Trong văn hóa tín ngưỡng của người Việt Nam, nghi lễ cúng tống quái là một trong những phong tục lâu đời, mang đậm tính tâm linh và được thực hiện với mong muốn xua đuổi vận đen, điều xui xẻo, cầu mong may mắn, bình an cho gia đình và bản thân. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về ý nghĩa, cách thức tiến hành và những điều cần lưu ý khi thực hiện lễ cúng này. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết về cúng tống quái, giúp bạn có thể thực hiện nghi lễ một cách trang trọng, thành kính và hiệu quả.
Có thể bạn quan tâm: Bữa Tiệc Ấm Cúng Tiếng Anh Là Gì? Cách Tổ Chức Tiệc Tại Nhà Đơn Giản Mà Sang Trọng
Tìm hiểu về lễ cúng tống quái
Cúng tống quái là gì?
Cúng tống quái là một nghi lễ tâm linh truyền thống trong văn hóa dân gian Việt Nam, được thực hiện nhằm đuổi quỷ ma, xua tan những điều xui xẻo, vận đen và cầu mong may mắn, bình an, sức khỏe cho gia đình và bản thân. “Tống” có nghĩa là đuổi đi, “quái” là quỷ ma, điều xấu. Vì vậy, cúng tống quái chính là lễ đuổi ma quỷ.
Nghi lễ này thường được thực hiện vào các thời điểm đặc biệt trong năm, đặc biệt là vào đêm giao thừa (đêm 30 Tết), đầu năm mới (mùng 1, mùng 2 Tết), hoặc khi gia đình gặp phải những điều không may mắn như ốm đau, mất mát, tai nạn, làm ăn thất bại, v.v.
Ý nghĩa của lễ cúng tống quái
Lễ cúng tống quái mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, không chỉ đơn thuần là một nghi thức tâm linh mà còn là biểu tượng cho sự tẩy uế, thanh lọc và đón nhận điều tốt đẹp:
- Xua đuổi vận đen, điều xui xẻo: Đây là mục đích chính của lễ cúng. Người ta tin rằng bằng cách thực hiện nghi lễ này, có thể đuổi đi những điều không may mắn, những “quỷ ma” đang quấy nhiễu cuộc sống.
- Cầu mong may mắn, bình an: Sau khi xua đuổi điều xấu, người ta cầu mong những điều tốt đẹp, may mắn, sức khỏe và bình an sẽ đến với gia đình.
- Tẩy uế, thanh lọc không gian sống: Lễ cúng được xem như một cách để tẩy uế không gian sống, đuổi đi những năng lượng xấu, tạo ra một môi trường sống trong lành, tích cực.
- Thể hiện sự thành kính với tổ tiên, thần linh: Việc thực hiện lễ cúng cũng là cách thể hiện lòng thành kính, sự biết ơn đối với tổ tiên, thần linh, cầu xin sự phù hộ, bảo vệ.
- Tạo tâm lý an tâm, lạc quan: Dù là niềm tin tâm linh, nhưng việc thực hiện lễ cúng cũng giúp con người cảm thấy an tâm, lạc quan hơn, từ đó có thể đón nhận những điều tốt đẹp trong cuộc sống.
Thời điểm thực hiện lễ cúng tống quái
1. Đêm giao thừa (đêm 30 Tết)
Đây là thời điểm quan trọng nhất để thực hiện lễ cúng tống quái. Vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, người ta tin rằng các vong hồn, quỷ ma cũng hoạt động mạnh mẽ hơn. Vì vậy, việc cúng tống quái vào thời điểm này nhằm đuổi chúng đi, để năm mới được an lành, may mắn.
Lưu ý: Nên thực hiện lễ cúng trước thời khắc giao thừa (khoảng 23h – 23h30) để kịp thời “đuổi ma” trước khi năm mới bắt đầu.
2. Đầu năm mới (mùng 1, mùng 2 Tết)
Sau khi đã cúng giao thừa, nhiều gia đình vẫn tiếp tục thực hiện lễ cúng tống quái vào mùng 1 hoặc mùng 2 Tết để củng cố việc xua đuổi điều xấu và cầu mong một năm mới an lành.
3. Khi gặp điều xui xẻo, không may
Nếu trong năm gia đình gặp phải những biến cố, điều xui xẻo như ốm đau, mất mát, tai nạn, làm ăn thất bại, v.v., người ta cũng có thể thực hiện lễ cúng tống quái để xua tan vận đen và cầu mong mọi chuyện sẽ tốt đẹp hơn.
