Lễ động thổ là một nghi thức quan trọng trong văn hóa Á Đông, đặc biệt là tại Việt Nam, đánh dấu sự khởi đầu cho một công trình xây dựng. Việc chuẩn bị một mâm quả cúng động thổ đầy đủ, trang trọng không chỉ thể hiện lòng thành kính với thần linh, đất đai mà còn là lời cầu mong cho công trình được khởi công thuận lợi, an toàn và thành công. Vậy cách bày mâm quả cúng động thổ như thế nào để vừa đúng truyền thống, vừa thể hiện được tấm lòng của gia chủ? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết, đầy đủ về các bước chuẩn bị, cách sắp xếp, cũng như ý nghĩa sâu sắc đằng sau mỗi nghi lễ.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Bày Mâm Cơm Cúng Hoá Vàng
Tóm Tắt Quy Trình Thực Hiện
Việc bày mâm quả cúng động thổ cần tuân theo một trình tự chuẩn. Dưới đây là các bước cơ bản:
- Chọn ngày giờ tốt (chọn ngày lành, giờ hoàng đạo) phù hợp với tuổi của gia chủ.
- Chuẩn bị mâm lễ vật gồm các phần: Mâm ngũ quả, mâm cúng mặn, mâm cúng chay, gạo muối, nước, chè, xôi, bánh kẹo, hoa tươi, vàng mã, hương, nến.
- Sắp xếp mâm lễ gọn gàng, trang trọng trên bàn thờ hoặc bàn cúng.
- Tuyên đọc văn khấn (văn cúng động thổ) với lòng thành kính.
- Hóa vàng mã và thực hiện nghi thức đổ đất đá đầu tiên (động thổ).
Ý Nghĩa Của Lễ Động Thổ
Khởi Đầu Một Hành Trình Mới
Lễ động thổ không đơn thuần là việc đào một nhát cuốc xuống nền đất. Đây là một nghi thức thiêng liêng, đánh dấu sự khởi đầu cho một hành trình xây dựng, một tổ ấm mới, hay một công trình mang lại giá trị cho cộng đồng. Việc làm lễ cúng bái là để xin phép các vị thần linh cai quản mảnh đất, cầu mong sự phù hộ, che chở cho toàn bộ quá trình thi công.
Tôn Trọng Thần Linh & Tổ Tiên
Theo tín ngưỡng dân gian, mỗi mảnh đất đều có các vị thần linh cai quản, như Thổ Công, Thổ Địa, Long Mạch. Việc làm lễ là để thể hiện sự tôn trọng, biết ơn đối với những vị thần này, xin phép được “mượn” đất để xây dựng. Đồng thời, lễ động thổ cũng là dịp để con cháu báo cáo với tổ tiên về việc khởi công một công trình mới.
Cầu Mong Sự Bình An & Thành Công
Xây dựng là một công việc đòi hỏi sự an toàn cao, cả về con người lẫn tài sản. Lễ cúng động thổ là lời cầu nguyện cho công trình được khởi công thuận lợi, không gặp trở ngại, tai nạn, và hoàn thành đúng tiến độ, mang lại tài lộc, may mắn cho gia chủ.
Tạo Dấu Ấn & Niềm Tin Cho Mọi Người
Nghi thức động thổ là một sự kiện quan trọng, thường có sự tham gia của gia chủ, đại diện nhà thầu, và đôi khi là cả chính quyền địa phương. Việc tổ chức trang trọng giúp tạo niềm tin, sự đồng thuận và quyết tâm cho toàn bộ quá trình xây dựng.
Chuẩn Bị Mâm Cúng Động Thổ
1. Mâm Ngũ Quả
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cách Bày Mâm Ngũ Quả Để Cúng Đình Làng Chuẩn Truyền Thống
Mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu trong bất kỳ lễ cúng nào của người Việt. Nó tượng trưng cho sự đầy đủ, no ấm, và lòng thành kính dâng lên thần linh.
- Ý nghĩa: Thể hiện sự dồi dào, sung túc, lòng biết ơn trời đất ban tặng.
- Số lượng: Thông thường là 5 loại quả, nhưng có thể nhiều hơn tùy điều kiện.
