Chùa Phật Ngọc Thượng Hải, hay còn được biết đến với tên gọi chính thức là Ngọc Phật Tự, là một trong những ngôi chùa nổi tiếng và linh thiêng bậc nhất tại thành phố Thượng Hải, Trung Quốc. Với lịch sử hơn 130 năm, chùa không chỉ là trung tâm Phật giáo quan trọng mà còn là điểm đến văn hóa, kiến trúc thu hút hàng triệu du khách trong và ngoài nước mỗi năm. Với vẻ đẹp uy nghi, kiến trúc cổ kính pha trộn giữa truyền thống Trung Hoa và tinh hoa Phật giáo, chùa Phật Ngọc Thượng Hải là minh chứng sống động cho sự giao thoa giữa tôn giáo, nghệ thuật và lịch sử.
Có thể bạn quan tâm: Phật Mẫu Chuẩn Đề Thần Chú: Ý Nghĩa, Cách Tụng Và Lợi Ích Đời Sống
Lịch sử hình thành và phát triển
Nguồn gốc và quá trình xây dựng
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải được xây dựng vào năm 1882, dưới triều đại nhà Thanh, bởi một vị cao tăng tên là Viên Kính (Yuanjing). Truyền thuyết kể rằng, vào năm 1881, vị sư này đã du hành đến Miến Điện (Myanmar ngày nay) để chiêm bái và thỉnh về hai pho tượng Phật bằng ngọc bích quý giá. Hai bức tượng này được tạc từ khối ngọc trắng tinh khiết, mỗi pho cao khoảng 1,9 mét, nặng hơn 5 tấn, thể hiện dáng vẻ từ bi, an nhiên của Đức Phật.
Sau khi mang hai pho tượng về Thượng Hải, vị sư Viên Kính nhận thấy cần có một nơi thờ phụng xứng đáng. Ông đã chọn một khu đất ở phía tây bắc thành phố để xây dựng một ngôi chùa. Công trình được khởi công vào năm 1882 và hoàn thành sau hơn một năm thi công. Ban đầu, chùa được gọi là Ngọc Phật Tự (Jade Buddha Temple), đặt theo tên hai pho tượng quý giá được thờ chính.
Sự kiện lịch sử quan trọng
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm cùng lịch sử Trung Quốc. Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa (1966–1976), nhiều ngôi chùa và di tích văn hóa bị phá hủy, nhưng may mắn thay, Ngọc Phật Tự đã được bảo vệ tương đối tốt nhờ vào sự nỗ lực của các nhà sư và chính quyền địa phương. Tuy nhiên, chùa cũng chịu nhiều tổn thất, đặc biệt là các hiện vật và tác phẩm nghệ thuật bị hư hại hoặc thất lạc.
Sau khi chính sách cải cách mở cửa được thực hiện vào cuối thập niên 1970, chùa được trùng tu và phục hồi. Nhiều công trình kiến trúc được tu sửa, bổ sung, và chùa dần trở lại vị thế là một trong những trung tâm Phật giáo hàng đầu tại Thượng Hải. Năm 1994, chùa được công nhận là di tích văn hóa cấp quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh to lớn của công trình.
Các lần trùng tu lớn
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải đã trải qua nhiều đợt trùng tu lớn nhằm bảo tồn và phát huy giá trị kiến trúc, văn hóa. Một trong những đợt trùng tu quan trọng nhất diễn ra vào năm 2000, khi toàn bộ khu vực chính điện được cải tạo, nâng cấp hệ thống chiếu sáng, thông gió và bảo vệ tượng Phật. Ngoài ra, các công trình phụ trợ như khu tham quan, nhà lưu niệm, khu vườn thiền cũng được xây dựng và mở rộng để phục vụ nhu cầu tham quan, chiêm bái ngày càng tăng của du khách.
