Ngày Vía Phật Dược Sư là một trong những ngày lễ quan trọng nhất trong năm đối với hàng triệu người con Phật, không chỉ tại Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Đây là dịp để tưởng nhớ, tri ân và cầu nguyện trước bậc Hiền Thánh đã phát ra mười hai đại nguyện, nguyện cứu độ tất cả chúng sinh thoát khỏi mọi khổ đau, bệnh tật cả về thân lẫn tâm. Trong năm 2024, ngày vía Phật Dược Sư rơi vào ngày 1 tháng 9 âm lịch, tức là ngày 24 tháng 10 dương lịch. Lễ kỷ niệm này thường kéo dài từ mùng 1 đến hết tháng 9 âm lịch tại nhiều ngôi chùa lớn trên cả nước, với những nghi thức trang nghiêm và các hoạt động từ thiện ý nghĩa.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Thức Cúng Phật Tại Nhà: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z
Hiểu Rõ Về Đức Phật Dược Sư
Danh Hiệu Và Vị Trí Trong Tam Thế Phật
Đức Phật Dược Sư, có danh hiệu đầy đủ là Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Như Lai, là một trong ba vị Phật quan trọng nhất trong Tam Thế Phật (ba thời: quá khứ, hiện tại, vị lai) theo tín ngưỡng Phật giáo Đại thừa. Ngài là vị Phật giáo hóa thế giới Tịnh Lưu Ly (còn gọi là Đông phương Tịnh lưu ly thế giới), nằm ở phương Đông. Trong Tam Thế Phật, Ngài đại diện cho vị lai (tương lai), bên cạnh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (hiện tại) ở trung tâm và Đức Phật A Di Đà (quá khứ) ở phương Tây.
Ý Nghĩa Của Tên Gọi
Tên gọi “Dược Sư” (Pharmacist of the Dharma) thể hiện sứ mệnh chính của Ngài: chữa bệnh. Tuy nhiên, không chỉ đơn thuần là chữa bệnh thể xác, mà Ngài còn là bậc thầy thuốc chữa lành bệnh tâm linh – những căn bệnh do tham, sân, si, phiền não và vô minh gây ra. “Lưu Ly Quang” (Ánh sáng ngọc lưu ly) miêu tả ánh sáng thanh tịnh, trong suốt và rực rỡ như ngọc lưu ly mà thân và quốc độ của Ngài phát ra. Ánh sáng này tượng trưng cho trí tuệ, sự thanh tịnh tuyệt đối và khả năng soi sáng, xua tan mọi bóng tối vô minh che phủ tâm hồn chúng sinh.
Mười Hai Đại Nguyện Và Bổn Nguyện Cứu Độ
Theo Kinh Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai Bổn Nguyện Công Đức, trong thời quá khứ, Đức Dược Sư đã phát ra 12 đại nguyện để cứu độ chúng sinh. Một số đại nguyện nổi bật có thể kể đến như:
- Nguyện thứ nhất: Mong cho thân thể ta trong suốt như lưu ly, ánh sáng trong sạch chiếu khắp cõi Phật.
- Nguyện thứ hai: Mong cho ta có thể phát ra ánh sáng trí tuệ, soi sáng khắp nơi, giúp chúng sinh vượt qua vô minh.
- Nguyện thứ ba: Mong cho ta có thể hóa hiện ra vô lượng hình sắc, tùy theo nhu cầu của chúng sinh mà hóa độ.
- Nguyện thứ tư: Mong cho ta có thể giúp các Bồ Tát tu tập theo pháp môn Đại thừa.
- Nguyện thứ năm: Mong cho ta có thể giúp chúng sinh tu theo giới luật, không phạm giới.
- Nguyện thứ sáu: Mong cho ta có thể cứu độ những người có thân hình xấu xí, tàn tật, bệnh tật được thân hình đoan chính, trí tuệ sáng suốt.
- Nguyện thứ bảy: Mong cho ta có thể cứu độ những người nghèo khổ, thiếu thốn, bệnh tật.
- Nguyện thứ tám: Mong cho ta có thể giúp phụ nữ thoát khỏi mọi khổ đau do thân nữ mà có, nếu họ phát nguyện thì có thể chuyển hóa.
- Nguyện thứ chín: Mong cho ta có thể giúp chúng sinh thoát khỏi mọi ma chướng, tà kiến và các chướng ngại.
- Nguyện thứ mười: Mong cho ta có thể giúp những người mắc nợ, bị giam cầm, bị áp bức được giải thoát.
