Tết cổ truyền là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt Nam, gắn liền với những phong tục, tín ngưỡng lâu đời. Mỗi dịp xuân về, các gia đình đều tất bật chuẩn bị cho việc cúng cổ, từ việc dọn dẹp nhà cửa, trang hoàng bàn thờ đến chuẩn bị mâm cơm thịnh soạn và thực hiện các nghi lễ cúng bái. Những bài cúng cổ truyền không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, các vị thần linh mà còn là dịp để gia đình sum vầy, cùng nhau cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tổng hợp đầy đủ các bài cúng cổ truyền quan trọng, giúp bạn thực hiện các nghi lễ một cách trọn vẹn và ý nghĩa nhất.
Các bài cúng cổ truyền quan trọng trong dịp Tết
1. Văn khấn cúng ông Công ông Táo (23 tháng Chạp)
Văn khấn cúng ông Công ông Táo là nghi lễ quan trọng diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Đây là ngày tiễn các vị thần ông Công ông Táo về trời để báo cáo với Ngọc Hoàng về những việc xảy ra trong gia đình mình trong một năm qua.
Ý nghĩa: Thể hiện lòng biết ơn và kính trọng đối với các vị thần đã phù hộ, che chở cho gia đình trong một năm qua. Đồng thời, mong muốn các vị thần sẽ báo cáo những điều tốt đẹp, mang lại may mắn, tài lộc cho gia đình trong năm mới.
Thời gian thực hiện: Trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Một số gia đình cũng có thể cúng vào buổi trưa hoặc buổi tối ngày 22 tháng Chạp.
Lễ vật cần chuẩn bị:
Văn Khấn Ông Công Ông Táo Ngày 23 Tháng Chạp Âm Lịch
Mâm cỗ cúng: Gồm các món ăn mặn, xôi, chè, bánh kẹo, hoa quả, chè, rượu, trà, trầu cau.
Vàng mã: Gồm tiền vàng, giấy vàng, 3 bộ mũ áo, hài,…
Cá chép: 3 con cá chép đỏ thả trong chậu nước (số lượng có thể là 1, 3, 5, 7…). Cá chép tượng trưng cho “cá chép hóa rồng”, là phương tiện đưa ông Công ông Táo về trời.
Văn khấn cúng ông Công ông Táo:
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Hôm nay, ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm sắp sửa hương hoa phẩm luật, xiêm hài áo mũ, kính dâng tôn thần. Thắp nén tâm hương tín chủ con thành tâm kính bái.
Chúng con kính mời ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án hưởng thụ lễ vật.
Cúi xin Tôn thần gia ân xá tội cho mọi lỗi lầm trong năm qua gia chủ chúng con sai phạm. Xin Tôn thần ban phước lộc, phù hộ toàn gia chúng con, trai gái, già trẻ sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành. Chúng con lễ bạn tâm thành, kính lễ cầu xin, mong Tôn thần phù hộ độ trì.
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
2. Văn khấn tạ mộ cuối năm (29, 30 tháng Chạp)
Văn khấn tạ mộ cuối năm là nghi lễ thể hiện lòng hiếu thảo, tưởng nhớ công ơn của ông bà, tổ tiên. Đây là dịp để con cháu về với cội nguồn, dọn dẹp, chăm sóc lại phần mộ của người thân đã khuất.
Ý nghĩa: Thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn, hiếu thảo với ông bà, tổ tiên. Đồng thời, cầu mong tổ tiên phù hộ độ trì cho con cháu trong năm mới.
Thời gian thực hiện: Thường vào ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp âm lịch. Không nên đi vào buổi sáng sớm (khi sương chưa tan) hoặc chiều muộn vì thời điểm này âm khí nặng.
Mâm cỗ cúng: Gồm xôi, chè, gà luộc, bánh chưng, bánh tét, hoa quả, rượu, trà, trầu cau, muối, gạo,…
Vàng mã: Gồm tiền vàng, giấy vàng, hương, nến.
