Phật A Di Đà, vị giáo chủ của cõi Tây Phương Cực Lạc, là một trong những vị Phật được thờ phụng rộng rãi nhất trong Phật giáo Đại thừa, đặc biệt là tại các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam. Mỗi năm, vào ngày 17 tháng 11 âm lịch, hàng triệu Phật tử trên khắp thế giới lại cùng nhau tưởng niệm ngày vía Phật A Di Đà. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ngày lễ này thực chất gắn liền với một câu chuyện lịch sử đầy cảm hứng về một vị tổ sư vĩ đại của tông Tịnh Độ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ về nguồn gốc, ý nghĩa và cách thức cúng vía Phật A Di Đà một cách trang nghiêm và thành kính nhất.
Có thể bạn quan tâm: Đại Lễ Phật Đản Vesak Liên Hiệp Quốc 2025: Hướng Tới Hòa Hợp Vì Nhân Phẩm Con Người
Nguồn gốc ngày vía Phật A Di Đà
Từ một vị tổ sư hóa thân
Nhiều người lầm tưởng rằng ngày 17 tháng 11 âm lịch là ngày Đản sanh (sinh nhật) của Phật A Di Đà. Tuy nhiên, nếu tra cứu các kinh điển Phật giáo như Kinh Vô Lượng Thọ hay Kinh Đại Bổn A Di Đà, chúng ta sẽ không tìm thấy bất kỳ ghi chép nào về ngày tháng cụ thể của sự kiện này.
Thực tế, ngày lễ này được ấn định để tưởng niệm Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ, vị tổ sư đời thứ sáu của Tông Tịnh Độ tại Trung Quốc. Theo Tiểu sử 13 vị Tổ Tịnh Độ tông của Hòa thượng Thích Thiền Tâm, Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ (904 – 975) là một vị cao tăng có cuộc đời đầy truyền kỳ.
Hành trình tu tập của Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ
Đại sư họ Vương, tên Xung Huyền, quê ở Tiền Đường, Trung Quốc. Từ nhỏ, ngài đã có duyên với kinh điển, đặc biệt là kinh Pháp Hoa. Khi trưởng thành, ngài làm quan trông coi thuế vụ dưới triều đại của Văn Mục Vương.
Câu chuyện kỳ lạ bắt đầu khi Xung Huyền nhiều lần lấy tiền công quỹ để mua cá phóng sanh. Việc này bị pháp luật phát hiện, và ngài bị kết án tử hình. Trước giờ hành quyết, thái độ bình thản, an nhiên của ngài khiến quan lại kinh ngạc. Khi được hỏi, ngài khẳng khái: “Tôi dùng tiền công, đáng tội chết. Nhưng toàn bộ số tiền đó, tôi dùng để cứu vớt muôn ức sanh mạng. Dù thân này có chết, tôi cũng sẽ được vãng sanh về cõi Lạc bang, nên tôi chẳng có gì phải sợ”.
Lời nói đầy lòng từ bi và niềm tin vững chắc của ngài đã khiến Văn Mục Vương cảm động, ra lệnh tha tội. Sau đó, Xung Huyền xin xuất gia, được vua chấp thuận.
Con đường tu tập và hoằng pháp
Có thể bạn quan tâm: Phật Và Chúa Ai Có Trước: Khám Phá Lịch Sử, Tín Ngưỡng Và Sự Phát Triển
Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ đã từng tham học với các vị đại thiền sư nổi tiếng như Thiền sư Thúy Nham và Thiều Quốc sư. Trong một lần tu Pháp Hoa Sám ở chùa Quốc Thanh, ngài từng chiêm bao thấy Đức Bồ Tát Quán Thế Âm rưới nước cam lồ vào miệng, từ đó được khai mở trí tuệ, biện tài vô ngại và dốc lòng chuyên tu Tịnh nghiệp.
Năm Kiến Long thứ hai (đời Tống), Trung Ý Vương thỉnh ngài trụ trì chùa Vĩnh Minh, nơi ngài đã dành 15 năm cho việc hoằng pháp, độ thoát hàng nghìn vị Tăng. Đại sư nổi tiếng với công phu niệm Phật nghiêm mật: mỗi ngày đêm tụng một bộ kinh Pháp Hoa và niệm 10.000 câu Phật hiệu. Ngài cũng tích cực phóng sanh, bố thí, và hồi hướng tất cả công đức về Tịnh Độ.