- Nguyện thứ mười một: Mong cho ta có thể giúp chúng sinh được no đủ thực phẩm, không phải chịu đói khát.
- Nguyện thứ mười hai: Mong cho ta có thể giúp chúng sinh có đủ y phục, trang nghiêm, không phải chịu lạnh giá, thiếu thốn.
Tất cả những đại nguyện này đều hướng đến mục tiêu “trị tất cả trọng bệnh, phiền não về thân và tâm của chúng sinh, cứu độ chúng sinh ra khỏi sanh tử, khổ đau” như đã được nói đến trong bài viết gốc.
Hai Vị Bồ Tát Quyến Thuộc: Nhật Quang Và Nguyệt Quang
Đức Phật Dược Sư có hai vị thị giả thân cận là Đại Bồ Tát Nhật Quang Biến Chiếu và Đại Bồ Tát Nguyệt Quang Biến Chiếu. Cả hai vị Bồ Tát này cùng chung một đại nguyện là hỗ trợ Đức Dược Sư trong việc giáo hóa và cứu độ chúng sinh. Trong nhiều bức tượng và tranh vẽ, ta thường thấy Đức Phật Dược Sư được hai vị Bồ Tát này hầu cận, tạo thành một bộ ba quen thuộc và linh thiêng.
Ngày Vía Phật Dược Sư: Thời Gian Và Ý Nghĩa
Ngày Nào Là Ngày Vía?
Có thể bạn quan tâm: Nguyên Thủy Thiên Tôn Và Phật Tổ: Khám Phá Sự Khác Biệt Giữa Thần Thoại Trung Hoa Và Phật Giáo
Theo truyền thống Phật giáo, ngày vía Phật Dược Sư được tổ chức vào ngày 30 tháng 9 âm lịch hàng năm. Tuy nhiên, có một số nơi, đặc biệt là tại các chùa lớn, lễ hội có thể kéo dài cả tháng, bắt đầu từ mùng 1 tháng 9 âm lịch. Trong năm 2024, ngày vía Phật Dược Sư rơi vào ngày 24 tháng 10 dương lịch (tức là ngày 30 tháng 9 âm lịch). Đây là thời điểm mà các tín đồ Phật giáo, đặc biệt là những người mộ đạo theo pháp môn Dược Sư, tụ họp về các ngôi chùa để tham gia các nghi lễ trang nghiêm, dâng hương, cúng dường và cầu nguyện.
Ý Nghĩa Của Ngày Vía
Ngày vía (hoặc ngày húy kỵ) trong Phật giáo là ngày tưởng niệm ngày vị Phật, Bồ Tát hoặc Tổ sư viên tịch hoặc thị hiện giáo hóa. Đối với ngày vía Phật Dược Sư, ý nghĩa của ngày này là:
- Tưởng niệm và tri ân: Tưởng nhớ đến đại nguyện từ bi và trí tuệ vô lượng của Đức Dược Sư, người đã phát nguyện cứu độ tất cả chúng sinh khỏi mọi khổ đau.
- Cầu nguyện: Cầu nguyện cho sức khỏe, sự an lành, bình an cho bản thân, gia đình, người thân và tất cả chúng sinh. Đặc biệt, những người đang mắc bệnh tật, khổ đau về thân hay tâm thường rất thành tâm cầu khấn Đức Dược Sư.
- Tu tập và tích lũy công đức: Đây là dịp để các Phật tử tuân thủ giới luật, thực hành các pháp môn như tụng kinh, trì chú, thiền định, bố thí, phóng sinh… để tích lũy công đức và thanh tịnh tâm hồn.
- Tái khẳng định niềm tin: Ngày vía là cơ hội để các Phật tử tái khẳng định niềm tin vào Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) và đại nguyện cứu độ của Đức Phật Dược Sư.
Các Nghi Thức Cúng Dường Trong Ngày Vía Phật Dược Sư
1. Tụng Kinh Dược Sư
Tụng kinh Dược Sư là một trong những nghi thức quan trọng nhất trong ngày vía. Kinh Dược Sư, hay còn gọi là Kinh Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai Bổn Nguyện Công Đức, là một bộ kinh quan trọng trong Phật giáo Đại thừa, đặc biệt là đối với những người tu tập theo pháp môn Dược Sư.
Ý nghĩa của việc tụng kinh:
- Thanh lọc tâm hồn: Việc tụng niệm với tâm thành kính giúp tâm trở nên thanh tịnh, giảm bớt phiền não, sân si.
