Cái chết của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni không chỉ là một sự kiện lịch sử trọng đại mà còn là một bài học sâu sắc về luật nhân quả, về sự giải thoát khỏi vòng luân hồi. Cái chết ấy, được gọi là Niết bàn hay Bát-nirvana, diễn ra khi Ngài 80 tuổi, tại khu rừng Sala ở Kushinagar, Ấn Độ. Nhưng cái chết ấy không phải là sự chấm dứt, mà là sự vào Niết-bàn – trạng thái tịch diệt hoàn toàn, giải thoát vĩnh viễn khỏi mọi khổ đau.
Có thể bạn quan tâm: Đức Phật Bị Đầu Độc: Sự Thật Lịch Sử Và Ý Nghĩa Đạo Đức
Cái Chết Được Báo Trước: Lời Từ Biết Trước Của Đức Phật
Theo kinh điển, Đức Phật đã nhiều lần ngầm báo trước về giờ phút viên tịch của mình. Trong kinh Đại Bát Niết-bàn (Mahaparinibbana Sutta), Ngài từng nói với Tôn giả A-nan:
“A-nan, Ta đã già, tuổi tác đã cao, tuổi đời đã đến tám mươi. Như một chiếc xe cũ kỹ, thân thể của Ta cũng phải dựa vào sự chống đỡ mới có thể vận hành.”
Lời nói ấy hàm chứa sự thấu hiểu vô cùng rõ ràng về quy luật vô thường của thể xác con người, bất kể đó là một bậc giác ngộ. Ngài muốn nhấn mạnh rằng, ngay cả một vị Phật, khi thị hiện thân người, cũng phải tuân theo quy luật sinh lão bệnh tử của thế gian.
Nguyên Nhân Cái Chết: Một Bữa Ăn Cuối Cùng
Cái chết của Đức Phật được ghi chép lại là do bị trúng độc. Trước khi nhập Niết-bàn, Đức Phật và các đệ tử đã dừng chân tại làng Pava. Tại đây, một thợ kim khí tên là Cunda đã dâng cúng một bữa ăn thịnh soạn, trong đó có món “Sukaramaddava”.
Sukaramaddava Là Gì?
Vấn đề về món Sukaramaddava đã gây ra nhiều tranh cãi trong giới học giả:
- Quan điểm 1: Là thịt heo (heo được giết riêng cho Đức Phật). Tuy nhiên, điều này mâu thuẫn với giới luật cấm sát sinh.
- Quan điểm 2: Là một loại nấm mọc trên phân heo (một món ăn xa xỉ thời bấy giờ). Đây là quan điểm được nhiều học giả Phật giáo hiện đại chấp nhận.
- Quan điểm 3: Là một loại gạo đặc biệt được nấu kỹ.
Dù là gì đi nữa, thì Cunda không hề có ác ý. Ông là một cư sĩ thuần thành, dâng cúng món ăn tốt nhất ông có. Khi biết Đức Phật bị đau bụng dữ dội sau bữa ăn, ông vô cùng hối hận. Đức Phật đã an ủi ông và khẳng định rằng:
“Này Cunda, ngươi chớ có buồn khổ. Món ăn mà ngươi đã dâng cúng là một trong hai bữa ăn mang lại phước báo lớn nhất cho Ta. Bữa ăn đầu tiên là bữa ăn của nàng Sujata trước khi Ta thành đạo, và bữa ăn này là bữa ăn cuối cùng trước khi Ta nhập Niết-bàn.”
Điều này cho thấy tâm từ bi và sự tha thứ vô hạn của Đức Phật. Ngài không trách móc, mà còn khen ngợi lòng thành kính của người thí chủ.
Hành Trình Đến Kushinagar: Con Đường Đến Niết Bàn
Có thể bạn quan tâm: Đức Phật Cao Bao Nhiêu Mét?
Sau khi rời làng Pava, dù thân thể đã kiệt quệ vì bệnh tật, Đức Phật vẫn kiên trì tiếp tục hành trình đến Kushinagar. Trên đường đi, Ngài dừng lại bên bờ sông Hiraññavati để tắm rửa.
Đến nơi, Ngài nằm xuống giữa hai cây Sala (cây sa-la). Kỳ lạ thay, hai cây này nở hoa trái mùa, những đóa hoa trắng muốt nhẹ nhàng rơi xuống che phủ lên thân thể Ngài, như một lễ vật tiễn biệt từ thiên nhiên.
Những Lời Dạy Cuối Cùng: Di Chúc Cho Đời Sau
Trước khi nhập diệt, Đức Phật đã để lại bốn di huấn quan trọng cho các đệ tử:
“Tất cả các pháp hữu vi đều vô thường. Hãy tinh tấn lên để đạt được giải thoát.”
Đây là lời nhắc nhở về tính chất vô thường của vạn vật, thúc giục chúng sinh nỗ lực tu tập.“Hãy lấy Giới luật làm thầy.”
