Tết Đoan Ngọ, hay còn gọi là Tết diệt sâu bọ, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, là một trong những dịp lễ quan trọng trong năm của người Việt. Vào ngày này, các gia đình thường chuẩn bị mâm cỗ cúng với những món ăn truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc, vừa để dâng lên tổ tiên, vừa để cả nhà cùng thụ lộc. Vậy cúng mùng 5 món nào là phổ biến và ý nghĩa nhất? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết này.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mùng 3 Ngoài Sân: Ý Nghĩa, Lễ Vật Và Cách Thực Hiện Theo Truyền Thống
Mâm Cúng Mùng 5 Gồm Những Gì?
Mâm cúng ngày mùng 5 tháng 5, hay còn gọi là mâm cúng Tết Đoan Ngọ, thường bao gồm các món ăn truyền thống mang tính biểu tượng cao. Mặc dù tùy theo từng vùng miền mà có sự khác biệt nhỏ, nhưng nhìn chung, mâm cỗ cúng mùng 5 gồm những món chính sau:
1. Bánh Tro (Bánh Ú Tro)
Bánh tro, hay còn gọi là bánh gio, là một trong những món không thể thiếu trong mâm cúng mùng 5 món. Bánh được làm từ gạo nếp ngâm trong nước tro, gói trong lá chuối hoặc lá dong, mang màu nâu hổ phách đặc trưng.
Ý nghĩa: Bánh tro tượng trưng cho sự thanh tẩy, giúp thanh lọc cơ thể sau những ngày hè nóng bức. Người xưa tin rằng ăn bánh tro vào ngày Tết Đoan Ngọ sẽ giúp diệt trừ sâu bọ trong cơ thể.
Cách làm đơn giản:
- Gạo nếp ngâm trong nước tro tàu khoảng 20 tiếng cho mềm.
- Gói gạo vào lá chuối hoặc lá dong, luộc từ 2-3 tiếng.
- Bánh chín có màu nâu trong, dẻo, mềm và thơm mùi lá.
2. Cơm Rượu Nếp Cái
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mùng 5 Cúng Trước Hay Xông Trước: Thứ Tự Chuẩn Theo Phong Tục
Cơm rượu nếp là món ăn truyền thống gắn liền với ngày Tết Đoan Ngọ. Món này được làm từ nếp cái hoa vàng ủ men, có vị ngọt, cay nhẹ và thơm đặc trưng.
Ý nghĩa: Theo quan niệm dân gian, cơm rượu nếp có tác dụng “làm say” sâu bọ trong cơ thể, giúp dễ dàng tiêu diệt chúng. Đây là lý do vì sao cơm rượu nếp luôn có mặt trong mâm cúng mùng 5.
Cách làm:
- Gạo nếp vo sạch, nấu chín.
- Để cơm nguội, trộn đều với men rượu.
- Ủ trong khoảng 3-5 ngày là có thể thưởng thức.
3. Thịt Vịt
Thịt vịt là món ăn phổ biến trong mâm cúng mùng 5, đặc biệt là ở các tỉnh miền Trung. Vịt được chế biến thành nhiều món như vịt luộc, vịt quay, hoặc vịt hầm thuốc bắc.
Ý nghĩa: Thịt vịt có tính hàn, giúp giải nhiệt trong những ngày hè oi bức. Ngoài ra, thịt vịt còn được coi là món ăn “giải đen”, xua đuổi những điều xui xẻo, mang lại may mắn cho gia đình.
4. Trái Cây: Vải, Mận
Trái cây là phần không thể thiếu trong mâm cúng mùng 5. Vải và mận là hai loại trái cây đặc trưng của tháng 5, thường được chọn để dâng cúng.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cúng Mùng 30 Tết Đầy Đủ, Chi Tiết Theo Phong Tục Truyền Thống
Ý nghĩa: Vải và mận có tính nóng, theo quan niệm dân gian, sẽ giúp “đốt cháy” sâu bọ đã bị say bởi cơm rượu nếp. Đây là một phần quan trọng trong nghi thức “diệt sâu bọ” của ngày Tết Đoan Ngọ.
5. Xôi Chè
Xôi chè là món ăn truyền thống trong các dịp lễ cúng bái. Tùy theo từng vùng miền mà có sự khác biệt nhỏ:
- Miền Bắc: Thường nấu chè đậu xanh.
- Miền Trung: Ưa chuộng chè hạt sen, hạt kê.
- Miền Nam: Thường làm chè trôi nước.
Ý nghĩa: Xôi chè tượng trưng cho sự sum vầy, no đủ. Đây là món ăn mang lại cảm giác ấm cúng, gắn kết các thành viên trong gia đình.
Cách Chuẩn Bị Mâm Cúng Mùng 5
Bước 1: Chuẩn bị Nguyên Liệu
- Gạo nếp: Chọn loại gạo nếp cái hoa vàng, hạt tròn, căng mẩy.
- Tro tàu: Dùng để ngâm gạo làm bánh tro.
- Men rượu: Chọn men chất lượng để ủ cơm rượu.
- Thịt vịt: Chọn vịt tươi, thịt chắc.
- Trái cây: Vải, mận chín đều, không dập nát.
- Đậu xanh, hạt sen, bột nếp: Dùng để nấu chè.
Bước 2: Sơ Chế và Chế Biến
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mùng 3 Tết Thần Tài Như Thế Nào: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia
- Bánh tro: Ngâm gạo, gói lá, luộc chín.
- Cơm rượu: Nấu cơm, ủ men.
- Thịt vịt: Làm sạch, luộc hoặc quay tùy sở thích.
- Trái cây: Rửa sạch, bày ra đĩa.
- Xôi chè: Nấu chín, bày ra bát.
Bước 3: Bày Mâm Cúng
Mâm cúng mùng 5 nên được bày biện gọn gàng, trang trọng. Các món ăn được sắp xếp hợp lý, tạo nên một mâm cỗ đầy đủ, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.
Lưu Ý Khi Chuẩn Bị Mâm Cúng Mùng 5
- Chọn nguyên liệu tươi ngon: Đây là yếu tố quan trọng để món ăn ngon và thể hiện sự trân trọng.
- Vệ sinh sạch sẽ: Tất cả nguyên liệu và dụng cụ chế biến cần được làm sạch để đảm bảo an toàn thực phẩm.
- Bày biện trang trọng: Mâm cỗ cần được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt.
- Tôn trọng phong tục: Tuân thủ các nghi thức cúng bái theo phong tục địa phương.
Kết Luận
Mâm cúng mùng 5 món là một phần không thể thiếu trong ngày Tết Đoan Ngọ, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và mong ước một năm khỏe mạnh, may mắn. Việc chuẩn bị mâm cỗ với các món truyền thống như bánh tro, cơm rượu nếp, thịt vịt, trái cây và xôi chè không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, gắn kết với nhau.
Hy vọng bài viết này đã giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về mâm cúng mùng 5 gồm những gì, từ đó có thể chuẩn bị một mâm cỗ cúng Tết Đoan Ngọ đầy đủ, ý nghĩa cho gia đình mình. Để tìm hiểu thêm các thông tin hữu ích khác về phong tục, văn hóa và đời sống, mời bạn tham khảo các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