- Cầu nguyện sức khỏe: Kinh Dược Sư chứa đựng những lời nguyện và công đức đặc biệt liên quan đến sức khỏe, sự an lành và việc tiêu trừ bệnh tật.
- Gắn kết với đại nguyện: Tụng kinh giúp người tu hành cảm nhận sâu sắc hơn về đại nguyện cứu độ của Đức Dược Sư, từ đó phát khởi tâm Bồ Đề (tâm giác ngộ và cứu độ chúng sinh).
- Tiêu trừ nghiệp chướng: Nhiều người tin rằng việc trì tụng kinh Dược Sư có thể giúp tiêu trừ nghiệp chướng, đặc biệt là những nghiệp chướng liên quan đến bệnh tật và khổ đau.
Cách tụng kinh:
- Tụng tại chùa: Vào ngày vía, các chùa thường tổ chức các buổi Tụng Kinh Dược Sư tập thể, kéo dài cả ngày hoặc cả đêm (đặc biệt là lễ Tụng Kinh Dược Sư 108 Tiếng Chuông). Các Phật tử tham gia cùng nhau, tạo nên một không khí trang nghiêm và thanh tịnh.
- Tụng tại nhà: Ngoài việc tụng tại chùa, các Phật tử cũng có thể tụng kinh tại nhà. Trước khi tụng, cần thiết lập một ban thờ Phật Dược Sư sạch sẽ, trang nghiêm, dâng hương và hoa quả.
2. Lễ Cúng Dường
Lễ cúng dường là một phần không thể thiếu trong ngày vía Phật Dược Sư. Đây là cách thể hiện lòng thành kính, biết ơn và cầu nguyện sự che chở, gia hộ của Đức Phật.
Các lễ vật cúng dường:
- Hương: Hương thơm tượng trưng cho giới hương (giữ giới thanh tịnh), định hương (tâm an định) và huệ hương (trí tuệ sáng suốt). Nên thắp hương trầm hoặc hương thơm tự nhiên.
- Hoa: Hoa tươi tượng trưng cho sự thanh tịnh, tươi mới và vô thường. Hoa cúc, hoa sen, hoa hồng, hoa lan… đều là những lựa chọn phù hợp.
- Đèn: Đèn (nến, đèn dầu…) tượng trưng cho ánh sáng trí tuệ, soi sáng con đường tu tập, xua tan bóng tối vô minh. Nhiều chùa tổ chức lễ đăng đàn (thắp đèn) trong ngày vía.
- Nước: Nước tượng trưng cho sự thanh tịnh, mát mẻ và nuôi dưỡng. Một chén nước sạch là lễ vật đơn giản nhưng ý nghĩa.
- Trái cây: Trái cây tươi tượng trưng cho sự dồi dào, phong phú và công đức. Nên chọn những loại trái cây theo mùa, tươi ngon, không dập nát.
- Đồ chay: Các món ăn chay thanh tịnh như xôi chay, chè, bánh ngọt… cũng là những lễ vật được dâng lên. Đặc biệt, bánh bông lan chay, xôi đậu xanh, chè đậu trắng… là những món thường thấy trong các mâm cúng.
Cách thức cúng dường:
- Chuẩn bị mâm cúng: Mâm cúng nên được bày biện gọn gàng, sạch sẽ, không quá rườm rà. Các lễ vật nên được sắp xếp theo thứ tự: hương, hoa, đèn, nước, trái cây, đồ chay.
- Tâm thành kính: Điều quan trọng nhất là lòng thành kính. Dù lễ vật có đơn sơ hay cao sang, chỉ cần có tâm thành thì đều được Đức Phật gia hộ.
- Đọc kinh, niệm Phật: Trước khi dâng lễ vật, nên đọc một đoạn kinh Dược Sư hoặc niệm danh hiệu “Nam Mô Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Như Lai” để phát nguyện.
- Hồi hướng công đức: Sau khi cúng dường, nên hồi hướng công đức cho cha mẹ, ông bà, những người đã khuất, những người đang mắc bệnh tật, và tất cả chúng sinh.
3. Thực Hành Bố Thí Và Phóng Sinh
Bố thí (đàn-na) và phóng sinh là hai trong những hành động thiện lành được khuyến khích mạnh mẽ trong ngày vía Phật Dược Sư. Đây là cách để các Phật tử sống đúng với hạnh nguyện từ bi của Đức Dược Sư và tích lũy công đức.
