Trong hành trình tìm hiểu Phật giáo, một câu hỏi luôn khiến nhiều người tò mò là: Tại sao Bồ Tát Quan Thế Âm không thành Phật? Vị Bồ Tát được ngợi ca khắp năm châu, với hình ảnh hiền từ, cứu khổ cứu nạn, dường như đã đạt tới cảnh giới giác ngộ cao nhất. Thế nhưng, Ngài vẫn được gọi là Bồ Tát, không phải Phật. Bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc đó bằng cách lý giải nguyên nhân sâu xa, xuất phát từ một đại nguyện thanh tịnh và cao đẹp.
Quan Thế Âm Bồ Tát Là Ai Trong Phật Giáo?
Trước khi đi vào giải đáp câu hỏi chính, ta cần hiểu rõ vị trí và bản chất của Bồ Tát trong Phật giáo.
Khái niệm Bồ Tát
Bồ Tát (Phạn: Bodhisattva) là từ viết tắt của “Bồ đề Tát đỏa”, có nghĩa là “hữu tình đã giác ngộ” hoặc “người hướng đến giác ngộ”. Một Bồ Tát là một cá nhân đã chứng ngộ chân lý, hiểu rõ bản chất của khổ đau và con đường giải thoát, nhưng vì lòng từ bi vô hạn, họ quyết định trì hoãn việc nhập Niết Bàn để ở lại cõi Ta Bà, giúp đỡ mọi chúng sinh cũng đạt được giác ngộ.
Vị Trí Cao Quý Của Quan Thế Âm
Quan Thế Âm Bồ Tát (Phạn: Avalokiteśvara) là một trong những Bồ Tát nổi tiếng và được tôn kính nhất trong cả truyền thống Phật giáo Đại Thừa lẫn Phật giáo Nguyên Thủy (với tên gọi khác là Metteyya hoặc Lokanatha). Tên của Ngài có nghĩa đen là “Vị Bồ Tát Quán Sát Âm Thanh của Thế Gian”. Điều này ám chỉ khả năng đặc biệt của Ngài: nghe thấu mọi tiếng kêu cứu, than khóc, nguyện cầu của chúng sinh trong cõi Ta Bà.
Ngài tượng trưng cho lòng từ bi vô điều kiện (karuṇā). Trong nhiều truyền thuyết, đặc biệt là ở Việt Nam, hình ảnh Quan Âm thường hiện thân là một bà lão hiền hậu, một thiếu nữ thanh khiết, hoặc một vị Bồ Tát hiện thân nam tính, đều mang theo một bình nước cam lồ để rưới mát những tâm hồn đang bị thiêu đốt bởi khổ đau.
Đại Nguyện Của Quan Thế Âm: Vì Sao Ngài Từ Chối Thành Phật?
Có thể bạn quan tâm: Câu Niệm Phật Quan Âm: Ý Nghĩa, Công Dụng Và Cách Niệm Đúng
Câu trả lời nằm ở một đại nguyện (Bodhisattva Vow) vô cùng cao cả mà Quan Thế Âm đã phát ra.
1. Huyền Thuyết Về Đức Phật Chánh Pháp Minh Như Lai
Theo kinh điển Đại Thừa, đặc biệt là kinh Đại Bi Tâm Đà La Ni, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã giảng dạy rằng: Quan Thế Âm Bồ Tát trong một quá khứ xa xăm đã từng thành Phật với hiệu là Chánh Pháp Minh Như Lai. Ngài đã đạt được cảnh giới giác ngộ viên mãn, có đầy đủ công đức và trí tuệ để an trụ trong Niết Bàn.
2. Quyết Định Trở Lại Làm Bồ Tát
Tuy nhiên, vì hạnh nguyện Đại Bi (Great Compassion Vow) sâu rộng, Quan Thế Âm đã phát nguyện rằng:
Có thể bạn quan tâm: Đeo Tượng Phật Di Lặc Có Tốt Không? Hướng Dẫn Chọn Và Sử Dụng Đúng Cách
“Nếu có một chúng sinh nào còn đang chịu khổ đau, thì ta thà ở lại làm Bồ Tát để cứu độ họ, chứ không nhập Niết Bàn để hưởng an lạc cá nhân.”
Đây là điểm then chốt. Thành Phật đồng nghĩa với việc đạt đến Niết Bàn, một trạng thái giải thoát hoàn toàn khỏi vòng sinh tử luân hồi. Làm Bồ Tát lại là lựa chọn ở lại, dấn thân vào biển khổ để cứu vớt chúng sinh.
Vì vậy, Quan Thế Âm đã tự nguyện từ bỏ quả vị Phật để hiện thân lại dưới hình thức Bồ Tát, nhằm:
- Cứu khổ cứu nạn: Giúp đỡ những ai đang gặp hoạn nạn, bệnh tật, tai ương.
- Dẫn dắt tâm linh: Soi sáng con đường tu tập cho những ai đang lầm lạc trong u mê.