Văn khấn tạ mộ cuối năm:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy ngài Địa tạng Vương Bồ Tát.
Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào Phán quan.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương quản cai nơi nghĩa trang.
Con kính lạy Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ Long Mạch Tôn thần, các ngài Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong nơi nghĩa trang này.
Con kính lạy hương linh cụ: …
Hôm nay là ngày … tháng Chạp, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Chúng con sắm sanh phẩm vật, hương hoa trà quả, kim ngân tịnh tài, dâng hiến trình cáo Tôn thần, kính rước vong linh bản gia tiên tổ chúng con là: … có phần mộ táng tại … được về với gia đình đón mừng năm mới, để cho cháu con được phụng sự trong tiết xuân thiên, báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Tôn thần, Phủ thùy doãn hứa.
Âm dương cách trở
Bát nước nén hương
Thành tâm kính lễ
Cúi xin chứng giám
Phù hộ độ trì
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
3. Văn khấn mời ông bà tổ tiên về ăn Tết (30 tháng Chạp)
Văn khấn mời ông bà tổ tiên về ăn Tết là nghi lễ quan trọng diễn ra vào ngày 30 tháng Chạp âm lịch (hoặc 29 tháng Chạp nếu năm đó tháng Chạp có 29 ngày). Đây là dịp để gia đình mời gọi các cụ về sum họp, ăn Tết cùng con cháu.
Ý nghĩa: Thể hiện lòng thành kính, biết ơn với ông bà, tổ tiên. Mong muốn gia đình đoàn viên, sum họp trong dịp Tết, cùng nhau cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc.
Thời gian thực hiện: Ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu tháng Chạp có 29 ngày).
Lễ vật cần chuẩn bị:
Mâm cỗ cúng: Gồm bánh chưng, bánh tét, gà luộc, xôi, chè, hoa quả, rượu, trà, trầu cau,…
Vàng mã: Gồm tiền vàng, giấy vàng, hương, nến.
Văn khấn mời ông bà tổ tiên về ăn Tết:
Văn Khấn Mời Ông Bà Tổ Tiên Về Ăn Tết – Ngày Cuối Năm
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần.
Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa tôn thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ Thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.
Con kính lạy chư gia Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Tiên linh nội ngoại họ …
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm …
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại …
Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.
Chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên Địa tôn thần, phụng hiến Tổ tiên, truy niệm chư linh.
Theo như thường lệ tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án toạ, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng, bách sự như ý, vạn sự tốt lành, luôn luôn mạnh khoẻ, gia đình hoà thuận.
Thành tâm bái thỉnh, cúi xin chư vị tôn thần và gia tiên nội ngoại chứng giám phù hộ độ trì.
Nam Mô A di đà Phật (3 lần, 3 lạy).
4. Văn khấn giao thừa
Văn khấn giao thừa là nghi lễ quan trọng diễn ra vào khoảnh khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Đây là thời điểm linh thiêng để tiễn năm cũ, đón năm mới, cầu mong những điều tốt đẹp sẽ đến trong năm mới.
Ý nghĩa: Tiễn năm cũ, đón năm mới, cầu mong những điều tốt đẹp, may mắn, tài lộc sẽ đến trong năm mới. Đồng thời, cảm ơn các vị thần linh đã phù hộ, che chở cho gia đình trong năm qua.
Thời gian thực hiện: Vào khoảnh khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới (tức là 23 giờ 59 phút ngày 30 tháng Chạp và 00 giờ 00 phút ngày mùng 1 tháng Giêng).
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Bổn sư Thích Ca Mâu ni Phật
Con kính lạy Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật
Con kính lạy Đại từ, đại bi Quán Thế Âm Bồ tát
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần
Con kính lạy ngài cựu niên đương cai Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lục thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan.
Con kính lạy ngài đương niên thiên quan Ngụy Vương Hành khiển, Mộc Tinh hành binh chi thần, Tiêu Tào phán quan.
Con kính lạy các ngài Ngũ Phương, Ngũ Hổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.