Sau khi Phật nhập Niết-bàn, Giới luật (Vinaya) sẽ là người thầy dẫn dắt Tăng đoàn.“Hãy sống hòa hợp, đừng tranh cãi; hãy coi nhau như anh em ruột thịt.”
Khẳng định tầm quan trọng của sự hòa hợp trong Tăng đoàn.“Hãy lấy kinh điển làm chỗ nương tựa.”
Kinh điển (Dhamma) là kim chỉ nam cho người tu tập.
Ý Nghĩa Của Cái Chết: Không Phải Là Sự Chấm Dứt
Cái chết của Đức Phật không phải là sự diệt vong mà là sự giải thoát hoàn toàn. Trong Phật giáo, Niết-bàn là trạng thái tịch diệt mọi phiền não, chấm dứt vĩnh viễn chu kỳ luân hồi sinh tử.
- Đối với người thế gian: Cái chết là nỗi sợ hãi, là nỗi đau mất mát.
- Đối với bậc giác ngộ: Cái chết là cánh cửa giải thoát, là đích đến của hành trình tu tập.
Bài Học Từ Cái Chết Của Đức Phật
1.Vô Thường Là Quy Luật Tối Thượng
Dù là bậc toàn giác, Đức Phật vẫn phải trải qua sinh lão bệnh tử. Điều này khẳng định rằng vô thường là quy luật bất biến của vũ trụ. Không có gì tồn tại mãi mãi. Hiểu được điều này, con người sẽ bớt chấp chấp, bớt đau khổ khi phải chia ly, mất mát.
2.Sống Chết Là Một Thể Thống Nhất
Có thể bạn quan tâm: Đức Phật Cao Bao Nhiêu: Khám Phá Chiều Cao, Tượng Phật Lớn Nhất Thế Giới
Trong Phật giáo, sinh và tử không phải là hai trạng thái tách biệt mà là hai mặt của cùng một thực tại. Cái chết chỉ là sự chuyển hóa từ trạng thái này sang trạng thái khác. Người tu tập chân chính phải thường niệm tử vương (suy ngẫm về cái chết) để sống ý nghĩa và tỉnh thức hơn.
3.Từ Bi Và Bao Dung Là Cốt Lõi
Dù đau đớn vì bệnh tật, Đức Phật vẫn tha thứ cho Cunda, người đã vô tình dâng món ăn gây ra cái chết. Điều này cho thấy tâm từ bi đã thấm nhuần đến mức không còn phân biệt giữa người có ơn và người có tội.
4.Hãy Là Ngọn Đèn Soi Sáng Cho Chính Mình
Lời dạy: “Hãy lấy Giới luật làm thầy” và “Hãy lấy kinh điển làm chỗ nương tựa” là lời khuyên tự lực. Đức Phật không để lại một vị thầy nào thay thế, mà khuyến khích mỗi người tự mình nương tựa vào chính Pháp để tìm đường giải thoát.
Cái Chết Của Đức Phật Trong Văn Hóa Dân Gian
Cái chết của Đức Phật đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ thuật, văn học, kiến trúc. Tượng Phật nằm (tượng Phật nhập Niết-bàn) là một hình ảnh phổ biến, thể hiện sự an详, thanh thản và vượt thoát.
- Tượng Phật nằm ở Wat Pho (Thái Lan) là một kiệt tác.
- Tượng Phật nằm ở Tân Lạc (Trung Quốc) cũng là một công trình kiến trúc tôn giáo đồ sộ.
Kết Luận: Cái Chết Là Sự Giải Thoát, Không Phải Là Kết Thúc
Cái chết của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là một sự kiện trọng đại, nhưng không phải là điểm kết thúc. Đó là đỉnh cao của một cuộc đời vị tha, giác ngộ và giải thoát. Cái chết ấy để lại cho hậu thế bốn bài học sống còn:
- Hiểu rõ vô thường để sống buông xả.
- Nhìn nhận sinh tử như một quá trình tự nhiên.
- Rèn luyện tâm từ bi để tha thứ và yêu thương.
- Tự lực tu tập dựa vào Giới luật và Chánh pháp.
Hiểu được ý nghĩa của cái chết, chúng ta mới biết cách sống một cuộc đời có ý nghĩa, tỉnh thức và hướng thiện. Như lời Phật dạy:
“Sinh tử là việc lớn, vô thường đến bất ngờ. Đừng để luống uổng một đời.”
Bạn có thể tìm hiểu thêm các bài viết khác về cuộc đời và giáo lý của Đức Phật tại chuaphatanlongthanh.com để có cái nhìn toàn diện hơn về con đường giác ngộ.
Có thể bạn quan tâm: Đức Phật Và Bồ Tát: Hành Trình Từ Giải Thoát Cá Nhân Đến Cứu Độ Chúng Sanh
Cập Nhật Lúc Tháng 12 28, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