Kiến trúc độc đáo và nghệ thuật tinh tế
Bố cục tổng thể của chùa
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải được thiết kế theo phong cách kiến trúc truyền thống Trung Hoa, với bố cục đối xứng, cân đối theo trục dọc trung tâm. Toàn bộ khuôn viên chùa được chia thành nhiều khu vực chức năng, bao gồm: Chính điện, Đại hùng bảo điện, Phật ngọc điện, Pháp đường, Tăng phòng, Nhà ăn, Vườn thiền và Khu lưu niệm.
Các công trình được xây dựng bằng gỗ, ngói men, đá cẩm thạch và các vật liệu truyền thống khác, tạo nên vẻ uy nghi, cổ kính nhưng vẫn toát lên sự tinh tế, thanh tao. Mái chùa được lợp ngói men màu xanh ngọc, cong vút lên như hình cánh chim, tượng trưng cho sự bay bổng, thanh tịnh.
Các công trình kiến trúc chính
Đại hùng bảo điện
Đại hùng bảo điện là công trình trung tâm của chùa, nơi thờ Phật Thích Ca Mâu Ni. Ngôi điện được xây dựng trên nền móng vững chắc, với kiến trúc mái cong, chạm khắc tinh xảo. Bên trong điện, bức tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng đồng lớn được đặt chính giữa, cao khoảng 3 mét, ngồi trên đài sen, thể hiện dáng vẻ từ bi, an nhiên. Hai bên tượng Phật là các vị Bồ Tát, La Hán được tạc công phu, sống động.
Có thể bạn quan tâm: Sấm Giảng Phật Giáo Hòa Hảo Quyển 1: Nội Dung, Ý Nghĩa Và Ảnh Hưởng
Phật ngọc điện
Phật ngọc điện là nơi thờ hai pho tượng Phật bằng ngọc bích quý giá mà vị sư Viên Kính đã thỉnh về từ Miến Điện. Đây là điểm nhấn quan trọng nhất của chùa, thu hút sự chú ý của mọi du khách. Tượng Phật ngọc được đặt trong một gian điện nhỏ, được bảo vệ bởi lớp kính chống va đập và hệ thống kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm hiện đại. Ánh sáng dịu nhẹ chiếu xuống tượng, tạo nên không gian thiêng liêng, huyền ảo.
Pháp đường
Pháp đường là nơi các nhà sư tụng kinh, giảng đạo và tổ chức các buổi thuyết giảng cho Phật tử. Pháp đường được thiết kế rộng rãi, thoáng đãng, với các dãy ghế ngồi xếp theo hàng. Trên tường treo các bức tranh, câu đối, hoành phi mang nội dung Phật pháp, khuyến khích con người hướng thiện, tu tâm dưỡng tính.
Khu vườn thiền
Khu vườn thiền là không gian yên tĩnh, thanh bình nằm ở phía sau chùa. Vườn được thiết kế theo phong cách truyền thống Trung Hoa, với những hồ nước nhỏ, cây cảnh, sỏi đá, lối đi uốn lượn. Đây là nơi lý tưởng để du khách ngồi thiền, tĩnh tâm, cảm nhận sự an lạc, thanh tịnh trong tâm hồn.
Nghệ thuật điêu khắc và trang trí
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải là một bảo tàng nghệ thuật điêu khắc và trang trí truyền thống. Các công trình kiến trúc được chạm khắc tinh xảo bằng gỗ, đá, đồng, thể hiện các chủ đề Phật giáo như: Tứ đại kim cương, Bát bộ Long thần, Tứ đại Bồ Tát, Tứ đại La Hán, Hoa sen, Rồng phượng, Mây trời…
Các chi tiết trang trí như mái cong, đầu đao, xà ngang, cột kèo đều được chạm khắc công phu, mang đậm dấu ấn văn hóa Trung Hoa. Màu sắc chủ đạo của chùa là màu đỏ, vàng, xanh ngọc, tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng, thanh tịnh.