Nay là phút Giao thừa năm Nhâm Dần với năm Quý Mão.
Chúng con là: …, sinh năm: …, hành canh: … tuổi, cư ngụ tại số nhà: …, ấp/khu phố: …, xã/phường …, quận/huyện/ thành phố …, tỉnh/thành phố …
Nhân phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân.
Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc.
Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dường Phật, Thánh, dâng hiến tôn thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cai Thái tuế, ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên kháng thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.
Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư Phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật! (Lạy 3 lạy)
Văn khấn giao thừa trong nhà:
Nam mô A Di Đà Phật! (lạy 3 lạy)
Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu ni Phật
Nam mô Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
Nam mô Đông Phương Giáo Chủ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật
Nam mô Đại từ, đại bi Quán Thế Âm Bồ tát
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần
Nay phút Giao thừa năm cũ Nhâm Dần với năm Quý Mão.
Phút giao thừa vừa điểm, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, tín chủ chúng con thành tâm tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dường Phật – Thánh, dâng hiến Tôn thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ thần, Phúc đức chính thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài thần, các ngài bản gia Táo phủ thần quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Con lại kính mời các cụ tiên linh, cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự cát tường, bốn mùa được bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.
Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật! (Lạy 3 lạy)
5. Văn khấn ngày mùng 1 Tết
Văn khấn ngày mùng 1 Tết là nghi lễ quan trọng diễn ra vào ngày đầu tiên của năm mới. Đây là dịp để gia đình cùng nhau cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc.
Ý nghĩa: Thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, các vị thần linh. Cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc, tài lộc, may mắn.
Thời gian thực hiện: Ngày mùng 1 Tết.
Lễ vật cần chuẩn bị:
Mâm cỗ cúng: Gồm bánh chưng, bánh tét, gà luộc, xôi, chè, hoa quả, rượu, trà, trầu cau,…
Vàng mã: Gồm tiền vàng, giấy vàng, hương, nến.
Văn khấn ngày mùng 1 Tết:
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy)
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc
Văn Khấn Ngày Mùng 1
Hôm nay là ngày mùng 1 tháng Giêng năm Giáp Thìn
Chúng con là: …
Ngụ tại: …
Nay theo tuế luật, âm dương vận hành, tới tuần Nguyên đán, mồng một đầu xuân, mưa móc thấm nhuần, đón mừng năm mới.
Con cháu tưởng niệm ân đức tổ tiên như trời cao biển rộng, khôn đem tấc cỏ báo đáp ba xuân.
Do đó, chúng con cùng toàn thể con cháu trong nhà sửa sang lễ vật, hương hoa nước quả, thắp nén hương thơm, thành kính dâng lên trước án.
Kính mời các cụ Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nam nữ tử tôn nội ngoại, cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, phù hộ độ trì con cháu, năm mới an khang, mọi bề thuận lợi, sự nghiệp hanh thông, bốn mùa không hạn ách nào xâm hại, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.
Tín chủ chúng con đồng tâm kính mời các vị vong linh, tiền chủ, hậu chủ ở trong đất này cùng về hâm hưởng, phù hộ cho chúng con được bách sự như ý, vạn sự cát tường.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).
6. Văn khấn ngày mùng 2 Tết
Văn khấn ngày mùng 2 Tết thường được thực hiện sau khi mọi người đã đi chúc Tết người thân, hàng xóm. Đây là dịp để gia đình cùng nhau tạ ơn các vị thần linh, tổ tiên đã phù hộ cho gia đình trong năm qua.
Ý nghĩa: Tạ ơn các vị thần linh, tổ tiên đã phù hộ, che chở cho gia đình trong năm qua. Cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc.
Thời gian thực hiện: Ngày mùng 2 Tết.
Lễ vật cần chuẩn bị:
Mâm cỗ cúng: Gồm bánh chưng, bánh tét, gà luộc, xôi, chè, hoa quả, rượu, trà, trầu cau,…
Vàng mã: Gồm tiền vàng, giấy vàng, hương, nến.