- Làm thị giả cho Đức Phật A Di Đà: Trụ ở cõi Ta Bà để hỗ trợ Đức Phật A Di Đà trong việc tiếp dẫn chúng sinh về Tây Phương Cực Lạc.
Truyền Thuyết Về Công Chúa Diệu Thiện
Có thể bạn quan tâm: Cách Thờ Phật Di Lặc Tại Gia: Hướng Dẫn Chi Tiết Để Đón Tài Lộc & An Lạc
Một trong những câu chuyện dân gian phổ biến nhất về Quan Thế Âm là truyền thuyết về Công Chúa Diệu Thiện. Câu chuyện này, dù mang màu sắc huyền thoại, nhưng đã góp phần làm rõ hình ảnh của một vị Bồ Tát luôn sẵn sàng hy sinh vì chúng sinh.
Theo truyền thuyết, Công Chúa Diệu Thiện là con gái thứ ba của Vua Diệu Trang. Từ nhỏ, nàng đã có tâm từ bi, yêu thương chúng sinh. Khi đến tuổi kết hôn, nàng từ chối vua cha để đi tu. Vua cha nổi giận, ra lệnh giam cầm nàng. Dù trải qua nhiều thử thách, nàng vẫn kiên quyết tu hành. Sau khi đắc đạo, nàng trở thành Quan Thế Âm Bồ Tát, chuyên cứu độ chúng sinh.
Câu chuyện này nhấn mạnh rằng con đường Bồ Tát đạo là con đường từ bỏ lợi ích cá nhân, kể cả là ngôi báu, để theo đuổi lý tưởng cứu độ chúng sinh.
5 Điều “Quán” Của Quan Thế Âm Bồ Tát
Để minh chứng cho sức mạnh và trí tuệ mà một Bồ Tát đã đạt được, kinh điển thường đề cập đến 5 điều “Quán” (Ngũ Quán) của Quan Thế Âm:
- Chân Quán: Khả năng quán chiếu sâu sắc, thấy rõ bản chất chân thật của vạn pháp.
- Thanh Tịnh Quán: Dùng tâm thanh tịnh để thanh lọc nghiệp chướng, giúp mình và người khác thanh tịnh.
- Từ Quán: Dùng lòng từ bi để cứu độ mọi khổ đau, mang lại an lạc.
- Bi Quán: Dùng lòng bi mẫn để xót thương, cứu giúp những người đang đau khổ.
- Quảng Đại Trí Huệ Quán: Dùng trí tuệ bao la để soi sáng, dẫn dắt chúng sinh ra khỏi vô minh.
Ý Nghĩa Khi Thờ Tượng Quan Thế Âm Bồ Tát
Việc thờ phụng tượng Quan Thế Âm Bồ Tát không chỉ là một nghi lễ tôn giáo, mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:
Có thể bạn quan tâm: Những Bài Giảng Phật Pháp Hay Nhất: Gợi Mở Trí Tuệ, Nuôi Dưỡng Tâm Hồn
- Tưởng niệm đại nguyện: Ghi nhớ và noi theo tấm gương từ bi, dấn thân vì lợi ích chúng sinh.
- Cầu nguyện bình an: Mong cầu được Ngài gia hộ, bảo vệ khỏi tai ương, hoạn nạn.
- Nuôi dưỡng tâm từ bi: Việc thờ phụng giúp người tu tập nuôi dưỡng và phát triển lòng từ bi trong chính mình.
- Làm điểm tựa tinh thần: Trong những lúc khó khăn, hoạn nạn, hình ảnh Quan Thế Âm là điểm tựa tinh thần vững chắc.
Tóm Lại: Vì Sao Bồ Tát Quan Thế Âm Không Thành Phật?
Tóm lại, Bồ Tát Quan Thế Âm không thành Phật không phải vì Ngài chưa đủ công đức hay trí tuệ. Ngược lại, chính vì Ngài đã đạt đến cảnh giới giác ngộ cao nhất (từng là Đức Phật Chánh Pháp Minh Như Lai) mà Ngài mới có thể phát ra một đại nguyện cao cả như vậy.
Quyết định ở lại làm Bồ Tát là biểu hiện cao nhất của lòng từ bi (karuṇā) và trí tuệ (prajñā) trong Phật giáo. Đó là sự lựa chọn từ bỏ an lạc cá nhân để cứu độ tất cả chúng sinh. Đây chính là tinh thần Bồ Tát đạo: “Trước độ hết thảy chúng sinh, sau mới thành Phật.”
Vì vậy, khi nhắc đến Quan Thế Âm Bồ Tát, ta không nên tiếc nuối vì Ngài chưa thành Phật, mà nên cảm phục và học hỏi tấm gương từ bi vô lượng, sẵn sàng hy sinh vì lợi ích của muôn loài mà Ngài đã thể hiện.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 28, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
