Mỗi dịp Tết đến xuân về, bên cạnh việc dọn dẹp nhà cửa, sắm sửa bánh chưng, mâm ngũ quả, thì việc soạn thảo và dâng sớ cúng tổ tiên, thần linh là một nghi lễ thiêng liêng không thể thiếu trong văn hóa người Việt. Sớ cúng Tết không chỉ là lời khấn vái mà còn là cầu nối giữa con cháu với tổ tiên, thể hiện lòng thành kính, biết ơn và mong muốn một năm mới an lành, may mắn. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách viết sớ cúng Tết sao cho đúng, đầy đủ và trang trọng. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết về cách viết sớ cúng Tết, giúp bạn thực hiện nghi lễ này một cách thành tâm và đúng phong tục.
Có thể bạn quan tâm: Cách Viết Sớ Cúng Rằm Tháng Bảy Năm Mậu Tuất: Hướng Dẫn Chi Tiết & Mẫu Sớ Chuẩn
Tầm quan trọng của sớ cúng Tết trong văn hóa truyền thống
Sớ cúng Tết là gì?
Sớ cúng Tết, còn được gọi là văn khấn, bài cúng, là một văn bản thiêng liêng được con cháu chuẩn bị để dâng lên tổ tiên, thần linh trong các dịp lễ quan trọng, đặc biệt là dịp Tết Nguyên Đán. Đây là dịp con cháu tưởng nhớ, báo cáo công việc, bày tỏ lòng biết ơn và cầu xin tổ tiên phù hộ độ trì cho một năm mới an khang, thịnh vượng.
Ý nghĩa tâm linh
Sớ cúng Tết mang nhiều ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt:
- Tưởng nhớ công ơn tổ tiên: Là dịp để con cháu thể hiện lòng hiếu thảo, tưởng nhớ công lao sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ đã khuất.
- Gắn kết gia đình, dòng họ: Việc cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, đọc sớ cúng giúp các thành viên trong gia đình sum họp, gắn bó tình thân.
- Cầu mong may mắn, bình an: Qua lời khấn vái, con cháu cầu xin tổ tiên, thần linh phù hộ cho gia đình một năm mới mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, gặp nhiều may mắn.
- Gìn giữ bản sắc văn hóa: Việc cúng Tết, đọc sớ là một phần không thể thiếu trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc.
Các loại sớ cúng Tết phổ biến
Sớ cúng Giao thừa
Sớ cúng Giao thừa là bài cúng quan trọng nhất trong dịp Tết, được thực hiện vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới (tức là giờ Tý, 23h00 đến 1h00). Đây là thời điểm thiêng liêng để tiễn năm cũ, đón năm mới, cầu xin thần linh, tổ tiên phù hộ.
Sớ cúng Tổ tiên
Sớ cúng Tổ tiên được dùng để dâng lên các vị tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất trong các dịp như ngày mùng 1, mùng 2, mùng 3 Tết, ngày Rằm tháng Giêng, hay các dịp giỗ chạp. Nội dung thường là báo cáo tình hình gia đình, bày tỏ lòng biết ơn và cầu xin phù hộ.
Sớ cúng Thổ Công (Thần Đất)
Sớ cúng Thổ Công dùng để dâng lên vị thần cai quản đất đai, nhà cửa. Việc cúng Thổ Công vào dịp Tết là để tạ ơn thần linh đã phù hộ cho gia đình trong năm cũ và cầu mong một năm mới an lành, yên ổn.
Sớ cúng Cúng ông Công ông Táo
Sớ cúng này được dùng vào dịp 23 tháng Chạp (ông Công ông Táo chầu trời) và dịp Tết để cúng tiễn và cúng rước các vị Táo quân. Nội dung thường là tạ ơn các vị Táo đã theo dõi, phù hộ gia đình trong năm qua và cầu mong tiếp tục được phù hộ trong năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Cách Viết Sớ Cúng Tất Niên 2026 Chuẩn Nhất
Sớ cúng Cúng Mùng Một
Sớ cúng Mùng Một được dùng vào ngày mùng 1 âm lịch, đặc biệt là mùng 1 Tết. Đây là dịp để cầu mong một tháng mới, một năm mới tốt lành, may mắn.