Giá trị tâm linh và tôn giáo
Vai trò trong đời sống Phật giáo
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải là một trong những trung tâm Phật giáo quan trọng tại Trung Quốc. Hàng ngày, chùa đón tiếp hàng nghìn Phật tử đến chiêm bái, tụng kinh, tham thiền. Các nghi lễ Phật giáo được tổ chức thường xuyên, bao gồm: Lễ tụng kinh, Lễ cúng dường, Lễ sám hối, Lễ cầu an, Lễ siêu độ…
Các nhà sư tại chùa đều là những người tu học nghiêm túc, có trình độ chuyên môn cao, am hiểu kinh điển Phật giáo. Họ không chỉ phụng sự tâm linh mà còn tham gia vào các hoạt động từ thiện, giáo dục, y tế, góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.
Các lễ hội và nghi thức quan trọng
Lễ Phật Đản
Lễ Phật Đản (Vesak) là một trong những lễ hội lớn nhất trong năm tại chùa Phật Ngọc Thượng Hải. Lễ hội được tổ chức vào ngày rằm tháng tư âm lịch, kỷ niệm ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời. Trong ngày này, chùa tổ chức các nghi thức như: Tắm Phật, Tụng kinh, Cúng dường, Thuyết giảng, Diễu hành…
Hàng nghìn Phật tử và du khách tham gia lễ hội, tạo nên không khí trang nghiêm, linh thiêng nhưng cũng rất sôi động, náo nhiệt.
Lễ Vu Lan
Lễ Vu Lan (Ullambana) là lễ hội tưởng nhớ công ơn cha mẹ, tổ tiên, được tổ chức vào ngày rằm tháng bảy âm lịch. Tại chùa, các nghi thức như cầu siêu, cúng dường, thí thực, thuyết giảng được tổ chức trang trọng. Đây là dịp để con cháu thể hiện lòng hiếu thảo, báo hiếu cha mẹ, cầu nguyện cho cha mẹ được an lành, siêu thoát.
Lễ Thượng Nguyên
Lễ Thượng Nguyên (Tết Nguyên Tiêu) được tổ chức vào ngày rằm tháng giêng âm lịch, đánh dấu sự khởi đầu của một năm mới. Tại chùa, các hoạt động như treo đèn lồng, tụng kinh, cầu an, thuyết giảng được tổ chức, cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc, thịnh vượng.
Ý nghĩa của tượng Phật ngọc
Có thể bạn quan tâm: 10 Phương Chư Phật: Khái Niệm, Ý Nghĩa Và Vai Trò Trong Phật Giáo
Hai pho tượng Phật bằng ngọc bích tại chùa Phật Ngọc Thượng Hải không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật quý giá mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Ngọc bích trong văn hóa Á Đông tượng trưng cho sự trong sạch, thuần khiết, trường tồn. Việc tạc tượng Phật bằng ngọc bích thể hiện sự tôn kính, trân trọng đối với Đức Phật, đồng thời cũng là biểu tượng của sự thanh tịnh, an lạc trong tâm hồn.
Người ta tin rằng, chiêm bái tượng Phật ngọc sẽ mang lại may mắn, bình an, xua tan tai ương, bệnh tật. Nhiều du khách đến chùa đều mong muốn được chiêm ngưỡng, chụp ảnh, thậm chí là chạm tay vào tượng Phật để cầu mong những điều tốt đẹp.
Du lịch và trải nghiệm văn hóa
Thời điểm lý tưởng để tham quan
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải mở cửa đón khách quanh năm, nhưng thời điểm lý tưởng nhất để tham quan là vào mùa xuân (tháng 3 đến tháng 5) và mùa thu (tháng 9 đến tháng 11). Thời tiết vào hai mùa này khá dễ chịu, không quá nóng hay quá lạnh, thích hợp để đi bộ, tham quan và chiêm bái.
Nếu bạn muốn trải nghiệm không khí lễ hội, có thể đến chùa vào các dịp Lễ Phật Đản, Lễ Vu Lan, Lễ Thượng Nguyên. Tuy nhiên, các dịp này chùa sẽ rất đông đúc, nên cần chuẩn bị tâm lý và sắp xếp thời gian hợp lý.
