, thanh thản trong tâm hồn.
5. Cải thiện mối quan hệ xã hội
Chùa là nơi gặp gỡ, giao lưu của rất nhiều người có cùng niềm tin. Việc tham gia các hoạt động tại chùa sẽ giúp con người mở rộng mối quan hệ xã hội, tìm được những người bạn có cùng chí hướng, cùng nhau tu tập, hỗ trợ nhau trong cuộc sống.
Câu hỏi thường gặp về đi chùa lạy phật
1. Tôi không phải là Phật tử thì có thể đi chùa lễ Phật được không?
Hoàn toàn có thể. Chùa là nơi mở cửa đón tiếp tất cả mọi người, bất kể tín ngưỡng, tôn giáo. Chỉ cần bạn giữ tâm thành kính, trang phục kín đáo, hành vi văn minh là có thể vào chùa lễ Phật.
2. Tôi nên mang theo những gì khi đi chùa?
Bạn có thể mang theo một ít hoa quả, nhang đèn để dâng cúng. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là mang theo một tâm hồn thanh tịnh, thành kính.
3. Tôi nên đi chùa vào giờ nào là tốt nhất?
Thông thường, buổi sáng sớm (từ 5 giờ đến 10 giờ) là thời điểm thích hợp nhất để đi chùa. Lúc này, không khí trong lành, tâm hồn cũng dễ dàng thanh tịnh hơn.
4. Tôi có thể đi chùa vào những ngày có tang ma không?
Về mặt phong tục, một số người kiêng kỵ việc đi chùa vào những ngày có tang ma. Tuy nhiên, về mặt Phật giáo, không có quy định cấm kỵ như vậy. Chỉ cần bạn giữ tâm thanh tịnh, thành kính là được.
5. Tôi có thể chụp ảnh, quay phim trong chùa không?
Việc chụp ảnh, quay phim trong chùa cần tuân thủ các quy định của chùa. Thông thường, không được chụp ảnh, quay phim khi đang có người khác đang lễ lạy, hoặc trong những khu vực thiêng liêng như chánh điện.
Kết luận
Đi chùa lạy phật là một hành động tâm linh đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Đây không chỉ là một nghi thức, mà còn là một phương pháp tu tập, giúp con người dẹp bỏ cái tôi, nuôi dưỡng lòng từ bi, và hướng tâm hồn về những điều thiện lành. Khi bạn đi chùa lạy phật với tâm thành kính, bạn không chỉ đang cầu mong những điều tốt đẹp cho bản thân và gia đình, mà còn đang góp phần gìn giữ một nét đẹp văn hóa truyền thống, một giá trị tinh thần quý báu của dân tộc Việt Nam.
Hãy nhớ rằng, điều quan trọng nhất khi đi chùa lạy phật không phải là bạn lạy bao nhiêu lần, hay mang theo bao nhiêu lễ vật, mà là ở tâm thành của bạn. Một tâm thành thanh tịnh, một lòng thành kính, một hành động lễ lạy đúng nghi thức sẽ mang lại cho bạn sự bình an, may mắn và hạnh phúc trong cuộc sống. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các giá trị văn hóa, tâm linh và kiến thức đời sống khác, mời tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 28, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
