Đức Phật Thầy Tây An, một vị đạo sư vĩ đại của phong trào Bửu Sơn Kỳ Hương, đã để lại cho hậu thế không chỉ một tông phái Phật giáo đặc sắc, mà còn là một kho tàng giáo lý sâu sắc, gói gọn trong bài thơ “Mười Điều Khuyến Tu”. Bài thơ này, với ngôn từ giản dị, dễ nhớ, đã trở thành kim chỉ nam cho hàng triệu tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo, đồng thời là một bản kinh điển về đạo đức và tu tập dành cho mọi người.
Có thể bạn quan tâm: Tụng Kinh Phật Giáo: Lợi Ích, Cách Thực Hành Và Những Điều Người Mới Bắt Đầu Cần Biết
Tổng Quan về Đức Phật Thầy Tây An và Mười Điều Khuyến Tu
Đức Phật Thầy Tây An, tên thật là Đoàn Minh Huyên, sinh năm 1807 tại làng Mỹ Phước Tây, tỉnh Cần Thơ. Ngài được người dân tôn kính vì đã khai sáng đạo Bửu Sơn Kỳ Hương, một đạo giáo nội sinh, lấy nền tảng là giáo lý nhà Phật nhưng được diễn đạt bằng ngôn ngữ đời thường, phù hợp với người dân Nam Bộ. Trong suốt cuộc đời truyền đạo, Đức Phật Thầy Tây An đã để lại nhiều tác phẩm, nhưng nổi bật nhất là bài thơ “Mười Điều Khuyến Tu” – một bản hướng dẫn tu tập thiết thực và sâu sắc.
Bài thơ được viết theo thể thơ song thất lục bát, gồm 10 đoạn, mỗi đoạn 8 câu. Với ngôn từ gần gũi, dễ hiểu, bài thơ đã truyền tải những lời dạy cốt lõi về đạo đức, tu tập và giải thoát. Đây không chỉ là lời dạy dành riêng cho tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo, mà còn là kim chỉ nam sống cho bất kỳ ai mong muốn một cuộc sống an lạc, hạnh phúc.
Điều Thứ Nhất: Lòng Trung Kiên và Niềm Tin vào Pháp
Câu đầu tiên trong Mười Điều Khuyến Tu đã khẳng định: “Thầy khuyên nên nhớ, lòng trung kiên muôn thuở còn nêu.” Đức Phật Thầy Tây An nhấn mạnh tầm quan trọng của lòng trung kiên, một đức tính cần thiết cho người tu tập. Trong cuộc đời, sẽ có vô vàn thử thách, cám dỗ, nhưng nếu không có lòng trung kiên, công khó sẽ tiêu tan.
Lòng trung kiên ở đây không chỉ là sự kiên trì với một người thầy hay một tôn giáo, mà là sự kiên định với “lý cao siêu của Thầy”, tức là Pháp. Pháp là chân lý, là con đường giải thoát. “Dù ai nặng nhẹ trăm điều, quyết không bỏ lý cao siêu của Thầy.” Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, trong mọi hoàn cảnh, phải giữ vững niềm tin vào chân lý, vào con đường tu tập.
Đức Phật Thầy Tây An cũng dạy rằng “việc chi còn ở trần gian, là điều huyễn hoặc chớ mang trong lòng.” Ngài khuyên chúng ta phải nhìn thấu bản chất vô thường, vô ngã của mọi sự vật, hiện tượng. Khi nhìn thấy rõ bản chất này, tâm sẽ không còn bị ràng buộc, không còn tham đắm, từ đó đạt được giải thoát.
Điều Thứ Hai: Sống Lục Hòa với Cộng Đồng
Điều thứ hai trong Mười Điều Khuyến Tu nhấn mạnh đến mối quan hệ giữa con người với con người: “Thầy trông đệ tử, tình bạn bè phải giữ thủy chung.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, sống trong đời phải biết giữ gìn tình bạn, phải biết tha thứ, khoan dung, luôn dùng lời nói dịu dàng, từ ái.