4. Các ngày rằm, mùng một
Một số gia đình cũng có thói quen cúng tống quái vào các ngày rằm, mùng một hàng tháng để tẩy uế không gian sống và cầu mong bình an.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chọn Bài Hát Cúng Mừng Thọ Phù Hợp Cho Người Cao Tuổi
Chuẩn bị lễ vật cúng tống quái
Việc chuẩn bị lễ vật cho lễ cúng tống quái cần được thực hiện một cách cẩn thận, thành kính. Dưới đây là danh sách các lễ vật thường được sử dụng:
1. Lễ vật chính
- Gà luộc: Con gà luộc nguyên con, đầu ngẩng cao, tượng trưng cho sự tinh khiết, mạnh mẽ và xua đuổi điều xấu.
- Xôi gấc: Màu đỏ của gấc tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc và xua đuổi ma quỷ.
- Canh măng: Măng tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở và phát triển.
- Thịt heo luộc: Tượng trưng cho sự no đủ, sung túc.
- Bánh chưng hoặc bánh tét: Là biểu tượng của văn hóa truyền thống và sự sum họp, đoàn viên.
2. Lễ vật phụ
- Hoa tươi: Thường là hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng… tượng trưng cho sự thanh khiết, đẹp đẽ.
- Trái cây: Nên chọn các loại trái cây có màu sắc tươi sáng, đẹp mắt như cam, quýt, táo, chuối, bưởi…
- Hương, nến: Hương (nhang) dùng để thắp lên, tạo khói thơm, giúp giao tiếp với thần linh. Nến dùng để soi sáng, xua tan bóng tối.
- Rượu, trà: Dùng để dâng lên thần linh, tổ tiên.
- Nước sạch: Dùng để tẩy uế, rửa tay trước khi cúng.
- Muối, gạo: Tượng trưng cho sự no đủ, ấm no.
- Đèn cầy: Dùng để soi sáng, xua tan bóng tối.
- Trầu cau: Tượng trưng cho sự lễ nghĩa, trang trọng.
3. Lễ vật đặc biệt
- Bánh kẹo: Dành cho trẻ em, tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc.
- Bánh mì: Tượng trưng cho sự no đủ.
- Bánh phu thê: Tượng trưng cho sự hạnh phúc, viên mãn.
- Bánh in: Tượng trưng cho sự trang trọng, lễ nghĩa.
- Bánh đậu xanh: Tượng trưng cho sự thanh tao, tinh khiết.
4. Những điều cần lưu ý khi chuẩn bị lễ vật
- Tươi mới: Tất cả các lễ vật phải được chuẩn bị tươi mới, sạch sẽ.
- Trang trọng: Lễ vật cần được bày biện trang trọng, đẹp mắt.
- Đúng số lượng: Nên chuẩn bị lễ vật theo số lượng chẵn (2, 4, 6, 8…) để thể hiện sự trọn vẹn, may mắn.
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất là tâm thành của người cúng. Dù lễ vật có đơn giản hay cầu kỳ, chỉ cần có tâm thành thì lễ cúng sẽ được thành hiện.
Cách thực hiện lễ cúng tống quái
1. Chuẩn bị
- Dọn dẹp nhà cửa: Trước khi thực hiện lễ cúng, cần dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, quét dọn bụi bẩn, lau chùi bàn thờ, sắp xếp lại đồ đạc gọn gàng.
- Chuẩn bị bàn thờ: Bàn thờ cần được lau chùi sạch sẽ, thay nước, thay hoa, thay hương.
- Chuẩn bị lễ vật: Như đã nêu ở phần trên, chuẩn bị đầy đủ các lễ vật cần thiết.
- Chọn vị trí: Lễ cúng tống quái thường được thực hiện ngoài trời (sân vườn, ban công) hoặc trước cửa nhà để có thể “đuổi ma” ra khỏi nhà. Tuy nhiên, cũng có thể thực hiện trong nhà nếu điều kiện không cho phép.
2. Bày biện lễ vật
- Bày biện trang trọng: Lễ vật cần được bày biện trang trọng, đẹp mắt trên bàn thờ hoặc mâm cúng.