Hướng dẫn chi tiết cách viết sớ cúng Tết
1. Xác định mục đích và đối tượng cúng
Trước khi viết sớ, bạn cần xác định rõ:
- Mục đích cúng: Là để tiễn năm cũ, đón năm mới (Giao thừa), hay để tưởng nhớ tổ tiên, hay để cúng Thổ Công, hay để cầu mong một tháng mới tốt lành (Mùng Một)?
- Đối tượng cúng: Là tổ tiên, thần linh (Thổ Công, Táo Quân), hay cả hai?
Việc xác định rõ mục đích và đối tượng sẽ giúp bạn lựa chọn nội dung cho phù hợp.
2. Cấu trúc cơ bản của một bài sớ cúng
Một bài sớ cúng thường có cấu trúc như sau:
- Mở đầu (Hương, đăng, hoa…): Khởi đầu bằng việc thỉnh mời chư vị thần linh, tổ tiên về chứng giám cho buổi lễ.
- Phần chính (Tấu trình):
- Giới thiệu bản thân và gia đình: Nêu rõ tên tuổi, địa chỉ, nghề nghiệp của người khấn.
- Báo cáo tình hình: Trình bày những việc đã làm được trong năm qua, những biến cố gia đình (nếu có).
- Tỏ lòng thành kính và biết ơn: Bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với công lao của tổ tiên, sự phù hộ của thần linh.
- Cầu xin: Nêu rõ những điều mong muốn trong năm mới (sức khỏe, công danh, tài lộc, gia đình hạnh phúc…).
- Kết thúc (Phục duy cẩn cáo): Kết thúc bài sớ bằng lời tạ ơn và khép lại buổi lễ.
3. Nội dung cụ thể cho từng loại sớ cúng
a. Sớ cúng Giao thừa
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Kính lạy: - Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương. - Ngũ phương Ngũ thổ Long thần, các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh. Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm Quý Mão, nhằm ngày Giao thừa. Con tên là: [Họ tên người khấn] Tuổi: [Năm sinh] Ngụ tại: [Địa chỉ] Nhân phút giao thừa năm cũ qua năm mới Quý Mão, con cùng toàn thể gia đình kính cẩn sắm lễ, quả cau, lá trầu, hương hoa trà quả, đốt nén tâm hương, dâng lên trước án, thành tâm kính mời: - Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương. - Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần. Nay con kính mời các vị chư vị Tôn thần phò trợ cho gia đình con được an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được bình an thịnh vượng. Con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại họ [Họ của gia chủ] năm xưa có công, có tội, tất cả linh hồn, cúi xin thương xót cháu con, giáng về linh sàng thụ hưởng lễ vật. Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ, cùng chư Hương Linh, phảng phất quanh quất trong đất này, cùng về hưởng lễ vật, hộ trì cho gia đình con được an cát, nhân khang, vật thịnh. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
b. Sớ cúng Tổ tiên
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Kính lạy: - Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương. - Các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại họ [Họ của gia chủ]. Hôm nay là ngày [Ngày, tháng âm lịch], nhằm ngày Tết Nguyên Đán năm Quý Mão. Con tên là: [Họ tên người khấn] Tuổi: [Năm sinh] Ngụ tại: [Địa chỉ] Nhân dịp xuân về, con cùng toàn thể gia đình kính cẩn sắm lễ, hương hoa trà quả, đốt nén tâm hương, dâng lên trước án, thành tâm kính mời: - Các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại họ [Họ của gia chủ] năm xưa có công, có tội, tất cả linh hồn. Chúng con kính cáo các cụ, cúi xin các cụ phù hộ độ trì, che chở cho cháu con, con cháu được an cát, nhân khang, vật thịnh, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được bình an. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
c. Sớ cúng Thổ Công
