Tết Hàn thực (mùng 10 tháng 3 âm lịch) là dịp để các gia đình sum họp, tưởng nhớ tổ tiên và thưởng thức những món ăn truyền thống. Trong số đó, bánh trôi bánh chay ngũ sắc ngày càng được ưa chuộng nhờ vẻ ngoài bắt mắt và hương vị quen thuộc. Từ những nguyên liệu đơn giản, bạn hoàn toàn có thể tự tay làm ra những chiếc bánh trôi, bánh chay đầy màu sắc, mang lại niềm vui và may mắn cho cả gia đình trong ngày lễ đặc biệt này.
Có thể bạn quan tâm: Bánh Quy Cúng Thần Tài: Món Bánh Mang Ý Nghĩa Gì?
Tổng quan về bánh trôi bánh chay ngũ sắc
Bánh trôi bánh chay là hai món ăn truyền thống gắn liền với Tết Hàn thực. Bánh trôi thường có nhân đường phên ngọt lịm, được luộc chín và lăn qua vừng rang, tạo nên hương vị bùi béo, thơm ngon. Bánh chay thì có nhân đậu xanh nghiền, được nấu cùng nước đường gừng, mang đến vị ngọt dịu, ấm áp. Việc tạo ngũ sắc cho bánh không chỉ làm tăng tính thẩm mỹ mà còn tượng trưng cho ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ), thể hiện ước mong về sự cân bằng, hòa hợp và sung túc trong năm mới. Màu sắc bắt mắt của những chiếc bánh trôi, bánh chay cũng khiến mâm cúng trở nên trang trọng và ý nghĩa hơn bao giờ hết.
Nguyên liệu cần chuẩn bị
Để làm bánh trôi bánh chay ngũ sắc, bạn cần chuẩn bị các nguyên liệu cơ bản và các chất tạo màu tự nhiên. Tất cả đều là những nguyên liệu dễ tìm, an toàn và mang lại hương vị đặc trưng.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Cúng Bánh Trung Thu Lễ Chùa Đúng Nghi Thức
Nguyên liệu chính
- Bột gạo nếp: 400g (khoảng 1 gói). Nên chọn loại bột gạo nếp chất lượng, mịn để bánh dẻo, dai và không bị vỡ khi luộc.
- Bột bắp (hoặc bột năng): 30g – 40g. Giúp bánh mềm, mịn và dễ成型 hơn.
- Đường phên: Dùng làm nhân bánh trôi. Cắt thành những viên nhỏ, có vị ngọt đậm, thơm đặc trưng.
- Đường cát trắng: 120g (chia đều cho các màu). Dùng để trộn vào bột, giúp bánh có vị ngọt dịu.
- Vừng trắng: 100g (đã tách vỏ và rang chín). Dùng để lăn bánh trôi, tạo lớp áo bùi béo.
- Dừa nạo: (không bắt buộc). Có thể dùng để rắc lên bánh chay hoặc bánh trôi tùy theo sở thích.
Chất tạo màu tự nhiên
- Ruột gấc: 100g. Dùng để tạo màu đỏ cam rực rỡ. Nên ngâm gấc với một chút rượu trắng để màu lên đẹp hơn.
- Hạt dành dành: 1 thìa cà phê. Dùng để tạo màu vàng tươi. Nếu không có, có thể thay bằng bí đỏ.
- Lá cẩm tím: 50g. Dùng để tạo màu tím đậm, sang trọng. Nếu không có lá cẩm, có thể dùng bắp cải tím.
- Bột matcha (trà xanh): 8g. Dùng để tạo màu xanh lá cây, mang lại hương thơm đặc trưng.
- Bột ca cao nguyên chất: 4g. Dùng để tạo màu nâu socola, mang lại hương vị thơm ngậy.
- Củ dền: 50g. Dùng để tạo màu hồng đỏ tươi tắn.
Dụng cụ cần thiết
- Các âu lớn để nhào bột.
- Nồi luộc bánh.
- Muôi thủng để vớt bánh.
- Âu nước lạnh để ngâm bánh sau khi luộc.
- Màng bọc thực phẩm để bọc bột, tránh bị khô.
Các bước thực hiện chi tiết
Có thể bạn quan tâm: Bánh Sừng Có Phải Bánh Cúng Không? Phân Tích Chi Tiết Về Phong Tục Và Thực Tế
Bước 1: Tạo màu cho bột
Đây là bước quan trọng nhất để tạo nên ngũ sắc cho bánh. Bạn cần chuẩn bị 5 màu: đỏ (gấc), vàng (hạt dành dành hoặc bí đỏ), tím (lá cẩm), xanh (bột matcha), nâu (bột ca cao). Ngoài ra, bạn có thể làm thêm màu trắng truyền thống.
Màu đỏ từ gấc
- Cho 100g bột gạo nếp vào âu.
- Thêm 30g đường cát trắng, 30g bột bắp.
- Cho ruột gấc đã ngâm rượu vào âu (khoảng 100g). Nếu gấc quá khô, có thể thêm 1-2 thìa nước.
- Trộn đều các nguyên liệu.
- Từ từ thêm nước ấm (khoảng 40-50 độ C) vào, vừa thêm vừa nhào đến khi bột dẻo, mịn, không dính tay.
- Bọc bột bằng màng bọc thực phẩm, để nghỉ 10 phút.
Màu vàng từ hạt dành dành
- Cho 1 thìa cà phê hạt dành dành vào bát, thêm 100ml nước nóng.