Văn khấn ngày mùng 2 Tết:
Nam mô A-Di-Đà-Phật (vái, khấn đọc 3 lần).
Nam mô đại từ đại bi Quán thế âm Bồ tát (vái, khấn đọc 3 lần).
Hôm nay ngày mùng 2 tháng Giêng năm Giáp Thìn.
Tại… (địa chỉ nhà).
Văn Khấn Ngày Mùng 2
Tín chủ con tên là….. cùng toàn gia kính bái.
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, bá thúc huynh đệ, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc.
Con kính lạy các vị Tổ bá, Tổ thúc, Tổ cô, các vong linh phụ thờ theo tiên tổ.
Nay nhân ngày đầu xuân năm mới, toàn gia chủ chúng con xin được chuẩn bị hương hoa, cơm bạc lòng thành, tạ dâng trước án. Chúng con xin được tạ ân đức trời cao biển rộng của tổ tiên đã phù hộ, che chở chúng con năm qua tai qua nạn khỏi.
Chúng con kính lạy mời vong linh tổ tiên cùng về thụ hưởng lễ vật, nguyện cầu cho chúng con một năm mới bình an vô sự, công việc hanh thông, mọi sự tốt lành.
Con xin kính cáo!
Nam mô A-Di-Đà-Phật!
7. Văn khấn tạ năm mới (cúng hóa vàng)
Văn khấn tạ năm mới hay còn gọi là cúng hóa vàng là nghi lễ quan trọng diễn ra vào những ngày cuối cùng của dịp Tết (từ mùng 3 đến mùng 10 tháng Giêng). Đây là dịp để gia đình tiễn đưa các cụ về cõi âm, kết thúc một mùa Tết trọn vẹn.
Ý nghĩa: Thể hiện lòng thành kính, biết ơn với ông bà, tổ tiên đã về sum họp cùng gia đình trong dịp Tết. Đồng thời, cầu mong tổ tiên phù hộ độ trì cho con cháu trong năm mới.
Thời gian thực hiện: Từ mùng 3 đến mùng 10 tháng Giêng âm lịch.
Lễ vật cần chuẩn bị:
Mâm cỗ cúng: Gồm bánh chưng, bánh tét, gà luộc, xôi, chè, hoa quả, rượu, trà, trầu cau,…
Vàng mã: Gồm tiền vàng, giấy vàng, hương, nến.
Văn khấn tạ năm mới (cúng hóa vàng):
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần
Văn Khấn Tạ Năm Mới (cúng Hóa Vàng)
Con kính lạy Ngài Đương niên hành khiển, ngài Bản cảnh Thành hoàng, các ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch tôn thần.
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, nội ngoại tiên linh.
Hôm nay là ngày………. tháng……………. năm Quý Mão
Chúng con là………………… tuổi………………………
Hiện cư ngụ tại………………………………………………………….
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, phù tửu lễ nghi, cung bày trước án. Kính cẩn thưa trình: Tiệc xuân đã mãn, Nguyên đán đã qua, nay xin thiêu hóa kim ngân, lễ tạ tôn thần, rước tiễn âm linh trở về âm cảnh.
Kính xin lưu phúc, lưu ân, phù hộ độ trì dương cơ âm trạch, mọi chỗ tốt lành, con cháu được bách sự như ý, vạn sự bình an, tài lộc song toàn, gia đạo hưng vượng.
Lòng thành kính cẩn, lễ bạc tiến dâng, lượng cả xét soi, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
Kết luận
Các bài cúng cổ truyền là một phần không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền của người Việt Nam. Những nghi lễ này không chỉ thể hiện lòng thành kính, biết ơn với tổ tiên, các vị thần linh mà còn là dịp để gia đình sum vầy, cùng nhau cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc. Hy vọng rằng những thông tin mà chuaphatanlongthanh.com chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn thực hiện các nghi lễ cúng bái một cách trọn vẹn và ý nghĩa nhất. Chúc bạn và gia đình một năm mới an lành, hạnh phúc, tài lộc dồi dào.