Có thể bạn quan tâm: Nghĩa Trang Phật Giáo – Xu Hướng An Nghỉ Mang Giá Trị Tâm Linh Và Nhân Văn
Bố thí:
- Bố thí tài vật: Góp tiền, gạo, đồ ăn, quần áo… cho người nghèo, người khốn khổ, các trung tâm từ thiện, các chùa có tổ chức phát cơm từ thiện.
- Bố thí pháp: Chia sẻ kinh sách, kiến thức Phật pháp, hướng dẫn người khác tu tập, khuyên họ làm việc thiện.
- Bố thí vô úy: An ủi, động viên những người đang gặp khó khăn, hoạn nạn, giúp họ vượt qua nỗi sợ hãi, lo lắng.
Phóng sinh:
- Ý nghĩa: Phóng sinh là hành động giải thoát các sinh vật đang bị giam cầm, sắp bị giết hại. Việc này thể hiện lòng từ bi, cứu độ chúng sinh khỏi khổ đau, phù hợp với đại nguyện của Đức Phật Dược Sư.
- Cách thực hiện: Nên phóng sinh những sinh vật phù hợp với môi trường sống tự nhiên, tránh phóng sinh những loài có thể gây hại cho môi trường hoặc hệ sinh thái. Cần phóng sinh với tâm từ bi, không câu nệ hình thức, không vì mục đích câu view, câu like trên mạng xã hội.
- Lưu ý: Trước khi phóng sinh, nên niệm danh hiệu Đức Phật Dược Sư, đọc kinh, hồi hướng công đức cho các sinh vật được phóng sinh.
4. Các Hoạt Động Khác
Ngoài các nghi thức chính kể trên, trong ngày vía Phật Dược Sư, các chùa còn tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa khác như:
- Lễ sám hối: Tổ chức các buổi lễ sám hối để sám ăn năn hối các nghiệp chướng đã tạo trong quá khứ.
- Lễ cầu an, cầu siêu: Cầu nguyện cho sự an lành, sức khỏe của bản thân, gia đình, cầu siêu cho những người đã khuất.
- Thuyết pháp: Các vị Hòa Thượng, Thượng Tọa thuyết giảng về công đức của Đức Phật Dược Sư, cách tu tập theo pháp môn Dược Sư.
- Phát cơm chay, phát thuốc: Nhiều chùa tổ chức phát cơm chay, phát thuốc miễn phí cho người nghèo, người già, người bệnh vào ngày vía.
- Triển lãm tranh ảnh, hình ảnh về Đức Phật Dược Sư: Giúp người dân hiểu rõ hơn về lịch sử, hình ảnh và đại nguyện của Ngài.
Ý Nghĩa Của Việc Tham Gia Các Nghi Thức
Có thể bạn quan tâm: Nghi Thức Xả Tang Phật Giáo: Hướng Dẫn Chi Tiết Quy Trình, Ý Nghĩa & Thủ Tục
Tích Lũy Công Đức Và Phước Báo
Việc tham gia các nghi thức cúng dường, tụng kinh và thực hành các hành động thiện lành trong ngày vía Phật Dược Sư không chỉ là một hình thức tín ngưỡng, mà còn là một cách để tích lũy công đức và phước báo. Theo quan điểm Phật giáo, công đức là kết quả của những việc làm thiện lành, có thể giúp con người giảm bớt nghiệp chướng, cải thiện vận mệnh và có được cuộc sống an lành, hạnh phúc hơn.
Cầu Xin Sự Bình An Và Sức Khỏe
Đức Phật Dược Sư được biết đến là vị Phật có đại nguyện cứu độ chúng sinh khỏi mọi khổ đau, bệnh tật cả về thân lẫn tâm. Vì vậy, trong ngày vía, rất nhiều người, đặc biệt là những người đang mắc bệnh tật, người cao tuổi, người có thân thể yếu ớt… thường rất thành tâm cầu khấn Đức Dược Sư, mong Ngài gia hộ cho họ được sức khỏe, bình an, tiêu trừ bệnh tật.
Giúp Thanh Tịnh Tâm Hồn Và Giảm Bớt Khổ Đau
Cuộc sống hiện đại với nhiều áp lực, lo toan, căng thẳng có thể khiến tâm hồn con người trở nên mệt mỏi, phiền não. Việc tham gia các nghi thức trang nghiêm, tụng kinh, niệm Phật, thực hành bố thí, phóng sinh… trong ngày vía Phật Dược Sư có thể giúp tâm hồn trở nên thanh tịnh, an lạc, giảm bớt phiền não, sân si, từ đó mang lại sự bình an và hạnh phúc cho bản thân và gia đình.
