Mỗi dịp lễ Tết, đặc biệt là Tết Nguyên Đán, việc cúng đưa ông bà về là một truyền thống tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng hiếu thảo, biết ơn của con cháu đối với tổ tiên đã khuất. Đây không chỉ là một nghi lễ đơn thuần mà còn là sợi dây gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, giữa người sống và người đã mất, giúp duy trì bản sắc văn hóa Việt Nam. Trong bài viết này, chuaphatanlongthanh.com sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết, đầy đủ và đáng tin cậy về bài cúng đưa ông bà về, bao gồm văn khấn, mâm cúng, nghi thức thực hiện và những điều kiêng kỵ cần lưu ý để lễ cúng được trọn vẹn và ý nghĩa.
Lễ cúng đưa ông bà về (còn gọi là lễ cúng ông bà, lễ cúng tổ tiên) là một nghi lễ quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt. Nghi lễ này thường được thực hiện vào các dịp lễ Tết, đặc biệt là vào ngày 30 tháng Chạp (đối với miền Bắc) hoặc ngày 29 tháng Chạp (đối với miền Nam), hoặc vào các dịp giỗ chạp, lễ Vu Lan, lễ Thanh Minh.
Tầm quan trọng của lễ cúng đưa ông bà về
Lễ cúng đưa ông bà về có ý nghĩa sâu sắc về mặt tinh thần và văn hóa:
Thể hiện lòng hiếu thảo: Là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn, kính trọng đối với tổ tiên, những người đã sinh thành, dưỡng dục và để lại cho con cháu một gia đình, một dòng họ.
Gắn kết gia đình: Khi cả gia đình cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, cùng nhau thắp hương, cùng nhau nhắc lại những kỷ niệm về ông bà, tình cảm gia đình sẽ trở nên gắn bó, đoàn kết hơn.
Duy trì bản sắc văn hóa: Nghi lễ này là một phần không thể thiếu trong văn hóa truyền thống của dân tộc, góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị đạo đức tốt đẹp.
Cầu mong bình an, may mắn: Con cháu tin rằng, khi tổ tiên được thờ cúng chu đáo, các cụ sẽ phù hộ độ trì cho gia đình một năm mới an lành, hạnh phúc, làm ăn phát đạt.
Khác biệt giữa cúng đưa ông bà về và các lễ cúng khác
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa lễ cúng đưa ông bà về với các lễ cúng khác như cúng ông Công ông Táo, cúng giao thừa hay cúng tất niên. Tuy nhiên, mỗi lễ cúng có ý nghĩa và nghi thức riêng biệt:
Cúng ông Công ông Táo (23 tháng Chạp): Là dịp tiễn Táo quân về trời để báo cáo với Ngọc Hoàng về những việc làm tốt, xấu của gia đình trong năm.
Cúng tất niên (30 tháng Chạp): Là dịp để cả gia đình sum họp, ăn bữa cơm cuối cùng của năm cũ, tổng kết một năm đã qua và chuẩn bị đón năm mới.
Cúng giao thừa: Là nghi lễ quan trọng nhất trong đêm giao thừa, khi thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, con cháu cúng trời đất, chư vị thần linh và tổ tiên.
Cúng đưa ông bà về: Là dịp để mời tổ tiên về sum họp cùng con cháu trong những ngày Tết. Đây là một phần của nghi lễ cúng tất niên và cúng giao thừa, nhưng có những đặc thù riêng về văn khấn và mâm cúng.
Mâm cúng đưa ông bà về cần chuẩn bị những gì?
Mâm cúng đưa ông bà về cần được chuẩn bị một cách chu đáo, đầy đủ và trang trọng. Dưới đây là những vật phẩm, đồ cúng cần thiết mà bạn nên chuẩn bị:
Lễ Cúng Đưa Ông Bà Ông Vải (cúng Đưa Ông Bà) Ngày Nào Chuẩn?
Gà luộc: Gà luộc nguyên con, mổ moi, được xé dọc, đặt trên đĩa lớn. Gà luộc thể hiện sự thanh khiết và là lễ vật truyền thống không thể thiếu trong các ngày lễ cúng.
Xôi gấc: Xôi gấc có màu đỏ, tượng trưng cho sự may mắn, sung túc và thịnh vượng.
Canh măng: Canh măng là món ăn truyền thống, thể hiện sự tinh khiết và thanh đạm.
Thịt đông: Thịt đông là món ăn quen thuộc trong mâm cỗ Tết, thể hiện sự no đủ.
Lạp xưởng: Lạp xưởng là món ăn có hương vị thơm ngon, được nhiều người yêu thích.
Chả lụa: Chả lụa là món ăn truyền thống, có vị ngọt thanh, bùi béo.
Giò thủ: Giò thủ là món ăn có vị giòn, béo, thường được dùng để ăn kèm với xôi hoặc bánh chưng.
