Rằm tháng 7 là dịp quan trọng để các gia đình dâng cúng tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và tưởng nhớ những người đã khuất. Một mâm cỗ cúng không thể thiếu món xôi gấc – món ăn mang màu đỏ thắm đặc trưng, tượng trưng cho sự may mắn, sung túc. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách nấu xôi cúng rằm ngon, dẻo, thơm lừng, đảm bảo mang đến hương vị truyền thống đậm đà cho mâm cỗ cúng gia tiên.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Chè Đậu Đỏ Cúng Đầy Tháng
Tổng quan về xôi cúng rằm
Xôi gấc là món ăn dân dã nhưng lại có vị trí đặc biệt trong các dịp lễ tết, đặc biệt là rằm tháng 7. Lớp vỏ ngoài đỏ rực của gấc không chỉ tạo nên sự bắt mắt mà còn chứa nhiều vitamin A, giúp món xôi thêm phần bổ dưỡng. Khi kết hợp cùng dừa nạo, nước cốt dừa và chút đường, xôi gấc trở thành lựa chọn hoàn hảo cho mâm cỗ cúng, vừa ngon miệng, vừa mang ý nghĩa phong thủy tốt lành.
Món xôi này không chỉ được dùng trong dịp lễ mà còn là món ăn truyền thống trong các bữa cơm gia đình, thể hiện sự ấm cúng và tình cảm sum vầy.
Hướng dẫn chi tiết cách nấu xôi cúng rằm
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Món Canh Làm Cơm Cúng Truyền Thống
Dưới đây là 2 cách nấu xôi gấc phổ biến, phù hợp với nhiều điều kiện nấu nướng khác nhau. Bạn có thể lựa chọn cách nào phù hợp với thời gian và dụng cụ nhà bếp của mình.
Cách 1: Nấu xôi gấc bằng nồi cơm điện (dễ thực hiện)
Nguyên liệu chuẩn bị
- Gạo nếp (loại nếp cái hoa vàng hoặc nếp hương) – 2 bát
- Gấc chín – 1 quả (khoảng 200g)
- Dừa nạo – một ít
- Nước cốt dừa – 3 thìa cà phê
- Đường trắng – lượng tùy khẩu vị (thường 4 thìa cà phê)
- Muối – một chút
- Rượu trắng – 1 thìa (dùng để tách hạt gấc)
Các bước thực hiện
Bước 1: Sơ chế gạo nếp
Ngâm gạo nếp trong nước pha chút muối khoảng 6–8 tiếng (hoặc qua đêm). Bước ngâm giúp gạo nở mềm, khi nấu xôi sẽ dẻo hơn, không bị cứng.
Bước 2: Xử lý quả gấc
Bổ đôi quả gấc, dùng muôi vét lấy phần thịt gấc vào bát. Thêm 1 thìa rượu trắng và một chút muối, trộn đều để hạt gấc tách rời khỏi nhau.
Bước 3: Trộn gấc vào gạo
Vớt gạo nếp đã ngâm, để ráo nước. Cho phần thịt gấc đã tách vào cùng, dùng tay bóp nhẹ để gấc thấm đều vào từng hạt gạo.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Các Món Cúng Ngày Tết: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Món Chính Đến Bánh Trái
Bước 4: Nấu xôi
- Cho nước sôi vào nồi cơm điện.
- Đặt chõ hấp (giá hấp) lên trên nồi.
- Cho hỗn hợp gạo nếp trộn gấc vào chõ, dùng muôi san đều mặt xôi.
- Ấn nút “Cook” để bắt đầu nấu. Trong quá trình nấu, nên dùng muôi đảo nhẹ xôi vài lần để chín đều.
Bước 5: Hoàn thiện xôi
Sau khi nồi cơm điện tự động chuyển sang chế độ “保温” (duy trì nhiệt) lần đầu, bạn cho nước cốt dừa và đường vào xôi, trộn đều. Thời gian nấu thêm khoảng 10 phút để đường và nước cốt dừa thấm đều vào từng hạt xôi.
Bước 6: Hoàn tất và bày mâm cúng
Tắt nồi, mở chõ xôi, xới đều rồi cho xôi ra đĩa. Rắc dừa nạo lên trên để tăng hương vị béo ngậy. Dọn xôi gấc ra mâm cúng rằm, kết hợp cùng các món mặn, trái cây và hoa quả tươi.