- Cách chọn quả:
- Chọn quả tươi, ngon, không bị dập, úng, sâu bệnh.
- Chọn quả có hình dáng đẹp, tròn trịa, tượng trưng cho sự viên mãn.
- Nên chọn những loại quả có tên gọi mang ý nghĩa tốt lành như: Táo (bình an), Lê (thuận lợi), Cam, Quýt (cát tường), Bưởi (tài lộc), Nho (đoàn viên), Dưa hấu (may mắn), Dứa (vị ngọt, tài lộc)…
2. Mâm Cúng Mặn
Mâm cúng mặn thường dành cho các vị thần linh nam tính, thể hiện sự trang trọng và lòng thành kính.
- Gà luộc: Gà trống luộc nguyên con, đầu ngẩng cao, tượng trưng cho sự cương trực, mạnh mẽ. Gà phải được làm sạch, luộc chín tới, da vàng ươm.
- Heo quay hoặc heo sữa quay: Một con heo quay nguyên con hoặc một miếng thịt heo quay. Đây là món cúng cao cấp, thể hiện sự trọng thị.
- Xôi: Xôi gấc (màu đỏ, tượng trưng cho sự may mắn), xôi đậu xanh, hoặc xôi ngũ sắc.
- Chả lụa: Một đĩa chả lụa được thái lát mỏng, xếp gọn gàng.
- Bánh chưng hoặc bánh tét: Tùy theo từng vùng miền, đây là biểu tượng của đất trời, của truyền thống dân tộc.
- Canh măng hoặc các món ăn mặn khác: Một tô canh măng (tượng trưng cho sự phát triển, vươn lên) hoặc các món ăn truyền thống khác.
3. Mâm Cúng Chay
Mâm cúng chay thường dành cho các vị thần linh nữ tính, hoặc thể hiện sự thanh tịnh, nhẹ nhàng.
- Bánh chưng chay hoặc bánh tét chay: Làm từ gạo nếp, đậu xanh, không có thịt.
- Xôi chay: Xôi đậu xanh, xôi gấc chay.
- Canh chay: Canh nấm, canh khổ qua, canh củ sen…
- Rau củ quả luộc: Củ sen, đậu que, cà rốt, bắp cải…
4. Các Lễ Vật Khác
- Gạo, Muối: Một bát gạo, một bát muối. Đây là biểu tượng của sự no ấm, đủ đầy. Gạo và muối phải sạch, không bị ẩm mốc.
- Nước: Ba chén nước sạch, hoặc một chai nước suối đóng chai.
- Trà: Ba chén trà, hoặc một ấm trà.
- Rượu: Ba chén rượu, hoặc một chai rượu.
- Hoa tươi: Một bình hoa sen, hoa cúc, hoa lay ơn… Hoa phải tươi, không héo úa.
- Nhang (Hương): Một bó nhang thơm, thường là nhang vòng hoặc nhang cây.
- Nến: Hai cây nến trắng, tượng trưng cho ánh sáng, xua tan bóng tối.
- Vàng mã: Giấy tiền vàng bạc, áo quần, mũ nón… dành cho thần linh. Không nên quá rườm rà, chỉ cần một ít để thể hiện lòng thành.
- Bánh kẹo: Một đĩa bánh kẹo, tượng trưng cho sự ngọt ngào, may mắn.
- Trầu cau: Một đĩa trầu cau, thể hiện sự truyền thống, hiếu khách.
Văn Khấn Động Thổ
Nội Dung Văn Khấn
Văn khấn là lời cầu nguyện, là lời thỉnh cầu của gia chủ gửi tới các vị thần linh. Dưới đây là một bài văn khấn động thổ phổ biến:
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Bá thúc Huynh đệ, đường thượng Tiên linh, và chư Hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ…
Hôm nay là ngày……tháng……năm……
Tín chủ con là:……………………………………………………………………….
Ngụ tại:…………………………………………………………………………………..
Nhân ngày lành tháng tốt, chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời: Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, các ngài Bản xứ Thần linh cai quản ở trong khu vực này.
Cúi xin các ngài thương xót tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con:
- Tác động thổ, khởi công xây cất, sửa sang nhà cửa được hanh thông, thuận lợi.