- Ngâm khoảng 15-20 phút cho hạt ra màu vàng.
- Lọc lấy phần nước màu.
- Cho 100g bột gạo nếp vào âu, thêm 30g đường cát trắng, 30g bột bắp.
- Đổ nước màu từ hạt dành dành vào, nhào đến khi bột dẻo, mịn.
- Bọc bột bằng màng bọc thực phẩm.
Màu tím từ lá cẩm
- Rửa sạch lá cẩm, cho vào nồi cùng 300ml nước.
- Đun sôi khoảng 15 phút cho ra màu.
- Lọc lấy phần nước màu, bỏ phần lá.
- Cho 100g bột gạo nếp vào âu, thêm 30g đường cát trắng, 30g bột bắp.
- Đổ nước màu lá cẩm vào, nhào đến khi bột dẻo, mịn.
- Bọc bột bằng màng bọc thực phẩm.
Màu xanh từ bột matcha
- Cho 8g bột matcha vào bát, thêm 50ml nước nóng hòa tan.
- Lọc qua rây để loại bỏ cặn.
- Cho 100g bột gạo nếp vào âu, thêm 30g đường cát trắng, 30g bột bắp.
- Đổ nước matcha vào, nhào đến khi bột dẻo, mịn.
- Bọc bột bằng màng bọc thực phẩm.
Màu nâu từ bột ca cao
- Cho 4g bột ca cao vào bát, thêm 50ml nước nóng hòa tan.
- Cho 100g bột gạo nếp vào âu, thêm 30g đường cát trắng, 30g bột bắp.
- Đổ nước ca cao vào, nhào đến khi bột dẻo, mịn.
- Bọc bột bằng màng bọc thực phẩm.
Màu trắng truyền thống
- Cho 100g bột gạo nếp vào âu, thêm 30g đường cát trắng, 30g bột bắp.
- Từ từ thêm nước ấm vào, nhào đến khi bột dẻo, mịn.
- Bọc bột bằng màng bọc thực phẩm.
Bước 2: Nặn bánh
- Chuẩn bị một nồi nước lớn để luộc bánh.
- Với bánh trôi: Lấy một lượng nhỏ bột mỗi màu, vê tròn, ấn dẹt, đặt một viên đường phên vào giữa, sau đó gói kín lại và vê tròn. Làm tương tự với các màu còn lại.
- Với bánh chay: Cần chuẩn bị nhân đậu xanh. Đậu xanh không vỏ ngâm nước khoảng 2 giờ, hấp chín, tán nhuyễn. Cho đậu xanh vào chảo, thêm 40g đường cát trắng và xào đến khi đường tan, đậu xanh khô ráo. Vo thành những viên nhỏ. Lấy bột, vê tròn, ấn dẹt, đặt viên nhân đậu xanh vào giữa, gói kín và vê tròn, sau đó ấn dẹt nhẹ ở giữa để tạo hình đặc trưng của bánh chay.
Bước 3: Luộc bánh
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Về Bánh Quy Cúng Thần Tạ: Ý Nghĩa, Cách Chọn Và Thực Hiện Lễ Cúng
- Đun sôi nồi nước.
- Thả bánh vào nồi, luộc đến khi bánh nổi lên mặt nước.
- Vớt bánh ra, thả vào âu nước lạnh để bánh không bị dính.
- Vớt bánh ra rổ, để ráo nước.
Bước 4: Hoàn thiện
- Với bánh trôi: Xếp bánh ra đĩa, rắc vừng rang chín lên trên. Nếu thích, có thể rắc thêm dừa nạo.
- Với bánh chay: Cho bánh vào bát, chan nước đường gừng (đã nấu sẵn), rắc thêm đậu xanh hấp chín, dừa nạo và vừng rang.
Mẹo vặt và lưu ý khi làm bánh trôi bánh chay ngũ sắc
- Tỷ lệ bột và nước: Tùy thuộc vào độ hút nước của từng loại bột và chất tạo màu mà bạn cần điều chỉnh lượng nước cho phù hợp. Nên nhào bột từ từ, tránh cho quá nhiều nước một lúc.
- Chất tạo màu: Nên dùng các chất tạo màu tự nhiên để đảm bảo an toàn và mang lại hương vị đặc trưng. Nếu dùng bột ca cao, nên chọn loại nguyên chất, không pha tạp.
- Luộc bánh: Nên luộc bánh với lượng vừa phải, tránh thả quá nhiều bánh vào nồi cùng lúc sẽ làm bánh dễ bị vỡ.
- Bảo quản: Bánh trôi, bánh chay nên ăn ngay sau khi luộc để đảm bảo độ dẻo, ngon. Nếu muốn bảo quản, có thể để bánh vào ngăn mát tủ lạnh, nhưng nên ăn trong ngày.
Kết luận
Bánh trôi bánh chay ngũ sắc không chỉ là một món ăn ngon, đẹp mắt mà còn mang đậm giá trị văn hóa, tâm linh trong ngày Tết Hàn thực. Chỉ với một chút khéo léo và kiên nhẫn, bạn đã có thể tự tay làm ra những chiếc bánh đầy màu sắc, góp phần làm phong phú thêm mâm cỗ cúng gia tiên và mang lại niềm vui cho cả gia đình. Hãy thử làm theo công thức trên và cảm nhận hương vị truyền thống đậm đà trong từng chiếc bánh nhé. Tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com để có thêm nhiều công thức nấu ăn hấp dẫn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 4, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