“Luôn luôn tha thứ khoan dung, nhủ khuyên nhỏ nhẹ chớ dùng lời thô.” Đây là lời dạy về cách ứng xử trong cuộc sống. Khi đối xử với người khác, phải biết khoan dung, biết tha thứ, không nên dùng lời lẽ thô tục, làm tổn thương người khác. “Dìu dẫn nhau điểm tô công quả, phải thật lòng với cả chung quanh.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, phải biết giúp đỡ, dìu dắt người khác trong việc tu tập, phải sống thật lòng, không giả dối.
Lòng khoan dung, tha thứ, lời nói dịu dàng, từ ái là những yếu tố quan trọng để xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp. Khi sống như vậy, tâm sẽ thanh thản, an lạc, và đó chính là “vô vi phẩm vị Thầy dành cho con.”
Điều Thứ Ba: Sống Biết Đủ và Trung Thực
Điều thứ ba trong Mười Điều Khuyến Tu dạy về cách sống trong xã hội: “Vẹn toàn hạnh đức, tuy bán buôn cơ cực tảo tần.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, dù cuộc sống có khó khăn, cơ cực, nhưng phải luôn giữ được hạnh đức, phải sống trung thực, không gian dối.
“Dầu tiền bạc đầy rương tràn tủ, cuộc trần này biết đủ con ơi.” Ngài dạy rằng, dù có nhiều tiền bạc, vật chất, nhưng phải biết đủ. Biết đủ là một hạnh đức quan trọng, giúp tâm được an lạc, không tham lam, không sân hận. “Ác gian cũng hưởng một đời, thà nghèo trong sạch thảnh thơi linh hồn.” Đức Phật Thầy Tây An khẳng định rằng, dù sống nghèo nhưng trong sạch, thì tâm hồn sẽ thanh thản, an lạc, còn hơn là sống giàu có nhưng gian ác.
Lòng biết đủ, sống trung thực là những đức tính cần thiết cho một cuộc sống an lạc, hạnh phúc. Khi sống như vậy, tâm sẽ không bị ràng buộc bởi vật chất, không bị chi phối bởi tham, sân, si, từ đó đạt được giải thoát.
Điều Thứ Tư: Pháp Môn Ăn Chay
Có thể bạn quan tâm: Đạo Phật Là Gì? Cội Nguồn, Giáo Lý Và Giá Trị Thiết Thực Trong Đời Sống Hiện Đại
Điều thứ tư trong Mười Điều Khuyến Tu dạy về hạnh ăn chay: “Pháp môn qui luật, lục thập chay gắng sức trau dồi.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, ăn chay là một pháp môn quan trọng, là một qui luật mà người tu tập cần phải tuân thủ.
“Thịt thà xương máu tanh hôi, cỏ cây rau cải cũng rồi bữa ăn.” Ngài dạy rằng, thịt cá là những thực phẩm tanh hôi, không tốt cho sức khỏe, còn rau củ quả là những thực phẩm thanh đạm, tốt cho sức khỏe. “Đức từ bi thường hằng thể hiện, không sát sanh lòng thiện ta còn.” Ăn chay là thể hiện lòng từ bi, là không sát sinh, là giữ được lòng thiện.
Lòng từ bi là một đức tính quan trọng trong đạo Phật. Khi có lòng từ bi, tâm sẽ thanh thản, an lạc, không còn sân hận, không còn tham lam. Ăn chay là một cách để nuôi dưỡng lòng từ bi, để giữ được lòng thiện.
Điều Thứ Năm: Tập Nhẫn và Vượt Qua Căm Thù
Điều thứ năm trong Mười Điều Khuyến Tu dạy về cách đối xử với cám dỗ, sân hận: “Quyết không hờn giận, ghét ganh chi cho bận lòng mình.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, phải biết kiềm chế cơn giận, phải biết tha thứ, không nên để tâm bị chi phối bởi sân hận, ganh ghét.