Bánh chưng: Bánh chưng là biểu tượng của văn hóa Tết Việt, tượng trưng cho đất, thể hiện sự gắn bó với quê hương, đất nước.
2. Đồ cúng chay
Xôi chay: Xôi chay được nấu từ gạo nếp, đậu xanh, đường, dừa, có vị ngọt thanh, thơm ngon.
Chè: Chè là món ăn tráng miệng truyền thống, có nhiều loại như chè đậu xanh, chè trôi nước, chè khoai môn…
Bánh kẹo: Bánh kẹo là món ăn nhẹ, thể hiện sự ngọt ngào, may mắn.
Trái cây: Trái cây tươi, sạch, có màu sắc đẹp mắt, tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở. Các loại trái cây thường dùng là: táo, lê, cam, quýt, bưởi, chuối, nho…
3. Các vật phẩm khác
Hương (nhang): Hương là vật phẩm không thể thiếu trong các nghi lễ tâm linh, giúp truyền đạt lời khấn nguyện của con cháu đến tổ tiên.
Nhang trầm: Nhang trầm có mùi thơm đặc trưng, giúp thanh tẩy không gian, tạo cảm giác thư thái, an lành.
Nến: Nến tượng trưng cho ánh sáng, sự ấm áp, giúp xua tan bóng tối.
Hoa tươi: Hoa tươi tượng trưng cho vẻ đẹp, sự tinh khiết và lòng thành kính. Các loại hoa thường dùng là: hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng, hoa sen…
Rượu, trà: Rượu và trà là những thức uống truyền thống, thể hiện lòng hiếu khách và sự trang trọng trong lễ cúng.
Nước lọc: Nước lọc tượng trưng cho sự trong sạch, thanh tẩy.
Gạo, muối: Gạo và muối là những vật phẩm thiết yếu, tượng trưng cho sự no đủ và may mắn.
Đèn dầu: Đèn dầu là vật dụng truyền thống, giúp chiếu sáng cho bàn thờ trong những ngày lễ.
Hoa quả: Trái cây tươi, sạch, có màu sắc đẹp mắt, tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở. Các loại trái cây thường dùng là: táo, lê, cam, quýt, bưởi, chuối, nho…
Văn khấn đưa ông bà về
Văn khấn là một phần quan trọng trong nghi lễ cúng đưa ông bà về. Dưới đây là bài văn khấn phổ biến, được nhiều gia đình sử dụng:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch Đại Vương.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long Thần, Tài Thần.
Con kính lạy các Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy các Thần linh cai quản trong khu vực này.
Con kính lạy Tổ tiên nội ngoại họ [Họ của gia chủ].
Hôm nay là ngày [ngày, tháng, năm âm lịch].
Tín chủ (chúng) con là: [Họ tên và tuổi của gia chủ]
Ngụ tại: [Địa chỉ]
Nhân dịp [Tên dịp lễ, ví dụ: Tết Nguyên Đán, lễ Vu Lan…]
Kính cẩn sắm sửa hương, hoa, lễ vật, trà quả, kim ngân, hương đăng, dâng lên trước án.
Không hút thuốc, uống rượu: Trong quá trình thực hiện lễ cúng, không nên hút thuốc, uống rượu.
Không để trẻ em nghịch ngợm: Trẻ em cần được nhắc nhở không nghịch ngợm, chạy nhảy trên bàn thờ.
3. Kiêng kỵ về ngày giờ
Không cúng vào ngày mùng 1, mùng 2 Tết: Theo quan niệm dân gian, mùng 1, mùng 2 Tết là ngày các cụ đã về, không nên cúng nữa.
Không cúng vào buổi tối: Nên thực hiện lễ cúng vào buổi sáng hoặc buổi chiều, tránh thực hiện vào buổi tối.
4. Kiêng kỵ khác
Không tranh cãi, cãi vã: Trong ngày cúng, gia đình cần giữ tâm trạng vui vẻ, hạnh phúc, tránh tranh cãi, cãi vã.
Không quét nhà, dọn dẹp: Trong những ngày lễ cúng, không nên quét nhà, dọn dẹp vì điều này có thể “quét” mất tài lộc.
Kết luận
Lễ cúng đưa ông bà về là một nghi lễ tâm linh quan trọng, thể hiện lòng hiếu thảo, biết ơn của con cháu đối với tổ tiên. Để lễ cúng được trọn vẹn và ý nghĩa, bạn cần chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, trang trọng, thực hiện nghi thức một cách nghiêm túc, thành kính và tuân thủ các điều kiêng kỵ. Hy vọng rằng bài viết này của chuaphatanlongthanh.com đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích để thực hiện lễ cúng đưa ông bà về một cách trọn vẹn và ý nghĩa. Chúc gia đình bạn một năm mới an lành, hạnh phúc, may mắn và thịnh vượng.
