Ngày 23 tháng Chạp âm lịch hàng năm, người Việt Nam có thói quen tổ chức lễ cúng tiễn thần linh về trời, một nghi lễ truyền thống mang ý nghĩa cầu mong năm mới an lành, thuận lợi. Trong không khí rộn ràng của dịp Tết cổ truyền, việc bày mâm cúng ngày 23 Tết trở nên vô cùng quan trọng, thể hiện lòng thành kính và sự trang trọng. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách bày mâm cúng ngày 23 Tết một cách đầy đủ, từ chuẩn bị đến sắp xếp các món cúng, giúp bạn thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn và đúng đắn.
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Mâm Cúng Giao Thừa Trong Nhà
Tóm tắt quy trình bày mâm cúng
- Chuẩn bị các vật phẩm cúng cơ bản
- Sắp xếp mâm cúng theo nguyên tắc từ ngoài vào trong, từ thấp lên cao
- Đặt các món ăn theo đúng vị trí và hướng
- Thắp nhang, đèn và thực hiện lễ cúng
1. Ý nghĩa của lễ cúng ngày 23 Tết
Ngày 23 tháng Chạp được gọi là “Tết nhỏ”, là thời điểm để người dân dọn dẹp, chuẩn bị đón năm mới và tiễn các vị thần về trời để báo cáo lên trời về tình hình năm cũ. Theo quan niệm dân gian, các vị thần này sẽ lên trời vào đúng giờ Tý (tức nửa đêm), sau khi đã được thết đãi một bữa cúng trang trọng. Vì vậy, việc bày mâm cúng không chỉ là một nghi lễ hình thức mà còn thể hiện sự biết ơn và mong muốn có một năm mới may mắn, bình an.
2. Các vật phẩm cúng cơ bản không thể thiếu
2.1. Mâm ngũ quả
Mâm ngũ quả là biểu tượng của sự đầy đủ, sung túc và may mắn. Người xưa cho rằng ngũ quả tượng trưng cho ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ), giúp cân bằng âm dương trong năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Mâm Cúng Ngày 10 1 Âm Lịch Đẹp Và Đầy Đủ Ý Nghĩa
- Chọn loại quả: Nên chọn các loại quả quen thuộc, dễ mua như: cam, quýt, táo, dưa hấu, chuối, sung, dứa, hồng, mận, mâm xôi…
- Sắp xếp: Sắp xếp theo hình tam giác hoặc vòng tròn, quả lớn ở giữa, quả nhỏ xung quanh. Có thể dùng mâm gỗ hoặc khay để đỡ.
2.2. Mâm cơm trắng
Mâm cơm trắng là món ăn tinh thần, biểu tượng cho sự no đủ và trang trọng. Nên dùng bát to, sạch sẽ, cơm trắng nấu kỹ, thơm mềm.
- Số lượng: Thông thường là 1 bát cơm to, có thể chia thành 3 phần nếu dùng bát nhỏ.
- Trang trí: Có thể rắc ít hành phi hoặc chút rau thơm để tăng tính thẩm mỹ.
2.3. Các món mặn
Mâm cúng ngày 23 Tết thường có từ 3–5 món mặn, tùy theo điều kiện kinh tế và phong tục từng vùng. Các món phổ biến bao gồm:
- Lòng xào dưa: Dễ chế biến, thơm ngon, tượng trưng cho sự ngọt ngào trong năm mới.
- Gà luộc: Biểu tượng cho sự sung túc, no đủ, gà phải nguyên con, không bị xé rời.
- Thịt kho tàu: Món ăn truyền thống, có vị ngọt bùi, tượng trưng cho sự ấm áp, sum họp.
- Canh măng nấu sườn: Dùng để thanh nhiệt, giữ gìn sức khỏe.
- Đồ tráng miệng: Như xôi, bánh chưng, bánh giầy… tùy theo vùng miền.
2.4. Đồ lễ trang trọng
Ngoài các món ăn, mâm cúng còn cần một số vật phẩm trang trọng khác:
- Nước sạch: Dùng 3 chén nước, tượng trưng cho tam giới (địa, nhân, thiên).
- Muối trắng: 1 chén nhỏ, đặt phía sau mâm cơm.
- Gạo: 1 chén gạo trắng, đặt cạnh muối.
- Trầu cau: 1 đĩa trầu cau truyền thống, thể hiện sự thành kính.