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Kính lạy: - Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương. - Ngài Bản xứ Thổ địa Long mạch Đại Vương. - Ngài Bản gia Táo phủ Thần quân. - Ngài Ngũ phương Ngũ thổ Long thần, các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh. Hôm nay là ngày [Ngày, tháng âm lịch], nhằm ngày Tết Nguyên Đán năm Quý Mão. Con tên là: [Họ tên người khấn] Tuổi: [Năm sinh] Ngụ tại: [Địa chỉ] Nhân dịp xuân về, con cùng toàn thể gia đình kính cẩn sắm lễ, hương hoa trà quả, đốt nén tâm hương, dâng lên trước án, thành tâm kính mời: - Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương. - Ngài Bản xứ Thổ địa Long mạch Đại Vương. - Ngài Bản gia Táo phủ Thần quân. - Ngài Ngũ phương Ngũ thổ Long thần, các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh. Chúng con kính cáo các ngài, cúi xin các ngài phù hộ độ trì, che chở cho cháu con, con cháu được an cát, nhân khang, vật thịnh, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được bình an. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
d. Sớ cúng Mùng Một
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Kính lạy: - Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương. - Các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại họ [Họ của gia chủ]. Hôm nay là ngày [Ngày, tháng âm lịch], nhằm ngày Mùng Một đầu tháng. Con tên là: [Họ tên người khấn] Tuổi: [Năm sinh] Ngụ tại: [Địa chỉ] Nhân dịp đầu tháng, con cùng toàn thể gia đình kính cẩn sắm lễ, hương hoa trà quả, đốt nén tâm hương, dâng lên trước án, thành tâm kính mời: - Các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại họ [Họ của gia chủ] năm xưa có công, có tội, tất cả linh hồn. Chúng con kính cáo các cụ, cúi xin các cụ phù hộ độ trì, che chở cho cháu con, con cháu được an cát, nhân khang, vật thịnh, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được bình an. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
4. Một số lưu ý khi viết và đọc sớ cúng
- Thành tâm, thành kính: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Dù văn khấn có hay đến đâu, nếu không có lòng thành thì cũng không linh nghiệm.
- Phát âm rõ ràng, trang nghiêm: Khi đọc sớ, cần phát âm rõ ràng, trang nghiêm, không vội vàng, hấp tấp.
- Chọn giấy sớ phù hợp: Nên sử dụng giấy sớ màu vàng hoặc màu đỏ, viết bằng mực đỏ hoặc mực đen.
- Khai báo chính xác: Phần khai báo tên tuổi, địa chỉ, tuổi phải chính xác, không được ghi sai hoặc ghi bừa.
- Cầu xin điều tốt lành: Trong phần cầu xin, chỉ nên cầu mong những điều tốt lành, may mắn, bình an, sức khỏe, chứ không nên cầu xin những điều xấu xa, hại người.
- Tùy theo phong tục địa phương: Mỗi vùng miền có thể có những cách viết, cách khấn khác nhau. Bạn có thể tham khảo cách khấn của người lớn tuổi trong gia đình hoặc hàng xóm.
Mâm cúng Tết: Những lễ vật không thể thiếu
Lễ vật cúng Giao thừa
- Hương, hoa: Hương là biểu tượng cho sự thanh khiết, hoa thể hiện vẻ đẹp và sự tươi mới.
- Trái cây: Thường là ngũ quả (mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung) tượng trưng cho “cầu sung vừa đủ xài”.
- Bánh chưng, bánh tét: Là biểu tượng của đất trời, của sự no đủ.
- Xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, tốt lành.
- Thịt luộc: Thể hiện sự no đủ, sung túc.
- Rượu, trà: Dùng để dâng lên tổ tiên, thần linh.
Lễ vật cúng Tổ tiên
- Bánh chưng, bánh tét: Không thể thiếu trong mâm cúng Tết.
- Mâm ngũ quả: Tượng trưng cho sự no đủ, may mắn.
- Xôi gấc: Mang màu đỏ may mắn.
- Thịt luộc, gà luộc: Thể hiện sự no đủ.
- Hương, hoa: Tạo không khí trang nghiêm.
- Rượu, trà: Dâng lên tổ tiên.
- Bánh kẹo, mứt: Thể hiện sự ngọt ngào, sum vầy.
Lễ vật cúng Thổ Công
- Hương, hoa: Tạo không khí trang nghiêm.
- Trái cây: Thường là 5 loại trái cây.
- Rượu, trà: Dâng lên thần linh.
- Đèn, nến: Tượng trưng cho ánh sáng, xua tan bóng tối.
- Gà luộc, heo quay: Thể hiện lòng thành kính.
- Hũ gạo, hũ muối, hũ nước: Tượng trưng cho sự no đủ.