Cách 2: Nấu xôi gấc truyền thống (dùng nồi cơm điện với quy trình chi tiết)
Nguyên liệu
- Gấc chín – 1 quả (200g)
- Gạo nếp – 2 bát (nên chọn nếp cái hoa vàng hoặc nếp hương)
- Đường – 4 thìa cà phê
- Muối – 2 thìa cà phê
- Dừa tươi bào sợi – 60g
- Nước cốt dừa – 3 thìa cà phê (hoặc tự vắt từ dừa tươi)
- Rượu trắng – 1 thìa
Các bước thực hiện
Bước 1: Làm sạch và ngâm gạo
- Vo gạo nếp kỹ, loại bỏ hạt mọt, mốc và chấu thóc.
- Ngâm gạo với nước lạnh qua đêm. Nếu gấp, có thể ngâm nước ấm 2–3 giờ để gạo nở mềm.
Bước 2: Xử lý gấc
- Bổ đôi quả gấc, dùng muôi vét thịt gấc ra bát.
- Thêm chút rượu trắng, trộn đều để hạt gấc tách rời.
- Ngâm thịt gấc với rượu qua đêm để xôi có màu đỏ đẹp mắt.
Bước 3: Trộn gấc và gia vị vào gạo
- Vớt gạo đã ngâm, xả lại bằng nước sạch, để ráo.
- Trộn thịt gấc vào gạo, thêm một chút muối và xóc đều.
- Thêm nước cốt dừa để tăng vị bùi, ngọt tự nhiên. Tùy khẩu vị mà điều chỉnh lượng đường.
Bước 4: Chuẩn bị nồi cơm điện
- Rửa sạch nồi cơm điện, đổ khoảng 1.5 lít nước vào.
- Đặt chõ hấp lên nồi, cho hỗn hợp gạo nếp trộn gấc vào, san đều mặt xôi.
Bước 5: Nấu xôi
- Bật nút “Cook”, đợi nước sôi khoảng 10 phút.
- Mở vung, rắc dừa tươi bào sợi lên trên xôi, rưới thêm nước cốt dừa để xôi không bị khô.
- Sau 5 phút, cho đường vào, trộn nhẹ để đường tan đều.
Bước 6: Hoàn thành
- Nấu thêm khoảng 5–7 phút nữa là xôi chín mềm.
- Tắt nồi, bắc chõ ra, xới xôi nhẹ nhàng, bày lên đĩa và dọn lên mâm cúng.
Mẹo nhỏ để xôi gấc ngon chuẩn vị
- Chọn gấc chín đều, thịt đỏ tươi – Gấc càng chín, màu sắc xôi càng đẹp và đậm đà.
- Ngâm gạo đủ thời gian – Gạo nếp cần ngâm ít nhất 6 tiếng để khi nấu không bị cứng.
- Dùng rượu trắng để tách hạt gấc – Giúp gấc bong ra dễ dàng, không bị dính vào nhau.
- Điều chỉnh lượng đường – Nếu thích ăn ngọt, có thể tăng lượng đường, ngược lại giảm bớt để giữ vị thanh nhẹ.
- Bổ sung dừa tươi – Dừa nạo và nước cốt dừa giúp xôi có độ béo, thơm ngậy đặc trưng.
- Đun lửa vừa – Tránh để lửa quá to, xôi dễ bị cháy dưới đáy chõ.
Lưu ý khi bày mâm cúng rằm
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cá Madai Cúng Với Nước Cốt Yuzu
- Xếp xôi gấc ở vị trí trung tâm của mâm cỗ để tượng trưng cho sự sum vầy, đầy đủ.
- Kết hợp với các món mặn như gà luộc, thịt kho, canh mùng tơi để mâm cúng đầy đủ hương vị.
- Thắp nhang, đèn sau khi dọn xong để thể hiện lòng thành kính.
- Giữ mâm cúng sạch sẽ, tránh tiếp xúc với gió để không làm mất đi ý nghĩa trang nghiêm.
Ngoài ra, nếu bạn muốn tìm hiểu thêm các món ăn truyền thống khác cho mâm cúng rằm, mời tham khảo thêm các bài viết hữu ích tại chuaphatanlongthanh.com.
Kết luận
Cách nấu xôi cúng rằm không chỉ đơn thuần là một công thức nấu ăn, mà còn là nét đẹp văn hóa, thể hiện lòng thành kính của con cháu với tổ tiên. Với nguyên liệu đơn giản, cách thực hiện rõ ràng và những mẹo nhỏ từ chuyên gia, bạn hoàn toàn có thể tự tay làm ra món xôi gấc dẻo mềm, thơm ngon, đẹp mắt cho mâm cỗ cúng rằm.
Hãy dành chút thời gian chuẩn bị thật chu đáo, để những hạt xôi đỏ thắm không chỉ là món ăn, mà còn là cầu nối yêu thương gửi gắm đến những người đã khuất. Chúc bạn thành công và có một mâm cúng rằm thật ấm cúng, trọn vẹn!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