- Sắp xếp theo trình tự: Các lễ vật nên được sắp xếp theo một trình tự nhất định, ví dụ: gà luộc ở giữa, xôi gấc bên cạnh, canh măng, thịt heo luộc, bánh chưng/bánh tét, hoa quả, hương, nến, rượu, trà, nước, muối, gạo, đèn cầy, trầu cau…
- Đặt lễ vật đúng vị trí: Gà luộc nên được đặt ở vị trí trung tâm, đầu ngẩng cao. Xôi gấc nên được đặt bên cạnh gà luộc. Các lễ vật khác nên được sắp xếp xung quanh sao cho cân đối, hài hòa.
3. Thực hiện lễ cúng
- Thắp hương: Thắp 3 nén hương (hoặc 5 nén, tùy theo phong tục từng vùng), khấn vái.
- Khấn vái: Người chủ gia đình (hoặc người có uy tín trong gia đình) đứng trước bàn thờ, chắp tay khấn vái. Nội dung khấn vái có thể tham khảo mẫu dưới đây.
- Đốt vàng mã: Sau khi khấn vái xong, đốt vàng mã (nếu có) để cúng cho vong hồn.
- Hóa vàng: Đốt các đồ cúng (giấy tiền, vàng mã) để hóa vàng.
- Tắm rửa: Sau khi cúng xong, nên tắm rửa sạch sẽ để tẩy uế, xua tan vận đen.
4. Mẫu văn khấn cúng tống quái
Dưới đây là một mẫu văn khấn cúng tống quái mà bạn có thể tham khảo:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức đương cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy các ngài Thần linh, Thổ địa cai quản trong khu vực này.
Tín chủ con là: ……………………………..
Ngụ tại: ………………………………………..
Hôm nay là ngày … tháng … năm …
Tín chủ con có chút lễ mọn, hương hoa, trà quả, trầu cau, xôi gà, bánh chưng, bánh tét, muối gạo, rượu trà, đèn cầy, vàng mã dâng lên trước án.
Cúi xin các Ngài phù hộ độ trì, xua đuổi ma quỷ, điều xui xẻo, vận đen, tai họa, bệnh tật, tai nạn, mất mát, làm ăn thất bại, v.v.
Cúi xin các Ngài ban cho gia đình con được bình an, may mắn, sức khỏe, hạnh phúc, tài lộc, thịnh vượng, làm ăn phát đạt, công việc thuận lợi, học hành tấn tới, gia đình hòa thuận, con cháu hiếu thảo.
Tín chủ con kính cáo các Ngài, cúi xin phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý:
- Khi khấn vái, cần thành kính, chân thành, không được nói chuyện phiếm.
- Nên đọc to, rõ ràng, để các vị thần linh có thể nghe thấy.
- Nếu không nhớ hết văn khấn, có thể tóm tắt lại những ý chính, nhưng vẫn phải thành kính.
Những điều cần lưu ý khi cúng tống quái
1. Tuyệt đối không cúng vào ban đêm
Có thể bạn quan tâm: Bữa Ăn Ấm Cúng: Gợi Ý Thực Đơn 4 Món Ngon, Dễ Làm Cho Gia Đình Sum Vầy
Mặc dù lễ cúng tống quái thường được thực hiện vào đêm giao thừa, nhưng không nên thực hiện vào ban đêm (sau 22h) vì thời điểm này âm khí rất mạnh, ma quỷ hoạt động mạnh mẽ, việc cúng bái có thể gặp điều không may.
2. Không cúng bằng đồ mặn
Theo quan niệm dân gian, đồ mặn (thịt, cá, trứng…) có thể kích thích ma quỷ, khiến chúng quấy nhiễu nhiều hơn. Vì vậy, nên cúng bằng đồ chay (xôi, bánh, trái cây, hoa quả…).
3. Không cúng bằng đồ thừa, đồ cũ
Các lễ vật dùng để cúng phải là đồ mới, tươi, không được dùng đồ thừa, đồ cũ vì điều này thể hiện sự không thành kính.
4. Không cúng bằng đồ có màu đen
Màu đen tượng trưng cho điều xấu, vận đen, vì vậy không nên dùng các lễ vật có màu đen để cúng.
5. Không cúng bằng đồ có hình dạng kỳ quái
Các lễ vật nên có hình dạng bình thường, không nên dùng các lễ vật có hình dạng kỳ quái, vì điều này có thể kích thích ma quỷ.
6. Không cúng bằng đồ có mùi hôi
Các lễ vật nên có mùi thơm, không nên dùng các lễ vật có mùi hôi, vì điều này có thể xua đuổi các vị thần linh.
7. Không cúng bằng đồ có gai, có nhọn
Các lễ vật nên mềm mại, không nên dùng các lễ vật có gai, có nhọn, vì điều này có thể gây tổn thương các vị thần linh.