Những sai lầm thường gặp khi viết và đọc sớ cúng
1. Viết sớ quá dài, lan man
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Viết Sớ Cúng Tại Huế: Nét Đẹp Văn Hóa Cố Đô
Sớ cúng nên ngắn gọn, súc tích, đi thẳng vào vấn đề. Việc viết sớ quá dài, lan man sẽ làm mất đi sự trang nghiêm của buổi lễ.
2. Viết sớ sai chính tả, ngữ pháp
Việc viết sớ sai chính tả, ngữ pháp sẽ làm mất đi sự trang nghiêm và thành kính của buổi lễ. Vì vậy, trước khi đọc sớ, bạn nên kiểm tra kỹ lại chính tả và ngữ pháp.
3. Đọc sớ quá nhanh, không rõ ràng
Khi đọc sớ, cần đọc chậm rãi, rõ ràng, trang nghiêm. Việc đọc sớ quá nhanh, không rõ ràng sẽ làm mất đi sự trang nghiêm của buổi lễ.
4. Không thành tâm, thành kính
Dù văn khấn có hay đến đâu, nếu không có lòng thành thì cũng không linh nghiệm. Vì vậy, khi đọc sớ, bạn cần phải thành tâm, thành kính.
5. Cầu xin những điều xấu xa, hại người
Trong phần cầu xin, chỉ nên cầu mong những điều tốt lành, may mắn, bình an, sức khỏe, chứ không nên cầu xin những điều xấu xa, hại người.
Cách bảo quản và hủy sớ cúng
Bảo quản sớ cúng
- Để nơi khô ráo, sạch sẽ: Sớ cúng nên được để nơi khô ráo, sạch sẽ, tránh ẩm mốc.
- Tránh ánh nắng trực tiếp: Ánh nắng trực tiếp có thể làm phai màu sớ cúng.
Hủy sớ cúng
- Đốt sớ: Đây là cách phổ biến nhất. Khi đốt sớ, cần đốt hết, không để sót.
- Bỏ vào thùng rác: Nếu không thể đốt sớ, bạn có thể bỏ sớ vào thùng rác. Tuy nhiên, cần bỏ sớ vào túi nilon kín, tránh để sớ bị ướt hoặc bẩn.
Những câu hỏi thường gặp về sớ cúng Tết
Có thể bạn quan tâm: Cách Viết Sớ Cúng Sao La Hầu: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Lưu Ý Quan Trọng
1. Có cần thiết phải viết sớ cúng Tết không?
Việc viết sớ cúng Tết là một phong tục truyền thống của người Việt, thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với tổ tiên, thần linh. Tuy nhiên, nếu không biết viết sớ, bạn có thể mua sớ có sẵn hoặc đọc theo sách khấn.
2. Có thể mua sớ cúng sẵn không?
Có, hiện nay có rất nhiều loại sớ cúng sẵn được bán ở các cửa hàng văn hóa phẩm, cửa hàng bán đồ cúng. Tuy nhiên, nếu có thể, bạn nên tự tay viết sớ để thể hiện lòng thành kính.
3. Có cần thiết phải đọc sớ to không?
Không cần thiết phải đọc sớ to. Bạn có thể đọc sớ nhỏ, nhưng cần đảm bảo phát âm rõ ràng, trang nghiêm.
4. Có thể đọc sớ bằng tiếng Việt không?
Có, hiện nay hầu hết các bài sớ cúng đều được viết bằng tiếng Việt, dễ hiểu, dễ đọc.
5. Có cần thiết phải đốt sớ không?
Có, việc đốt sớ là một phần quan trọng trong nghi lễ cúng. Việc đốt sớ thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với tổ tiên, thần linh.
Kết luận
Sớ cúng Tết là một phần không thể thiếu trong văn hóa truyền thống của người Việt. Việc viết sớ cúng Tết không chỉ là một nghi lễ mà còn là cách để con cháu thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với tổ tiên, thần linh. Hy vọng rằng với những hướng dẫn chi tiết trên đây, bạn sẽ có thể viết sớ cúng Tết một cách thành tâm, trang nghiêm và đúng phong tục. Chúc bạn và gia đình một năm mới an lành, may mắn, hạnh phúc.
Thông tin chi tiết về các nghi lễ cúng bái và phong tục truyền thống, bạn có thể tham khảo thêm tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