Giai thoại về hóa thân của Phật A Di Đà
Một giai thoại thiền lâm nổi tiếng kể rằng, Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ chính là hóa thân của Phật A Di Đà tại Trung Hoa. Câu chuyện kể rằng, khi Ngô Việt Vương hỏi Đại sư Vĩnh Minh về bậc chân tăng hiện thời, ngài chỉ vào Hòa thượng Hành Tu – một vị cao tăng có tướng mạo dị thường, tai dài đến vai – và nói: “Đó là Phật Định Quang ứng thân”.
Tuy nhiên, khi Ngô Việt Vương tìm đến Hòa thượng Hành Tu để cung kính đảnh lễ, vị này lại nói: “Đại sư Vĩnh Minh mới chính là Phật A Di Đà ứng thân!” Nói xong, Hòa thượng Hành Tu liền ngồi yên mà thị tịch. Ngô Việt Vương vội vã trở về chùa Vĩnh Minh thì phát hiện Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ cũng vừa an nhiên vãng sanh.
Câu chuyện này, dù mang màu sắc huyền thoại, nhưng đã góp phần củng cố niềm tin của hàng triệu Phật tử rằng Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ chính là hiện thân của Phật A Di Đà, một vị Phật luôn thị hiện trong cõi Ta Bà để dẫn dắt chúng sanh hướng thiện, hướng đạo.
Ý nghĩa của ngày vía Phật A Di Đà
Tưởng niệm công đức
Đây là dịp để hàng triệu Phật tử trên khắp thế giới cùng nhau tưởng niệm công đức vô lượng của Phật A Di Đà – vị Phật đã phát 48 đại nguyện để cứu độ chúng sanh. Trong đó, đại nguyện quan trọng nhất là cứu độ tất cả chúng sanh niệm danh hiệu Ngài sẽ được vãng sanh về cõi Tây Phương Cực Lạc.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Phật Nằm Bình Dương: Bí Mật Tượng Phật Dài Nhất Châu Á
Tưởng nhớ công lao của các vị tổ sư
Ngày vía Phật A Di Đà cũng là dịp để tưởng nhớ công lao to lớn của các vị tổ sư, đặc biệt là Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ, người đã đóng góp không nhỏ trong việc xiển dương, truyền bá tông Tịnh Độ, một pháp môn tu tập đơn giản, dễ thực hành, phù hợp với mọi tầng lớp, mọi trình độ.
Tăng trưởng tín tâm, phát tâm tu tập
Tham gia lễ vía là cơ hội để mỗi người Phật tử tăng trưởng tín tâm (niềm tin), nguyện tâm (nguyện vọng được vãng sanh) và hạnh tâm (hành trì niệm Phật). Đây là ba yếu tố căn bản để tu tập theo pháp môn Tịnh Độ.
Gợi nhắc về sự vô thường
Hành trạng và sự thị tịch của Đại sư Vĩnh Minh – Diên Thọ là lời nhắc nhở sâu sắc về sự vô thường của kiếp người. Dù là bậc cao tăng, có công đức lớn lao, cũng không tránh khỏi quy luật sinh – lão – bệnh – tử. Điều quan trọng là làm sao để khi nhắm mắt xuôi tay, ta có thể an nhiên, thanh thản, không lo sợ, không trăn trở.
Cách cúng vía Phật A Di Đà
1. Dọn dẹp và trang trí bàn thờ
- Dọn dẹp sạch sẽ: Trước ngày lễ, cần dọn dẹp sạch sẽ bàn thờ Phật, quét bụi, lau chùi tượng Phật, lư hương, bình hoa.
- Trang trí trang nghiêm: Bày trí hoa tươi (ưu tiên hoa sen, hoa cúc, hoa hồng), trái cây sạch, sạch sẽ. Nên dùng nến trắng hoặc đèn dầu để thắp sáng, tạo không khí trang nghiêm.