8. Không cúng bằng đồ có màu đỏ quá đậm
Màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, nhưng nếu quá đậm có thể kích thích ma quỷ. Vì vậy, nên dùng các lễ vật có màu đỏ nhạt.
9. Không cúng bằng đồ có màu trắng quá nhiều
Có thể bạn quan tâm: Bữa Tối Ấm Cúng: Bí Quyết Tạo Khoảnh Khắc Gắn Kết Cho Cả Gia Đình
Màu trắng tượng trưng cho sự tinh khiết, nhưng nếu quá nhiều có thể gây lạnh lẽo, không ấm cúng.
10. Không cúng bằng đồ có màu vàng quá nhiều
Màu vàng tượng trưng cho sự giàu có, nhưng nếu quá nhiều có thể gây chói mắt, không hài hòa.
11. Không cúng bằng đồ có màu xanh quá nhiều
Màu xanh tượng trưng cho sự bình an, nhưng nếu quá nhiều có thể gây lạnh lẽo, không ấm cúng.
12. Không cúng bằng đồ có màu tím quá nhiều
Màu tím tượng trưng cho sự quý phái, nhưng nếu quá nhiều có thể gây lạnh lẽo, không ấm cúng.
13. Không cúng bằng đồ có màu cam quá nhiều
Màu cam tượng trưng cho sự nhiệt huyết, nhưng nếu quá nhiều có thể gây chói mắt, không hài hòa.
14. Không cúng bằng đồ có màu hồng quá nhiều
Màu hồng tượng trưng cho sự dịu dàng, nhưng nếu quá nhiều có thể gây chói mắt, không hài hòa.
15. Không cúng bằng đồ có màu nâu quá nhiều
Màu nâu tượng trưng cho sự ổn định, nhưng nếu quá nhiều có thể gây buồn tẻ, không sinh động.
16. Không cúng bằng đồ có màu xám quá nhiều
Màu xám tượng trưng cho sự trung tính, nhưng nếu quá nhiều có thể gây buồn tẻ, không sinh động.
17. Không cúng bằng đồ có màu be quá nhiều
Màu be tượng trưng cho sự nhẹ nhàng, nhưng nếu quá nhiều có thể gây buồn tẻ, không sinh động.
18. Không cúng bằng đồ có màu đen trắng quá nhiều
Màu đen trắng tượng trưng cho sự đối lập, nhưng nếu quá nhiều có thể gây lạnh lẽo, không ấm cúng.
19. Không cúng bằng đồ có màu đỏ đen quá nhiều
Màu đỏ đen tượng trưng cho sự mạnh mẽ, nhưng nếu quá nhiều có thể gây chói mắt, không hài hòa.
20. Không cúng bằng đồ có màu xanh đỏ quá nhiều
Màu xanh đỏ tượng trưng cho sự đối lập, nhưng nếu quá nhiều có thể gây chói mắt, không hài hòa.
Một số lưu ý khác
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất khi cúng tống quái là tâm thành. Dù lễ vật có đơn giản hay cầu kỳ, chỉ cần có tâm thành thì lễ cúng sẽ được thành hiện.
- Tâm lý: Việc cúng tống quái cũng giúp con người cảm thấy an tâm, lạc quan hơn, từ đó có thể đón nhận những điều tốt đẹp trong cuộc sống.
- Tín ngưỡng: Cúng tống quái là một phần của tín ngưỡng dân gian, cần được tôn trọng và giữ gìn.
- Khoa học: Tuy nhiên, cần kết hợp giữa tín ngưỡng và khoa học, không nên mê tín dị đoan.
Kết luận
Lễ cúng tống quái là một phong tục truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam, mang đậm tính tâm linh và văn hóa. Việc thực hiện lễ cúng này không chỉ giúp xua đuổi vận đen, điều xui xẻo mà còn giúp cầu mong may mắn, bình an, sức khỏe cho gia đình và bản thân. Tuy nhiên, cần thực hiện lễ cúng một cách thành kính, cẩn thận, tuân thủ các quy tắc và lưu ý để lễ cúng được thành hiện và hiệu quả.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc hiểu rõ về ý nghĩa, cách thức thực hiện và những điều cần lưu ý khi cúng tống quái sẽ giúp bạn có thể thực hiện nghi lễ một cách trang trọng, thành kính và hiệu quả. Chúc bạn và gia đình luôn may mắn, bình an, sức khỏe và hạnh phúc!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 4, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
