Mỗi dịp cuối năm, không khí Tết Nguyên Đán dần rộn ràng khắp mọi nẻo đường. Trong những ngày tháng Chạp này, gia đình nào cũng tất bật chuẩn bị cho một năm mới sắp đến. Một trong những nghi lễ quan trọng không thể bỏ qua chính là cúng 23 tháng Chạp – lễ tiễn ông Công ông Táo về trời. Việc chuẩn bị mâm lễ cúng 23 không chỉ là một nghi thức tâm linh đơn thuần mà còn thể hiện lòng thành kính, tạ ơn các vị thần linh đã phù hộ cho gia đình trong suốt một năm qua. Đồng thời, đây cũng là dịp để gia đình sum họp, cùng nhau cầu mong một năm mới an lành, bình an và may mắn. Vậy cúng 23 như thế nào cho đúng? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một cái nhìn toàn diện và chi tiết để thực hiện một lễ cúng trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cúng 16 Tháng Giêng 2026: Ý Nghĩa, Cách Chuẩn Bị Và Những Điều Cần Lưu Ý
Tầm Quan Trọng Của Lễ Cúng Ông Công Ông Táo
Ý Nghĩa Tâm Linh Và Văn Hóa
Lễ cúng 23 tháng Chạp (âm lịch) là một phong tục lâu đời, in sâu vào đời sống tinh thần của người Việt Nam. Theo quan niệm dân gian, ông Công ông Táo là ba vị thần linh có nhiệm vụ trông coi, bảo vệ và ghi chép mọi việc xảy ra trong gia đình. Họ gồm có:
Thổ Công: Người phụ trách việc bếp núc, giữ lửa ấm cho gia đình. Hình ảnh bếp lửa hồng luôn là biểu tượng cho sự sum vầy, no ấm.
Thổ Địa: Người quản lý đất đai, nhà cửa, bảo vệ tài sản và sự an toàn cho ngôi nhà.
Thổ Kỳ: Người phụ trách việc chợ búa, buôn bán, mang lại tài lộc cho gia chủ.
Vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm, theo tín ngưỡng, ba vị Táo Quân sẽ cưỡi cá chép hóa rồng bay về thiên đình để chầu Ngọc Hoàng, trình báo về những việc làm tốt xấu của mỗi gia đình trong một năm vừa qua. Chính vì vậy, lễ cúng 23 mang trong mình nhiều ý nghĩa sâu sắc:
Tạ ơn: Đây là dịp để gia đình bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các vị thần linh đã luôn phù hộ, bảo vệ cho gia đình được bình an, sức khỏe và may mắn trong suốt một năm.
Báo cáo: Qua mâm lễ và lời khấn, gia đình trình bày những điều tốt đẹp đã làm được, đồng thời xin lỗi về những điều chưa tốt, mong các vị thần thấu hiểu.
Cầu xin: Mong các vị thần linh báo cáo những điều tốt đẹp với Ngọc Hoàng, cầu xin một năm mới tràn đầy an lành, hạnh phúc, sức khỏe và tài lộc cho tất cả các thành viên.
Tín Ngưỡng Và Tâm Linh
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và các vị thần linh là một phần không thể tách rời trong đời sống tâm linh của người Việt. Lễ cúng 23 không chỉ đơn thuần là một nghi thức tâm linh mà còn là một sợi dây gắn kết các thành viên trong gia đình. Khi cùng nhau chuẩn bị mâm lễ, cùng nhau thắp hương, cùng nhau khấn vái, không khí gia đình trở nên ấm cúng, đoàn viên hơn bao giờ hết. Điều này góp phần củng cố tình cảm gia đình, duy trì và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Việc thực hiện lễ cúng một cách trang nghiêm, thành kính cũng là cách để giáo dục thế hệ trẻ về lòng hiếu thảo, về sự biết ơn và về những giá trị văn hóa truyền thống.
Thời Gian Cúng Ông Công Ông Táo
Thời Điểm Cúng
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng 23 tháng Chạp được thực hiện vào ngày 23 tháng Chạp (âm lịch). Đây là thời khắc thiêng liêng nhất, khi Táo Quân chuẩn bị lên chầu trời. Việc cúng lễ cần được thực hiện trước khi các vị thần linh bay về thiên đình. Nếu cúng quá muộn, có thể các vị thần đã lên chầu trời, thì lễ cúng sẽ không còn ý nghĩa như mong muốn.
