Trong Kinh điển Phật giáo, có một câu nói rất nổi tiếng nhưng cũng đầy sâu sắc: “Phật và chúng sanh tánh thường rỗng lặng, đạo cảm thông không thể nghĩ bàn”. Câu nói ngắn gọn này đã khái quát toàn bộ giáo lý căn bản của Thiền tông và là kim chỉ nam cho con đường tu tập hướng đến Giác ngộ và Giải thoát. Bài viết này sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ về ý nghĩa của câu nói này, mối quan hệ giữa Phật và chúng sanh, cũng như cách áp dụng những triết lý này vào cuộc sống hàng ngày.
Có thể bạn quan tâm: Những Điều Kiêng Kỵ Khi Đeo Mặt Phật Di Lặc: Hướng Dẫn Toàn Tập
Tổng quan về Câu nói “Phật và Chúng Sanh Tánh Thường Rỗng Lặng”
Câu nói “Phật và chúng sanh tánh thường rỗng lặng, đạo cảm thông không thể nghĩ bàn” là một trong những chân lý cơ bản nhất của Phật giáo, đặc biệt là Thiền tông. Đây không chỉ là một lời dạy về triết lý mà còn là một hướng dẫn thực tiễn cho người tu tập. Câu nói này nhấn mạnh rằng Phật và chúng sanh đều có cùng một bản thể, cùng một Tánh Phật Thanh tịnh, rỗng lặng và hằng Tri.
Ý nghĩa cốt lõi
- Tánh thường rỗng lặng: Tánh Phật trong mỗi chúng sanh luôn tồn tại, không bị ảnh hưởng bởi các vọng niệm hay phiền não.
- Đạo cảm thông không thể nghĩ bàn: Khi đã nhận ra Tánh Phật, mọi điều đều trở nên rõ ràng, không cần suy nghĩ hay luận bàn.
Cội nguồn của giáo lý
Đức Phật và Tánh Phật
Đức Phật, theo truyền thống, là một con người đã giác ngộ hoàn toàn sau nhiều kiếp tu tập. Ngài đã trải qua nhiều cuộc đời, từng là Thái tử Thường Hộ Minh ở Nội Viện Cung trời Đâu Suất Đà, nơi Ngài học đạo Giác ngộ và Giải thoát. Khi trở lại thế giới loài người, Đức Phật được các vị Thiện Thần nghênh đón và đưa vào tử cung của Hoàng Hậu Ma Da. Tánh Phật của Đức Phật được các vị Thần Thừa Hành bủa điện từ Dương vào tử cung, làm sáng tử cung suốt 9 tháng 10 ngày, giúp Ngài luôn tỉnh thức và nhớ rõ những gì đã học.
Chúng sanh và Tánh Phật
Ngược lại, Tánh Phật của chúng sanh thường bị che khuất bởi các vọng niệm và phiền não. Khi chúng ta đi hưởng hoặc trả Nghiệp xong, trở lại làm người, được vị Thần Thừa Hành đưa vào tử cung của người mẹ và ngủ trong đó suốt 9 tháng 10 ngày. Tử cung của người mẹ có hai công dụng:
Có thể bạn quan tâm: Pháp Phục Phật Giáo: Nét Đẹp Truyền Thống Trong Ba Hệ Phái Việt Nam
- Cung chết (cung quên): Tánh Phật của chúng ta vào trong tử cung và ngủ suốt 9 tháng 10 ngày, nên quên hết.
- Cung con: Là nơi sanh ra một con người.
Khi được sanh ra, chúng ta chỉ biết làm theo sự ham muốn của Thân và 16 thứ tánh người, thích tiền, vàng, danh lợi và địa vị. Điều này khiến chúng ta không nhớ trong Thân người này có Tánh Phật là của ta, mà cho rằng Thân người là của ta.
Sự khác biệt giữa Phật và chúng sanh
Về mặt nghiệp lực
- Phật: Đi hưởng Nghiệp Phước đức Dương và học đạo Giác ngộ và Giải thoát. Tánh Phật của Đức Phật luôn tỉnh thức, không bị che khuất.
- Chúng sanh: Đi hưởng hoặc trả Nghiệp xong, trở lại làm người, Tánh Phật bị che khuất bởi các vọng niệm và phiền não.
Về mặt nhận thức
- Phật: Luôn sống với Tánh Phật, nhớ rõ những gì đã học, không bị chi phối bởi các vọng niệm.
- Chúng sanh: Chỉ biết làm theo sự ham muốn của Thân và 16 thứ tánh người, không nhớ trong Thân người này có Tánh Phật.
Về mặt hành động
- Phật: Hành động dựa trên trí tuệ và từ bi, không bị chi phối bởi tham, sân, si.
- Chúng sanh: Hành động dựa trên tham, sân, si, tạo ra nghiệp để luân hồi.
Con đường tu tập hướng đến Giác ngộ
Kiến tánh
Kiến tánh là quá trình nhận ra Tánh Phật Thanh tịnh trong chính mình. Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong con đường tu tập. Khi đã Kiến tánh, người tu tập sẽ:
Có thể bạn quan tâm: Niệm Phật Cầu Bình An Cho Gia Đình: Câu Chants, Ý Nghĩa & Hướng Dẫn Thực Hành
- Nhận ra Tánh Phật: Thấy được Tánh Phật Thanh tịnh, rỗng lặng và hằng Tri trong chính mình.