“Con xem vạn điển thiên kinh, hiền nhơn quân tử rộng tình vô câu.” Ngài dạy rằng, người hiền lành, quân tử là người có lòng rộng lượng, không câu chấp, không nắm giữ. “Muôn việc xảy bắt đầu sân nộ, là nguyên nhân thống khổ ly tan.” Đức Phật Thầy Tây An khẳng định rằng, sân hận là nguyên nhân của mọi khổ đau, ly tan.
“Tập xong chữ Nhẫn Niết bàn không xa.” Ngài dạy rằng, khi biết kiềm chế cơn giận, biết tha thứ, thì Niết bàn không còn xa. Nhẫn là một đức tính quan trọng, giúp tâm được an lạc, thanh thản, không bị chi phối bởi sân hận.
Điều Thứ Sáu: Công Phu Tu Tập
Điều thứ sáu trong Mười Điều Khuyến Tu dạy về công phu tu tập: “Thiết tha Thầy dặn, ngày hai thời lẳng lặng công phu.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, mỗi ngày nên có hai thời công phu, một vào buổi sáng, một vào buổi chiều.
“Việc chi dầu quá cần cù, cũng nhơn vài khắc tập tu nguyện cầu.” Ngài dạy rằng, dù công việc có bận rộn, nhưng vẫn nên dành thời gian để tu tập, để cầu nguyện. “Khi rảnh việc đồng sâu chợ búa, đem sấm kinh tự của Thầy ban.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, khi rảnh rỗi, nên đọc kinh, ngâm nga những lời dạy của ngài.
Công phu tu tập là một phần quan trọng trong cuộc sống tu tập. Khi công phu, tâm sẽ được thanh tịnh, an lạc, không bị chi phối bởi tham, sân, si. Công phu cũng giúp tâm được định, giúp trí tuệ phát triển.
Điều Thứ Bảy: Làm Công Đức
Điều thứ bảy trong Mười Điều Khuyến Tu dạy về làm công đức: “Quyết tăng công quả, an ủi người già cả ốm đau.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, phải làm công đức, phải giúp đỡ người già, người bệnh, người hoạn nạn.
“Tuỳ duyên có thể giúp vào, lâm cơn hoạn nạn khi nào cần con.” Ngài dạy rằng, phải biết tùy duyên, biết giúp đỡ người khác khi họ cần. “Phước đức đó vẫn còn muôn thuở, tuy vô hình đừng ngỡ rằng không.” Đức Phật Thầy Tây An khẳng định rằng, phước đức là có thật, dù mắt thường không nhìn thấy.
Làm công đức là một cách để tích lũy phước báo, để giúp đỡ người khác, để nuôi dưỡng lòng từ bi. Khi làm công đức, tâm sẽ thanh thản, an lạc, không bị chi phối bởi tham, sân, si.
Có thể bạn quan tâm: Đèn Hào Quang Phật: Ý Nghĩa, Màu Sắc Và Mẫu Thiết Kế Đẹp Nhất
Điều Thứ Tám: Giữ Trọn Lòng
Có thể bạn quan tâm: Xe Hoa Phật Đản: Ý Nghĩa, Cách Trang Trí Và Những Hình Ảnh Đẹp Nhất
Điều thứ tám trong Mười Điều Khuyến Tu dạy về giữ trọn lòng: “Lời nào Thầy dạy, dù khổ lao chớ nại công trình.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, phải giữ trọn lòng với những lời dạy của ngài, dù có khó khăn, khổ sở.
“Mặc dầu con phải hy sinh, Phật Tiên đâu nỡ quên mình con sao.” Ngài dạy rằng, khi giữ trọn lòng, thì Phật Tiên sẽ không quên mình. “Đừng chấp việc núi cao rừng thẳm, hay là đường muôn dặm xa trông.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, không nên chấp vào những việc lớn lao, xa vời, mà nên tập trung vào việc tu tập, giữ trọn lòng.