Khung Giờ Lý Tưởng
23 Tháng Chạp: Người Việt Chuẩn Bị Mâm Cúng Ông Táo, Bài Khấn …
Có thể bạn quan tâm: Cúng 2 Tháng 10 Ngày: Ý Nghĩa, Lễ Vật Và Bài Văn Khấn Chuẩn Nhất
Mặc dù không có quy định cứng nhắc về thời gian cụ thể, nhưng theo kinh nghiệm dân gian và quan niệm tâm linh, thời điểm cúng lễ lý tưởng nhất thường là:
Buổi sáng: Từ 7 giờ đến 11 giờ. Đây là khoảng thời gian mặt trời đã lên cao, không khí trong lành, tinh thần con người cũng sảng khoái, minh mẫn nhất. Việc thực hiện các nghi lễ tâm linh vào thời điểm này được cho là mang lại sự thanh tịnh, trang nghiêm và dễ dàng “thấu tới” chốn trời cao.
Buổi chiều: Từ 13 giờ đến 17 giờ. Đây cũng là một khung giờ được coi là linh thiêng. Đặc biệt, khoảng thời gian từ 15 giờ đến 17 giờ, khi mặt trời bắt đầu lặn, ánh sáng dịu nhẹ, tạo nên một không gian thiêng liêng, phù hợp để thực hiện các nghi lễ tâm linh.
Lưu Ý Về Thời Gian
Tránh cúng quá muộn: Như đã nói ở trên, cúng quá muộn có thể khiến lễ cúng mất đi ý nghĩa. Tốt nhất, nên hoàn thành lễ cúng trước 19 giờ cùng ngày.
Tránh cúng vào ban đêm: Ban đêm thường được coi là thời gian không phù hợp cho các nghi lễ tâm linh, đặc biệt là lễ cúng ông Công ông Táo. Ban đêm thường gắn liền với những điều u ám, không trong sáng, nên việc cúng vào thời gian này có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn.
Các Vật Phẩm Cần Chuẩn Bị
Mâm Lễ Chay
Mâm lễ chay là lựa chọn phổ biến cho lễ cúng 23, đặc biệt là ở các gia đình theo đạo Phật hoặc muốn thể hiện sự thanh tịnh, giản dị. Các vật phẩm cần chuẩn bị bao gồm:
1. Hoa Quả
Hoa tươi: Nên chọn những loại hoa có mùi thơm nhẹ, màu sắc tươi tắn, tượng trưng cho sự thanh khiết và may mắn. Các loại hoa thường dùng là hoa cúc (vàng, trắng), hoa sen (tượng trưng cho sự thanh tịnh), hoa lay ơn (tượng trưng cho sự tinh khôi). Lưu ý chọn hoa còn tươi, nụ hoa chưa nở to, tránh hoa héo úa.
Trái cây: Nên chọn các loại trái cây theo mùa, tươi ngon, hình dáng đẹp, màu sắc hấp dẫn. Các loại trái cây thường dùng là cam, quýt (mang ý nghĩa “cam kết”, “quýt ngọt”), bưởi (tượng trưng cho sự sung túc, đầy đặn), chuối (bó lại tượng trưng cho sự sum vầy), thanh long (mang ý nghĩa “long phượng sum vầy”), dưa hấu (tượng trưng cho sự may mắn, đỏ au). Trái cây phải còn tươi, không dập nát, không bị sâu.
2. Bánh Kẹo
Bánh chưng, bánh tét: Đây là hai loại bánh truyền thống không thể thiếu trong mâm lễ cúng 23. Bánh chưng vuông tượng trưng cho đất, bánh tét tròn tượng征 cho trời, thể hiện ước mong một năm mới “thiên – địa” hòa hợp, gia đình no ấm, sung túc.
Mứt, kẹo: Các loại mứt sen, mứt gừng, mứt dừa, kẹo dừa, kẹo lạc… tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc trong cuộc sống.
3. Đồ Uống
Nước lọc: Nước sạch, trong veo, tượng trưng cho sự thanh khiết.
Trà: Trà xanh hoặc trà sen là lựa chọn phổ biến, thể hiện sự thanh tịnh, tinh khiết. Trà sen còn mang ý nghĩa “trường thọ”.
Rượu: Nếu gia đình không kiêng rượu, có thể chuẩn bị một chút rượu vang đỏ hoặc rượu trắng, tượng trưng cho sự nồng nàn, đong đầy.
4. Đồ Cúng Khác
Nhang: Nhang thơm, nhang trầm. Nên chọn nhang có mùi thơm nhẹ, không quá nồng, để tạo không gian thanh tịnh.
Nến: Nến trắng hoặc nến vàng, tượng trưng cho ánh sáng,驱散 u ám.
Hương: Hương vòng, hương thẳng, thường được dùng để thắp trong lư hương.