Hướng dẫn tham quan
Giờ mở cửa và vé vào cửa
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải mở cửa từ 7 giờ sáng đến 5 giờ chiều hàng ngày. Vé vào cửa cho du khách là 20 Nhân dân tệ (khoảng 70.000 VNĐ). Trẻ em dưới 1,2 mét được miễn vé. Du khách nên mua vé tại quầy bán vé ở cổng chính, tránh mua vé từ các cá nhân không rõ nguồn gốc.
Đường đi và phương tiện di chuyển
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải nằm ở số 190 đường Anyuan, quận Jing’an, thành phố Thượng Hải. Du khách có thể di chuyển đến chùa bằng các phương tiện sau:
- Tàu điện ngầm: Đi tuyến Line 13, xuống tại ga Jiangning Road, ra cửa Exit 1, đi bộ khoảng 5 phút là đến chùa.
- Xe buýt: Các tuyến buýt 36, 13, 304 đều có điểm dừng gần chùa.
- Taxi hoặc xe ôm: Du khách có thể gọi taxi hoặc sử dụng các ứng dụng gọi xe như DiDi để đến chùa.
Lưu ý khi tham quan
- Mặc trang phục kín đáo, lịch sự: Không mặc quần short, áo hai dây, váy ngắn khi vào chùa.
- Giữ trật tự, yên lặng: Không nói chuyện lớn tiếng, chạy nhảy, chụp ảnh flash trong khu vực thờ tự.
- Tuân thủ quy định của chùa: Không sờ vào tượng Phật, không mang theo đồ ăn, thức uống vào trong chùa.
- Tham quan theo hướng dẫn: Nên đi theo hướng dẫn của nhân viên hoặc bản đồ chỉ dẫn để không bỏ sót các điểm tham quan quan trọng.
Các điểm tham quan lân cận
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải nằm ở trung tâm thành phố, gần nhiều điểm du lịch nổi tiếng khác như:
- Công viên Trung Sơn (Zhongshan Park): Khu công viên rộng lớn, có hồ nước, cây xanh, là nơi lý tưởng để dạo bộ, thư giãn.
- Bảo tàng Thượng Hải (Shanghai Museum): Nơi trưng bày các hiện vật lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của Trung Quốc.
- Phố đi bộ Nam Kinh (Nanjing Road): Con phố mua sắm sầm uất nhất Thượng Hải, với hàng trăm cửa hàng, trung tâm thương mại, nhà hàng.
- Bến Thượng Hải (The Bund): Khu vực ven sông Hoàng Phố, nơi có thể ngắm nhìn toàn cảnh thành phố với những tòa nhà chọc trời hiện đại.
Bảo tồn và phát huy giá trị
Công tác bảo tồn
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải là một di tích văn hóa cấp quốc gia, được bảo vệ nghiêm ngặt bởi chính phủ Trung Quốc. Hàng năm, chùa đều tổ chức các đợt kiểm tra, sửa chữa, bảo dưỡng các công trình kiến trúc, tượng Phật, hiện vật. Các chuyên gia về kiến trúc, nghệ thuật, bảo tồn được mời đến để tư vấn, hướng dẫn công tác bảo tồn.
Ngoài ra, chùa cũng áp dụng các công nghệ hiện đại để bảo vệ tượng Phật ngọc, như: hệ thống kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, chống va đập, chống trộm cắp. Các hiện vật quý giá được lưu trữ trong kho bảo quản chuyên dụng, có điều kiện môi trường phù hợp.
Có thể bạn quan tâm: Hình Phật Dược Sư: Ý Nghĩa, Phân Loại Và Hướng Dẫn Cúng Bái
Giáo dục và truyền bá Phật pháp
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải không chỉ là nơi chiêm bái, mà còn là trung tâm giáo dục, truyền bá Phật pháp. Chùa thường xuyên tổ chức các khóa tu học, thiền định, thuyết giảng cho Phật tử và du khách. Các khóa học này giúp người tham gia hiểu rõ hơn về giáo lý Phật giáo, cách tu tâm dưỡng tính, sống an lạc, hạnh phúc.