- Chuẩn bị hương: Chuẩn bị hương trầm hoặc hương nụ thơm, sạch.
2. Chuẩn bị lễ vật
Có thể bạn quan tâm: Hình Phật Phổ Hiền Bồ Tát: Ý Nghĩa, Lợi Ích Và Cách Chọn Tranh Treo Nhà
Lễ vật cúng Phật nên đơn giản, thanh tịnh, thể hiện tấm lòng thành kính chứ không cần cầu kỳ, xa hoa.
- Hoa quả: Nên chọn những loại trái cây tươi ngon, sạch sẽ, có màu sắc tươi tắn. Tránh dùng trái cây đã dập nát, hư hỏng.
- Nước sạch: Nước lọc, nước trà sạch.
- Hương đèn: Nến trắng, đèn dầu, hương trầm.
- Đồ chay: Có thể chuẩn bị một mâm cơm chay đơn giản (canh, rau, đậu hũ…) để dâng cúng.
3. Thời gian cúng
Thông thường, lễ cúng được thực hiện vào buổi sáng ngày 17 tháng 11 âm lịch. Tuy nhiên, tùy vào điều kiện của mỗi gia đình, có thể cúng vào buổi chiều hoặc tối. Điều quan trọng là lòng thành kính, trang nghiêm.
4. Nghi thức cúng (dành cho cá nhân, gia đình)
- Chuẩn bị tâm: Trước khi cúng, nên ngồi yên tĩnh một lúc, lắng lòng, dẹp bỏ tạp niệm, phát tâm thành kính.
- Thắp hương: Thắp ba nén hương, quỳ lạy ba lạy.
- Đọc kinh: Có thể đọc một đoạn kinh Phật, đặc biệt là kinh A Di Đà, kinh Di Giáo, hoặc kinh Phổ Môn (nếu muốn cầu nguyện cho sức khỏe, bình an).
- Niệm Phật: Dành thời gian niệm danh hiệu Phật A Di Đà: “Nam Mô A Di Đà Phật“. Có thể niệm 108 câu, hoặc niệm theo thời gian rảnh rỗi.
- Hồi hướng: Sau khi cúng, đọc lời hồi hướng, mong cầu công đức được hồi hướng đến cha mẹ, ông bà, tổ tiên, oan gia trái chủ, và tất cả chúng sanh.
5. Những điều cần lưu ý
- Tâm thành là chính: Lễ vật dù đơn sơ, nhưng tấm lòng thành kính mới là điều quan trọng nhất.
- Trang phục chỉnh tề: Khi cúng Phật, nên mặc trang phục chỉnh tề, lịch sự, tránh mặc đồ hở hang, sặc sỡ.
- Giữ gìn vệ sinh: Chén bát, hoa quả, trái cây phải sạch sẽ, không để ruồi nhặng đậu vào.
- Tạo không khí trang nghiêm: Tránh nói chuyện ồn ào, cười đùa trong lúc cúng.
- Phóng sanh (nếu có điều kiện): Đây là một việc làm công đức, thể hiện lòng từ bi đối với chúng sanh.
Lời kết
Ngày vía Phật A Di Đà không đơn thuần là một ngày lễ truyền thống. Đó là dịp để mỗi người con Phật nhìn lại chính mình, nhớ đến công đức của các bậc tiền bối, và quan trọng hơn, là dịp để phát tâm tu tập, hướng về cõi Tây Phương Cực Lạc – nơi mà Phật A Di Đà đang từ bi tiếp dẫn chúng sanh.
Dù bạn là một Phật tử lâu năm hay chỉ là một người mới bắt đầu tìm hiểu về đạo Phật, thì ngày vía Phật A Di Đà cũng là một cơ hội tốt để bạn sống chậm lại, sống có tâm hơn, và hướng tâm về những điều thiện lành, cao quý. Hãy để ngày lễ này trở thành một điểm nhấn tích cực trong cuộc sống của bạn, và cùng chuaphatanlongthanh.com lan tỏa những giá trị tốt đẹp của đạo Phật đến với cộng đồng.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 31, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