- Hiểu rõ giáo lý: Khi nghe Đức Phật giảng hoặc đọc những gì mà Đức Phật dạy, dù ẩn ý hay không ẩn ý, sẽ hiểu ngay Đức Phật muốn dạy gì.
- Không cần suy nghĩ: Mọi điều đều trở nên rõ ràng, không cần suy nghĩ hay luận bàn.
Thực hành thiền định
Thiền định là phương pháp chính để Kiến tánh. Có nhiều phương pháp thiền định khác nhau, nhưng đều hướng đến mục tiêu chung là:
- Tĩnh tâm: Giúp tâm trí bình an, không bị chi phối bởi các vọng niệm.
- Quán chiếu: Quan sát tâm念, nhận ra các vọng niệm và buông bỏ chúng.
- Kiến tánh: Nhận ra Tánh Phật Thanh tịnh trong chính mình.
Tám điều giác ngộ
Để hướng đến Giác ngộ, người tu tập cần thực hành tám điều giác ngộ:
- Bố thí: Cho đi mà không mong cầu lợi ích.
- Trì giới: Giữ gìn giới luật, sống đúng đắn.
- Nhẫn nhục: Chịu đựng mọi khó khăn, không oán giận.
- Tinh tấn: Nỗ lực tu tập, không lười biếng.
- Thiền định: Tập trung tâm trí, tĩnh tâm.
- Trí tuệ: Hiểu rõ bản chất của mọi sự vật.
- Từ bi: Yêu thương và giúp đỡ mọi người.
- Hồi hướng: Chuyển hóa công đức cho mọi người.
Ứng dụng vào cuộc sống hàng ngày
1. Nhận ra Tánh Phật trong chính mình
- Tĩnh tâm: Dành thời gian mỗi ngày để tĩnh tâm, quán chiếu tâm念.
- Buông bỏ: Học cách buông bỏ các vọng niệm, tham, sân, si.
- Chấp nhận: Chấp nhận mọi điều xảy ra trong cuộc sống, không oán giận.
2. Sống với tâm từ bi
- Yêu thương: Yêu thương mọi người, không phân biệt.
- Giúp đỡ: Giúp đỡ người khác khi có thể.
- Chia sẻ: Chia sẻ niềm vui, nỗi buồn với người khác.
3. Thực hành chánh niệm
- Chú ý: Chú ý đến từng hành động, suy nghĩ, cảm xúc.
- Hiện tại: Sống trọn vẹn trong hiện tại, không lo lắng về quá khứ hay tương lai.
- Bình an: Tìm kiếm bình an trong mỗi khoảnh khắc.
4. Phát triển trí tuệ
Có thể bạn quan tâm: 10 Lợi Ích Khoa Học Của Niệm Nam Mô A Di Đà Phật Trước Khi Ngủ
- Học hỏi: Không ngừng học hỏi, mở rộng kiến thức.
- Suy ngẫm: Suy ngẫm về bản chất của mọi sự vật.
- Ứng dụng: Áp dụng những gì đã học vào cuộc sống hàng ngày.
Những câu hỏi thường gặp
1. Làm sao để nhận ra Tánh Phật trong chính mình?
- Thiền định: Tập trung tâm trí, tĩnh tâm.
- Quán chiếu: Quan sát tâm念, nhận ra các vọng niệm.
- Buông bỏ: Học cách buông bỏ các vọng niệm, tham, sân, si.
2. Có phải ai cũng có Tánh Phật?
- Đúng: Theo giáo lý Phật giáo, mọi chúng sanh đều có Tánh Phật, nhưng do bị che khuất bởi các vọng niệm nên không nhận ra.
3. Làm sao để buông bỏ tham, sân, si?
- Nhận diện: Nhận diện các vọng niệm khi chúng xuất hiện.
- Buông bỏ: Học cách buông bỏ, không theo đuổi.
- Thiền định: Tập trung tâm trí, tĩnh tâm.
4. Có cần phải trở thành tu sĩ mới có thể Giác ngộ?
- Không: Giác ngộ không phụ thuộc vào việc có phải tu sĩ hay không. Ai cũng có thể Giác ngộ nếu thực hành đúng đắn.
Kết luận
Câu nói “Phật và chúng sanh tánh thường rỗng lặng, đạo cảm thông không thể nghĩ bàn” là một chân lý sâu sắc, khẳng định rằng Phật và chúng sanh đều có cùng một bản thể, cùng một Tánh Phật Thanh tịnh, rỗng lặng và hằng Tri. Việc nhận ra Tánh Phật trong chính mình là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong con đường tu tập hướng đến Giác ngộ và Giải thoát. Bằng cách thực hành thiền định, sống với tâm từ bi, thực hành chánh niệm và phát triển trí tuệ, ai cũng có thể Giác ngộ và sống một cuộc đời an lạc, hạnh phúc. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các bài viết khác, mời tham khảo các thông tin hữu ích khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 31, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