Giữ trọn lòng là một đức tính quan trọng, giúp tâm được định, giúp trí tuệ phát triển. Khi giữ trọn lòng, tâm sẽ không bị chi phối bởi tham, sân, si, từ đó đạt được giải thoát.
Điều Thứ Chín: Sống Hòa Hài và Không Ganh Ghét
Điều thứ chín trong Mười Điều Khuyến Tu dạy về cách sống hòa hài: “Đạo Lành căn bản, giữ làm sao có bạn không thù.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, đạo lành là phải sống hòa hài, không có thù hận, phải coi mọi người là bạn.
“Từ đây con nhớ rằng tu, hạ mình nhận lỗi mặc dù là không.” Ngài dạy rằng, phải biết hạ mình, biết nhận lỗi, dù có thể mình không có lỗi. “Lời nói sao hoà trong hiệp ngoại, đừng hơn người nếu phải ép lòng.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, lời nói phải dịu dàng, từ ái, không nên tranh hơn với người khác.
Sống hòa hài, không ganh ghét là một cách để tâm được an lạc, thanh thản. Khi sống như vậy, tâm sẽ không bị chi phối bởi sân hận, ganh ghét, từ đó đạt được giải thoát.
Điều Thứ Mười: Báo Đền Bốn Ơn
Điều thứ mười trong Mười Điều Khuyến Tu dạy về báo đền bốn ơn: “Mười ghi trăm nhớ, Phật, Pháp, Tăng con chớ quên ơn.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, phải ghi nhớ bốn ơn: ơn Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng), ơn cha mẹ và tổ tiên, ơn đất nước, ơn đồng bào và nhơn loại.
“Gia đình nghĩa nặng nhiều hơn, tình thương xã hội giúp cơn thiết cần.” Ngài dạy rằng, phải biết báo đền ơn gia đình, phải biết giúp đỡ xã hội. “Ơn Tổ tiên, dành phần con cháu, đó những lời dạy bảo Thầy mong.” Đức Phật Thầy Tây An dạy rằng, phải biết báo đền ơn tổ tiên, phải biết dành phần cho con cháu.
Báo đền bốn ơn là một đức tính quan trọng, giúp tâm được an lạc, thanh thản. Khi biết báo đền bốn ơn, tâm sẽ không bị chi phối bởi tham, sân, si, từ đó đạt được giải thoát.
Kết Luận
Đức Phật Thầy Tây An, qua bài thơ “Mười Điều Khuyến Tu”, đã để lại cho hậu thế một kho tàng giáo lý sâu sắc, thiết thực. Bài thơ không chỉ là lời dạy dành riêng cho tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo, mà còn là kim chỉ nam sống cho bất kỳ ai mong muốn một cuộc sống an lạc, hạnh phúc.
Mười Điều Khuyến Tu dạy về lòng trung kiên, về cách sống hòa hài với cộng đồng, về cách sống biết đủ và trung thực, về hạnh ăn chay, về cách kiềm chế sân hận, về công phu tu tập, về làm công đức, về giữ trọn lòng, về sống hòa hài và không ganh ghét, và về báo đền bốn ơn. Đây là những lời dạy thiết thực, sâu sắc, giúp con người sống tốt hơn, tu tập tốt hơn, và đạt được giải thoát.
Chúng ta hãy cùng nhau học tập, thực hành theo những lời dạy của Đức Phật Thầy Tây An, để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, để đạt được an lạc, hạnh phúc trong cuộc sống này và cả ở những kiếp sau. Và nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về những giá trị nhân văn sâu sắc khác, hãy ghé thăm chuaphatanlongthanh.com để khám phá thêm nhiều bài viết hữu ích.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 21, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