Mâm Lễ Mặn
Mâm lễ mặn là lựa chọn truyền thống và phổ biến hơn, đặc biệt là ở các gia đình theo tín ngưỡng dân gian. Các vật phẩm cần chuẩn bị bao gồm:
1. Gà Luộc
Gà trống: Gà trống luộc nguyên con là lựa chọn ưa thích. Gà phải còn tươi, luộc chín tới, da vàng óng, không bị rách, vỡ. Gà trống tượng trưng cho sự sung túc, đầy đủ.
Gà mái: Gà mái luộc cũng được chấp nhận, nhưng gà trống được ưa chuộng hơn do mang ý nghĩa “đông con, nhiều cháu”.
2. Xôi
Xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, sung túc, hỷ庆. Xôi gấc dẻo, thơm, hạt căng mọng.
Xôi đậu xanh: Biểu tượng của sự no ấm, hạnh phúc, sum vầy. Xôi đậu xanh dẻo, thơm lừng.
3. Canh
Canh măng: Măng tươi nấu với thịt, nấm, có thể thêm chút tôm khô. Canh măng thanh mát, tượng trưng cho sự tươi mới, khởi đầu tốt lành.
Canh bóng: Canh bóng thả, bóng bì, thịt heo. Canh bóng là món ăn truyền thống trong các dịp lễ cúng.
4. Món Ăn Khác
Thịt heo luộc: Thịt ba chỉ luộc, da vàng óng, thịt mềm, không bị dai. Thịt heo luộc tượng trưng cho sự no đủ, sung túc.
Chả giò: Chả giò rán, giòn rụm, vàng đều. Chả giò tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
Nem rán: Nem rán, vàng đều, giòn tan. Nem rán tượng trưng cho sự trọn vẹn, viên mãn.
5. Bánh Kẹo
Bánh chưng, bánh tét: Như đã đề cập ở phần mâm lễ chay.
Mứt, kẹo: Như đã đề cập ở phần mâm lễ chay.
6. Đồ Uống
Nước lọc: Như đã đề cập ở phần mâm lễ chay.
Trà: Như đã đề cập ở phần mâm lễ chay.
Rượu: Rượu vang đỏ hoặc rượu trắng, tượng trưng cho sự nồng nàn, đong đầy.
7. Đồ Cúng Khác
Nhang: Như đã đề cập ở phần mâm lễ chay.
Nến: Như đã đề cập ở phần mâm lễ chay.
Hương: Như đã đề cập ở phần mâm lễ chay.
Cách Bày Trí Mâm Lễ
Bàn Thờ
Dọn dẹp sạch sẽ: Trước khi bày trí mâm lễ, cần dọn dẹp bàn thờ thật sạch sẽ, lau chùi các vật dụng thờ cúng, thay nước, thay cát (nếu có). Bàn thờ phải sạch sẽ, trang nghiêm.
Sắp xếp gọn gàng: Các vật dụng trên bàn thờ cần được sắp xếp gọn gàng, trang nghiêm, không được bày bừa bãi. Các bát hương, chén nước, chén rượu, chén trà phải đặt ngay ngắn, cân đối.
Bày Trí Mâm Lễ Chay
Hướng Dẫn Nghi Thức Cúng Ông Công Ông Táo Đầy Đủ Nhất 2025
Hoa quả: Đặt ở vị trí trung tâm, tạo thành hình tròn hoặc hình chữ nhật. Hoa quả phải được xếp gọn gàng, đẹp mắt.
Bánh kẹo: Đặt xung quanh hoa quả, tạo thành một vòng. Bánh kẹo phải được xếp gọn gàng, không được bày bừa bãi.
Nước, trà, rượu: Đặt ở hai bên, mỗi bên một ly. Ly nước, ly trà, ly rượu phải được đặt ngay ngắn, cân đối.
Nhang, nến: Đặt ở phía trước, dễ dàng thắp khi cần. Lư hương phải được đặt ở vị trí trung tâm, dễ dàng thắp nhang.
Bày Trí Mâm Lễ Mặn
Gà luộc: Đặt ở vị trí trung tâm, đầu gà hướng về phía bàn thờ. Gà luộc phải được đặt ngay ngắn, không được xiêu vẹo.
Xôi: Đặt hai bên gà, tạo thành hình chữ U. Xôi phải được đặt gọn gàng, không được đổ ra ngoài.
Canh: Đặt ở phía trước, trong hai bát nhỏ. Canh phải được đặt gọn gàng, không được đổ ra ngoài.
Món ăn khác: Đặt xung quanh, tạo thành một vòng. Các món ăn phải được đặt gọn gàng, đẹp mắt.