- Cầu cho cho tín chủ: Mạnh khỏe, an bình, vạn sự như ý, gia trung khang thái, tài vận hanh thông, bách sự như ý.
- Cho gia trung chúng con: Người người mạnh khỏe, bách bệnh tiêu tàng, âm phù dương trợ, vạn sự như ý.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Cách Đọc Văn Khấn
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Mâm Lễ Cúng Ở Đền Thánh: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Đầy Đủ
- Tâm thế: Đọc văn khấn với tâm thế thành kính, nghiêm trang, không được nói chuyện, cười đùa.
- Tốc độ: Đọc chậm rãi, rõ ràng, từng chữ một.
- Hướng: Đọc văn khấn hướng về bàn thờ hoặc hướng về phía mảnh đất đang chuẩn bị động thổ.
- Số lần: Thông thường đọc 3 lần câu “Nam mô a di Đà Phật” ở đầu và cuối.
Trình Tự Lễ Động Thổ
Bước 1: Chọn Ngày Giờ
- Chọn ngày lành, tháng tốt: Dựa vào lịch âm, tránh các ngày hắc đạo, ngày Tam nương, Nguyệt kỵ.
- Chọn giờ hoàng đạo: Thường chọn các giờ: Tý (23h – 1h), Dần (3h – 5h), Mão (5h – 7h), Tỵ (9h – 11h), Thân (15h – 17h), Dậu (17h – 19h).
- Phù hợp với tuổi gia chủ: Nên chọn ngày giờ không xung khắc với tuổi của gia chủ, đặc biệt là tuổi của người đứng ra làm lễ.
Bước 2: Chuẩn Bị Địa Điểm
- Dọn dẹp sạch sẽ: Dọn dẹp khu vực làm lễ, loại bỏ rác thải, cỏ dại.
- Chuẩn bị bàn thờ: Bàn thờ nên được đặt ở vị trí cao, sạch sẽ, hướng ra phía trước công trình.
- Chuẩn bị dụng cụ: Cuốc, xẻng, búa, đinh… để thực hiện nghi thức động thổ.
Bước 3: Sắp Xếp Mâm Lễ
- Bàn thờ chính: Đặt các bát hương, lọ hoa, đèn nến.
- Mâm lễ vật: Xếp các mâm lễ vật gọn gàng, trang trọng. Mâm mặn thường đặt ở bên trái, mâm chay ở bên phải (theo hướng nhìn từ bàn thờ ra).
- Gạo, muối: Đặt ở hai bên, tượng trưng cho sự no ấm.
- Nước, trà, rượu: Đặt ở phía trước, dễ dàng rót khi cần.
Bước 4: Thực Hiện Lễ Cúng
- Thắp hương: Thắp 3 nén hương, cắm vào bát hương.
- Đọc văn khấn: Người đại diện (thường là gia chủ) đứng trước bàn thờ, đọc văn khấn với lòng thành kính.
- Hóa vàng mã: Sau khi đọc xong văn khấn, đợi hương cháy được 1/3 thì hóa vàng mã.
- Rót rượu, trà: Rót rượu, trà ra 3 chén, mời các vị thần linh.
Bước 5: Nghi Thức Động Thổ
- Chọn vị trí: Chọn một vị trí trung tâm, thuận tiện cho việc xây dựng.
- Đào đất: Người đại diện cầm cuốc, đào một nhát xuống đất, tượng trưng cho việc khởi công.
- Đổ đất đá: Đổ một ít đất đá vào hố, tượng trưng cho việc bắt đầu xây dựng.
- Làm dấu: Có thể đóng một cây cọc hoặc đặt một viên đá đánh dấu vị trí khởi công.
Bước 6: Kết Thúc Lễ
- Hóa hết vàng mã: Đợi vàng mã cháy hết, không để tàn lửa bay ra.
- Dọn dẹp: Dọn dẹp sạch sẽ khu vực làm lễ.
- Tặng quà: Có thể tặng một ít quà bánh, tiền lẻ cho người tham gia lễ để cầu may mắn.