- Bánh kẹo, mứt: Các loại mứt gừng, mứt dừa, bánh kẹo ngọt ngào.
3. Nguyên tắc sắp xếp mâm cúng
Việc sắp xếp mâm cúng cần tuân theo các nguyên tắc nhất định để thể hiện sự trang trọng và đúng phong tục:
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Mâm Cúng Ngày 10 1 Âm Lịch: Hướng Dẫn Chi Tiết, Đầy Đủ Và Chính Xác
3.1. Thứ tự từ ngoài vào trong
- Phía ngoài cùng: Mâm ngũ quả, bát nước, chén muối, chén gạo.
- Giữa: Mâm cơm trắng, các món mặn.
- Phía trong cùng: Trầu cau, bánh kẹo, mứt.
3.2. Hướng đặt mâm cúng
- Hướng chính: Đặt mâm cúng ở hướng Tây Bắc hoặc Đông Bắc (tùy theo hướng nhà) để phù hợp phong thủy.
- Hướng quay: Nên để mâm cúng quay về phía thần龛 hoặc nơi đặt ban thờ chính.
3.3. Độ cao và khoảng cách
- Độ cao: Mâm cúng nên đặt ở độ cao vừa phải, tầm mắt người đứng.
- Khoảng cách: Giữa các bát đĩa nên để cách nhau khoảng 2–3 cm, tránh chồng chéo.
4. Các bước thực hiện lễ cúng
4.1. Dọn dẹp không gian thờ cúng
- Lau chùi bàn thờ, lau gương, lau tượng thần linh.
- Thay nước trong bình hoa, thay nến nếu cần.
- Dọn dẹp khu vực xung quanh để đảm bảo sạch sẽ, trang trọng.
4.2. Thắp nhang và đèn
- Thắp nhang trước, đợi nhang cháy đều.
- Thắp nến hoặc đèn cầy sau khi thắp nhang.
- Đọc lời khấn ngắn gọn, thành kính.
4.3. Dâng mâm cúng
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Mâm Cúng Giải Oan Nghiệp: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Ý Nghĩa Sâu Xa
- Dùng tay phải để dâng, tay trái để đỡ.
- Dâng từng món một, bắt đầu từ mâm ngũ quả, rồi đến mâm cơm, các món mặn.
- Sau khi dâng xong, đứng yên một lúc để cảm thông và cầu nguyện.
4.4. Kết thúc lễ cúng
- Sau khi cúng xong, đợi đến giờ Tý (tức 23h) để tiễn thần linh.
- Khi đó, thắp thêm nhang, đọc lời tiễn biệt.
- Sau khi tiễn xong, có thể ăn một ít mâm cúng để “đón lộc”.
5. Lưu ý quan trọng khi bày mâm cúng
- Không dùng đồ ăn đã hỏng, mối mọt.
- Không để trẻ con chạy nhảy, ồn ào trong lúc cúng.
- Không mặc quần áo hở hang, thiếu trang trọng.
- Không nói to, cười đùa khi đang cúng.
- Trước khi cúng, nên tắm rửa sạch sẽ, tay chân sạch sẽ.
6. Một số biến thể theo vùng miền
Tùy theo phong tục từng vùng, cách bày mâm cúng có thể略有 khác biệt:
- Miền Bắc: Thường dùng bánh chưng, giò lụa, nem rán.
- Miền Trung: Thêm món nem chua, bánh tráng nướng.
- Miền Nam: Có thể thay bằng bánh tét, mứt dừa, trà đá.
Tuy nhiên, nguyên tắc cơ bản là trang trọng, đầy đủ, thành kính vẫn được giữ nguyên.
7. Lời kết
Việc bày mâm cúng ngày 23 Tết không chỉ là một nghi lễ truyền thống mà còn là dịp để mỗi gia đình sum họp, tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong một năm mới bình an, hạnh phúc. Bằng cách tuân thủ các bước hướng dẫn trên, bạn hoàn toàn có thể thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn, đúng đắn và đầy ý nghĩa. Hãy dành thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng, thể hiện lòng thành kính của mình để năm mới đến thật rực rỡ và may mắn.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc áp dụng phương pháp bày mâm cúng một cách chuẩn xác không chỉ giúp bạn thực hiện nghi lễ đúng phong tục mà còn mang lại cảm giác an tâm, trang trọng cho cả gia đình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