Bánh kẹo: Đặt ở hai bên, mỗi bên một đĩa. Bánh kẹo phải được xếp gọn gàng, không được bày bừa bãi.
Nước, trà, rượu: Đặt ở hai bên, mỗi bên một ly. Ly nước, ly trà, ly rượu phải được đặt ngay ngắn, cân đối.
Nhang, nến: Đặt ở phía trước, dễ dàng thắp khi cần. Lư hương phải được đặt ở vị trí trung tâm, dễ dàng thắp nhang.
Nghi Thức Cúng Lễ
Chuẩn Bị
Tắm rửa sạch sẽ: Trước khi thực hiện lễ cúng, các thành viên trong gia đình nên tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo gọn gàng, trang nghiêm. Tránh mặc quần áo quá ngắn, quá hở hang.
Chuẩn bị tâm lý: Tâm trạng nên bình tĩnh, thành kính, tránh những suy nghĩ tiêu cực, nóng giận. Nên giữ tâm trạng vui vẻ, an lành.
Chuẩn bị không gian: Dọn dẹp không gian xung quanh bàn thờ, tạo không gian yên tĩnh, trang nghiêm.
Thực Hiện Lễ Cúng
1. Thắp Nhang
Thắp ba cây nhang: Thắp ba cây nhang, cắm vào lư hương. Ba cây nhang tượng trưng cho “Thiên – Địa – Nhân”, thể hiện lòng thành kính với trời đất, tổ tiên và các vị thần linh.
Đọc văn khấn: Đọc văn khấn cúng ông Công ông Táo, cầu mong các vị thần phù hộ. Văn khấn phải được đọc rõ ràng, rành mạch, thành kính.
2. Dâng Lễ
Dâng lễ vật: Dâng các lễ vật lên bàn thờ, đặt trang nghiêm. Lễ vật phải được đặt gọn gàng, đẹp mắt.
Rót trà, rượu: Rót trà, rượu vào các ly, đặt lên bàn thờ. Trà, rượu phải được rót đầy, không được rót quá đầy hoặc quá ít.
3. Cầu Nguyện
Cầu nguyện: Cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc, may mắn. Cầu nguyện cho sức khỏe, công việc, học hành, tình duyên… của các thành viên trong gia đình.
Hứa hẹn: Hứa hẹn sẽ cố gắng làm việc tốt, sống đạo đức, hiếu thuận với cha mẹ, yêu thương anh em trong năm tới. Đây là dịp để “tự sửa mình”, hướng tới những điều tốt đẹp.
4. Hóa Vàng
Hóa vàng: Sau khi cúng xong, hóa vàng mã (nếu có) để tiễn Táo Quân lên chầu trời. Hóa vàng phải được thực hiện ở một nơi sạch sẽ, an toàn, tránh gây cháy nổ.
Tán lộc: Các thành viên trong gia đình có thể ăn một ít lễ vật, coi như được hưởng lộc từ các vị thần. Việc “tán lộc” này mang ý nghĩa cầu mong một năm mới tràn đầy may mắn, tài lộc.
Văn Khấn Cúng Ông Công Ông Táo
Văn khấn là một phần quan trọng trong lễ cúng 23. Dưới đây là bài văn khấn phổ biến, được nhiều gia đình sử dụng:
Nam mô a di Đà Phật! Nam mô a di Đà Phật! Nam mô a di Đà Phật!
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Tín chủ (chúng) con là: … Ngụ tại: …
Hôm nay, ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm sắp sửa hương hoa phẩm luật, xiêm hài áo mũ, kính dâng tôn thần. Thắp nén tâm hương, dâng lên trước án, xin thành tâm kính mời:
Ngài bản gia Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân. Ngài bản gia Thổ địa Long Mạch Tôn thần. Ngài bản gia Ngũ phương Ngũ thổ, Phúc đức chính thần.
Cúi xin các ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, gia đạo hưng long.
Chúng con kính mời các vị chư vị Tôn thần, tiên linh, long mạch Tôn thần, các ngài bản xứ thần linh Thổ địa, xin giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Cúng Ông Công Ông Táo 23 Tháng Chạp Như Thế Nào?
Có thể bạn quan tâm: Cúng 16 Tháng Riêng Là Gì? Hướng Dẫn Chuẩn Bị Mâm Cúng Và Ý Nghĩa Phong Tục
Cúi xin các ngài phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con:
Trong nhà được an ninh khang thái, ngoài xã hội được cát tường như ý.
Làm ăn được thuận buồm xuôi gió, mọi việc được hanh thông thịnh vượng.