Những Lưu Ý Khi Làm Lễ Động Thổ
1. Về Việc Chọn Ngày
- Tốt nhất nên mời thầy phong thủy hoặc người có kinh nghiệm chọn ngày. Họ sẽ căn cứ vào tuổi của gia chủ, hướng đất, và các yếu tố phong thủy khác để chọn được ngày giờ tốt nhất.
- Tránh các ngày Tam nương: Mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 âm lịch.
- Tránh các ngày Nguyệt kỵ: Mùng 5, 14, 23 âm lịch.
- Tránh các ngày Hắc đạo: Các ngày xấu trong tháng.
2. Về Việc Chuẩn Bị Lễ Vật
- Lễ vật phải tươi, sạch, không bị hư hỏng.
- Không nên quá rườm rà, lãng phí. Chỉ cần đủ thể hiện lòng thành.
- Nên chuẩn bị lễ vật theo phong tục địa phương. Mỗi vùng miền có những phong tục riêng.
3. Về Việc Đọc Văn Khấn
- Phải đọc to, rõ ràng, không được đọc vội vàng.
- Không được nói chuyện, cười đùa trong lúc đọc văn khấn.
- Nên đọc văn khấn 3 lần để thể hiện sự thành kính.
4. Về Việc Động Thổ
- Người động thổ phải là người có uy tín, khỏe mạnh, có tuổi hợp với ngày động thổ.
- Không nên để người có tang, người đang ốm yếu động thổ.
- Nên động thổ vào buổi sáng, khi mặt trời đã lên.
5. Về Việc Hóa Vàng Mã
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Mâm Cỗ Cúng Táo Quân: Hướng Dẫn Chi Tiết Theo Phong Tục Truyền Thống
- Hóa vàng mã phải hóa hết, không để tàn lửa bay ra.
- Không nên hóa quá nhiều vàng mã, chỉ cần một ít để thể hiện lòng thành.
- Hóa vàng mã phải hóa ở nơi an toàn, tránh gây cháy nổ.
Một Số Mẫu Văn Khấn Động Thổ Khác
Văn Khấn Động Thổ Nhà Ở
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Bá thúc Huynh đệ, đường thượng Tiên linh, và chư Hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ…
Hôm nay là ngày……tháng……năm……
Tín chủ con là:……………………………………………………………………….
Ngụ tại:…………………………………………………………………………………..
Nhân ngày lành tháng tốt, chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời: Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, các ngài Bản xứ Thần linh cai quản ở trong khu vực này.
Cúi xin các ngài thương xót tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con:
- Tác động thổ, khởi công xây cất, sửa sang nhà cửa được hanh thông, thuận lợi.
- Cầu cho cho tín chủ: Mạnh khỏe, an bình, vạn sự như ý, gia trung khang thái, tài vận hanh thông, bách sự như ý.
- Cho gia trung chúng con: Người người mạnh khỏe, bách bệnh tiêu tàng, âm phù dương trợ, vạn sự như ý.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Văn Khấn Động Thổ Công Trình
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Bá thúc Huynh đệ, đường thượng Tiên linh, và chư Hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ…
Hôm nay là ngày……tháng……năm……
Tín chủ con là:……………………………………………………………………….
Ngụ tại:…………………………………………………………………………………..
Nhân ngày lành tháng tốt, chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời: Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, các ngài Bản xứ Thần linh cai quản ở trong khu vực này.
Cúi xin các ngài thương xót tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con:
- Tác động thổ, khởi công xây cất công trình được hanh thông, thuận lợi.
- Cầu cho cho công trình: Thi công an toàn, tiến độ nhanh chóng, chất lượng đảm bảo.
- Cầu cho cho gia chủ: Mạnh khỏe, an bình, vạn sự như ý, tài vận hanh thông.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Kết Luận
Cách bày mâm quả cúng động thổ là một phần quan trọng trong nghi lễ truyền thống của người Việt. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng, thực hiện trang trọng không chỉ thể hiện lòng thành kính với thần linh, tổ tiên mà còn là lời cầu mong cho công trình được khởi công thuận lợi, an toàn và thành công. Hy vọng rằng với những hướng dẫn chi tiết trên đây, bạn sẽ có thể tổ chức một lễ động thổ trang trọng, ý nghĩa, mang lại nhiều may mắn, tài lộc cho gia đình và công trình của mình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