Ngoài ra, chùa còn xuất bản các ấn phẩm, sách vở, video về Phật pháp, được phát hành miễn phí hoặc bán với giá tượng trưng. Các ấn phẩm này được dịch ra nhiều thứ tiếng, giúp Phật pháp lan tỏa rộng rãi hơn.
Hợp tác quốc tế
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải cũng tích cực tham gia vào các hoạt động hợp tác quốc tế, giao lưu văn hóa, Phật giáo với các nước trong khu vực và trên thế giới. Chùa thường xuyên đón tiếp các đoàn Phật tử, các nhà nghiên cứu, các chuyên gia từ các nước như Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Mỹ, Pháp… đến tham quan, học tập, trao đổi kinh nghiệm.
Các hoạt động hợp tác này không chỉ giúp quảng bá hình ảnh chùa Phật Ngọc Thượng Hải ra thế giới, mà còn góp phần thúc đẩy sự hiểu biết, đoàn kết, hòa bình giữa các dân tộc.
Những điều thú vị về chùa Phật Ngọc Thượng Hải
Truyền thuyết về tượng Phật ngọc
Theo truyền thuyết, hai pho tượng Phật bằng ngọc bích được tạc từ một khối ngọc trắng tinh khiết, được khai thác từ vùng núi Kachin ở Miến Điện. Người ta tin rằng, khối ngọc này có linh khí, mang lại may mắn, bình an cho những ai sở hữu nó. Khi vị sư Viên Kính mang hai pho tượng về Thượng Hải, đã có rất nhiều người muốn mua lại, nhưng ông kiên quyết từ chối, vì cho rằng tượng Phật là báu vật thiêng liêng, không thể mua bán.
Những con số ấn tượng
- Chùa Phật Ngọc Thượng Hải có diện tích khoảng 20.000 mét vuông.
- Hai pho tượng Phật ngọc cao khoảng 1,9 mét, nặng hơn 5 tấn.
- Mỗi năm, chùa đón tiếp hơn 1 triệu lượt du khách.
- Chùa có hơn 100 nhà sư tu học và phục vụ.
- Chùa được công nhận là di tích văn hóa cấp quốc gia vào năm 1994.
Những điều kiêng kỵ khi tham quan
- Không chụp ảnh flash trong khu vực thờ tự.
- Không sờ vào tượng Phật, đặc biệt là tượng Phật ngọc.
- Không mang theo đồ ăn, thức uống vào trong chùa.
- Không nói chuyện lớn tiếng, chạy nhảy, đùa giỡn trong chùa.
- Không mặc trang phục hở hang, thiếu lịch sự khi vào chùa.
Kết luận
Chùa Phật Ngọc Thượng Hải là một kiệt tác kiến trúc, tâm linh và văn hóa độc đáo của Trung Quốc. Với lịch sử hơn 130 năm, chùa không chỉ là nơi chiêm bái, tu học của Phật tử mà còn là điểm đến du lịch, văn hóa hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước. Kiến trúc cổ kính, nghệ thuật điêu khắc tinh xảo, không gian thiêng liêng, cùng với những giá trị tâm linh sâu sắc, đã làm nên sức hút đặc biệt của chùa Phật Ngọc Thượng Hải.
Khi đến với chùa, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiến trúc, nghệ thuật mà còn có cơ hội tìm hiểu về văn hóa, tôn giáo, con người Trung Hoa. Đây là một trải nghiệm đáng nhớ, giúp tâm hồn thanh tịnh, an lạc, và mở rộng hiểu biết về một trong những nền văn minh lâu đời nhất thế giới.
Thông qua những nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị, chùa Phật Ngọc Thượng Hải sẽ tiếp tục là một biểu tượng văn hóa, tâm linh quan trọng, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của Phật giáo và văn hóa Trung Hoa ra thế giới.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 1, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