Gia đạo được hưng long, con cháu được bình an, học hành tấn tới.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật! Nam mô a di Đà Phật! Nam mô a di Đà Phật!
Những Lưu Ý Quan Trọng
Tuyệt Đối Không Được Quên
Chuẩn bị đầy đủ: Đảm bảo tất cả các vật phẩm cần thiết đều được chuẩn bị đầy đủ, không thiếu sót. Việc thiếu một món nào đó có thể khiến lễ cúng mất đi ý nghĩa.
Thành tâm: Lễ cúng phải được thực hiện với lòng thành kính, tránh những hành động thiếu nghiêm túc, nói chuyện ồn ào, cười đùa trong lúc cúng.
Thời gian: Thực hiện lễ cúng đúng thời gian, tránh cúng quá muộn. Nên hoàn thành lễ cúng trước 19 giờ cùng ngày.
Những Điều Kiêng Kỵ
Không cúng quá muộn: Nếu cúng quá muộn, Táo Quân có thể đã lên chầu trời, lễ cúng sẽ không còn ý nghĩa.
Không cúng vào ban đêm: Ban đêm không phù hợp cho các nghi lễ tâm linh.
Không cúng lễ vật không sạch sẽ: Các lễ vật phải được chuẩn bị sạch sẽ, không dập nát, héo úa. Việc dùng lễ vật không sạch sẽ là sự thiếu tôn trọng đối với các vị thần linh.
Không cúng lễ vật không phù hợp: Tránh cúng những lễ vật không phù hợp với phong tục, tín ngưỡng. Ví dụ, không nên cúng những món ăn quá kỳ lạ, quá đắt tiền mà không có ý nghĩa.
Không để trẻ em nghịch ngợm: Trong lúc cúng, cần tránh để trẻ em nghịch ngợm, chạy nhảy, nói chuyện ồn ào.
Những Điều Nên Làm
Chuẩn bị sớm: Nên chuẩn bị mâm lễ từ sớm để có thời gian sắp xếp gọn gàng, lựa chọn những lễ vật tươi ngon nhất.
Thành tâm: Thực hiện lễ cúng với lòng thành kính, cầu nguyện cho một năm mới tốt đẹp. Thành tâm là yếu tố quan trọng nhất trong bất kỳ nghi lễ tâm linh nào.
Gia đình sum họp: Đây là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, cùng nhau chuẩn bị mâm lễ và cầu nguyện. Không khí gia đình sẽ trở nên ấm cúng, đoàn viên hơn.
Tán lộc: Sau khi cúng xong, các thành viên trong gia đình có thể ăn một ít lễ vật, coi như được hưởng lộc từ các vị thần.
Các Biến Thể Theo Vùng Miền
Miền Bắc
Mâm lễ mặn: Gà luộc, xôi gấc, canh măng, chả giò, nem rán. Gà luộc thường được chọn là gà trống, luộc chín tới, da vàng óng.
Mâm lễ chay: Bánh chưng, bánh tét, mứt, kẹo, hoa quả. Bánh chưng vuông là biểu tượng đặc trưng của miền Bắc.
Miền Trung
Mâm lễ mặn: Gà luộc, xôi đậu xanh, canh bóng, chả giò, nem rán. Canh bóng là món ăn đặc trưng của miền Trung.
Mâm lễ chay: Bánh chưng, bánh tét, mứt, kẹo, hoa quả. Bánh tét tròn là biểu tượng đặc trưng của miền Trung.
Miền Nam
Mâm lễ mặn: Gà luộc, xôi gấc, canh măng, chả giò, nem rán. Mâm lễ mặn ở miền Nam khá giống với miền Bắc.
Mâm lễ chay: Bánh chưng, bánh tét, mứt, kẹo, hoa quả. Bánh tét tròn là biểu tượng đặc trưng của miền Nam.
Kết Luận
Chuẩn bị mâm lễ để cúng 23 tháng Chạp là một phong tục truyền thống đẹp của người Việt Nam, thể hiện lòng thành kính đối với các vị thần linh và mong muốn một năm mới an lành, hạnh phúc. Việc chuẩn bị mâm lễ cần được thực hiện cẩn thận, đầy đủ và thành tâm. Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cách cúng 23 như thế nào cho đúng, từ đó có thể thực hiện một cách trọn vẹn và ý nghĩa. Hãy cùng gia đình chuẩn bị một mâm lễ cúng 23 thật trang trọng, thành kính để tiễn ông Công ông Táo về trời, cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc và may mắn. Độc giả có thể tìm hiểu thêm nhiều kiến thức hữu ích khác tại chuaphatanlongthanh.com.