Góp Phần Vào Việc Xây Dựng Một Xã Hội Từ Bi, Nhân Ái
Các hoạt động từ thiện như bố thí, phóng sinh, phát cơm chay, phát thuốc… trong ngày vía Phật Dược Sư không chỉ mang lại lợi ích cho người nhận, mà còn góp phần xây dựng một xã hội từ bi, nhân ái, đoàn kết. Những hành động nhỏ nhưng ý nghĩa này có thể lan tỏa tinh thần lòng tốt, sự sẻ chia và tình yêu thương trong cộng đồng.
Những Lưu Ý Khi Tham Gia Ngày Vía Phật Dược Sư
1. Tâm Thành Kính Là Quan Trọng Nhất
Dù là cúng dường, tụng kinh hay thực hành các hành động thiện lành, điều quan trọng nhất là lòng thành kính. Dù lễ vật có đơn sơ hay cao sang, chỉ cần có tâm thành thì đều được Đức Phật gia hộ. Tránh việc cúng dường với tâm cầu lợi, câu view, câu like trên mạng xã hội.
2. Trang Phục Kín Đáo, Tôn Nghiêm
Khi đến chùa tham gia các nghi thức trong ngày vía Phật Dược Sư, nên mặc trang phục kín đáo, tôn nghiêm. Tránh mặc quần áo hở hang, sặc sỡ, quá ngắn hoặc quá bó sát. Nam giới nên mặc quần dài, áo sơ mi hoặc áo phông kín đáo. Nữ giới nên mặc quần dài hoặc váy dài qua gối, áo có tay, tránh để hở ngực, để hở vai.
3. Giữ Gìn Vệ Sinh Chung
Chùa là nơi thanh tịnh, cần giữ gìn vệ sinh chung. Không nên vứt rác bừa bãi, không hút thuốc, không ăn uống, không nói chuyện lớn tiếng trong chùa. Nên đi nhẹ, nói khẽ, cười duyên.
4. Tuân Thủ Nội Quy Của Chùa
Mỗi chùa có thể có những nội quy riêng. Nên tuân thủ các nội quy đó, ví dụ như không chụp ảnh trong chánh điện, không sờ vào tượng Phật, không đi vòng quanh tượng Phật theo chiều kim đồng hồ (nên đi ngược chiều kim đồng hồ), không mang giày dép vào chánh điện…
5. Tránh Việc Cầu Lợi Quá Mức
Mặc dù cầu nguyện là một phần quan trọng trong ngày vía, nhưng nên tránh việc cầu lợi quá mức, chỉ biết cầu xin mà không thực hành các hành động thiện lành. Đức Phật Dược Sư dạy rằng, muốn có được phước báo, phải tự mình làm việc thiện, tu tập, giữ giới, bố thí, phóng sinh…
6. Tôn Trọng Các Tín Ngưỡng Khác
Trong ngày vía, có thể có nhiều người từ các vùng miền khác nhau, với những tín ngưỡng, phong tục khác nhau cùng tham gia. Nên tôn trọng sự khác biệt đó, tránh tranh cãi, xung đột về tín ngưỡng.
Kết Luận
Ngày vía Phật Dược Sư là một ngày lễ quan trọng, thiêng liêng và ý nghĩa đối với hàng triệu người con Phật. Đây là dịp để tưởng niệm, tri ân và cầu nguyện trước bậc Hiền Thánh đã phát ra mười hai đại nguyện, nguyện cứu độ tất cả chúng sinh thoát khỏi mọi khổ đau, bệnh tật cả về thân lẫn tâm.
Việc tham gia các nghi thức cúng dường, tụng kinh và thực hành các hành động thiện lành trong ngày vía Phật Dược Sư không chỉ giúp người dân và phật tử tích lũy công đức mà còn mang lại sự bình an và sức khỏe cho bản thân và gia đình. Qua đó, tinh thần từ bi, nhân ái, sự sẻ chia và tình yêu thương cũng được lan tỏa trong cộng đồng, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.
Tìm hiểu và thực hành đúng theo những nghi thức, quy tắc trong ngày vía Phật Dược Sư là cách để mỗi người thể hiện lòng thành kính, biết ơn với Đức Phật, đồng thời cũng là cách để mỗi người tự thanh tẩy tâm hồn, tích lũy phước đức và cầu mong một cuộc sống an lành, hạnh phúc. Nếu bạn quan tâm đến các chủ đề liên quan đến Đời Sống và các Nghi thức tôn giáo, mời tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 31, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
