Cúng tổ nghề sân khấu 2026 là một trong những nghi lễ trọng đại nhất trong năm đối với cộng đồng nghệ sĩ và những người làm trong lĩnh vực biểu diễn. Dù công việc có bận rộn đến đâu, ngày này vẫn là dịp để các nghệ sĩ bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các vị Tổ nghề đã khai sáng, lưu truyền và phát triển nghệ thuật sân khấu đến ngày nay. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về cúng tổ nghề sân khấu, từ ý nghĩa, thời gian, lễ vật cho đến cách thức thực hiện, giúp bạn chuẩn bị một buổi lễ thật trang trọng và thành kính.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Tổ Nghề Dạy Học: Ý Nghĩa, Lễ Vật Và Nghi Thức Chuẩn Truyền Thống
Tổng quan về Giỗ Tổ Nghề Sân Khấu
Giỗ Tổ Nghề Sân Khấu là ngày tưởng niệm, cúng bái các vị tổ đã có công sáng tạo, xây dựng và phát triển nghệ thuật sân khấu. Đây không chỉ là một nghi lễ tôn giáo mà còn là dịp để các nghệ sĩ tụ họp, tri ân những người đi trước, chia sẻ kinh nghiệm và thắt chặt tình đoàn kết trong nghề. Nghi lễ này đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của giới nghệ sĩ, góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Quy trình thực hiện lễ cúng tổ nghề sân khấu
Bước 1: Chuẩn bị lễ vật (heo quay, gà luộc, xôi, trái cây, hoa, nhang đèn…).
Bước 2: Bài trí mâm cúng theo hướng dẫn (xôi gà ở chính giữa, hoa ở phía Tây, trái cây ở phía Đông).
Bước 3: Thắp hương, đọc văn khấn, vái lạy theo thứ tự từ người có kinh nghiệm.
Bước 4: Hóa vàng, thụ lộc và tổ chức tiệc giỗ (nếu có).
Tìm hiểu về ngày cúng tổ nghề sân khấu
1. Ý nghĩa và nguồn gốc ra đời của ngày cúng giỗ tổ ngành sân khấu
Cúng giỗ tổ nghề sân khấu hay còn gọi là giỗ tổ nghề nghệ sĩ là ngày thực hiện lễ cúng giỗ, tỏ lòng biết ơn những người có công sáng tạo, xây dựng và phát triển nên loại hình nghệ thuật sân khấu.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Tổ Nghề Mo: Ý Nghĩa, Nghi Lễ Và Những Điều Cần Biết
Nghi lễ này không chỉ là truyền thống, mà còn là biểu tượng của sự kế thừa và phát triển nghệ thuật. Trong tâm thức của các nghệ sĩ, nếu không bày tỏ lòng thành kính đối với tổ nghề, công việc sẽ không được thuận lợi, gặp nhiều khó khăn và lận đận trong nghề. Chính vì vậy, vào ngày này, dù bận rộn đến đâu, các nghệ sĩ đều dành thời gian để sắm sửa lễ vật thật chu toàn và tới dâng hương trước bàn thờ tổ nghề sân khấu.
Giỗ tổ ngành còn là dịp để các nghệ sĩ thể hiện sự quan tâm, chia sẻ và bày tỏ lòng biết ơn đối với những vị trưởng bối đi trước bằng hành động thăm hỏi, động viên. Từ đó, ngày giỗ tổ nghề sân khấu ngày càng mang đậm tính nhân văn, trở nên gần gũi và ấm áp hơn trong cộng đồng nghệ sĩ.
2. Thời gian diễn ra cúng giỗ tổ nghề sân khấu
Ngày 12 tháng 8 âm lịch hàng năm đã được chính thức công nhận là Ngày Sân khấu Việt Nam theo Quyết định số 13/QĐ-TTg được Thủ tướng ký ban hành vào năm 2011.
Lễ cúng giỗ tổ nghề sân khấu được tổ chức trong suốt 3 ngày, cụ thể là:
- Ngày 10/8 âm lịch: Bắt đầu các hoạt động chuẩn bị và một số lễ cúng nhỏ.
- Ngày 11/8 âm lịch: Tiếp tục các nghi lễ và chuẩn bị cho ngày chính.
- Ngày 12/8 âm lịch: Là ngày chính thức làm lễ cúng giỗ tổ nghề sân khấu.
Tuy nhiên, tùy theo từng vùng miền và ngành nghề cụ thể mà có thể có sự điều chỉnh nhỏ. Ví dụ, giỗ tổ nghề trang điểm thường tổ chức trong 3 ngày là 11, 12, 13 tháng 8 âm lịch, với ngày 12/8 là lễ chính.
Mâm cúng tổ nghề sân khấu gồm những gì?
3. Lễ vật cúng tổ nghề sân khấu tại nhà
Dù là cúng tổ nghề sân khấu tại nhà, nhà thờ tổ nghiệp hay tại nơi làm việc, mâm cúng thường gồm những lễ vật sau:
Có thể bạn quan tâm: Cúng Tổ Nghề Làm Tượng Poly Là Ngày Nào?
- Mâm ngũ quả: Tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy.
- Lọ hoa tươi: Thường là hoa cúc, hoa lay ơn (tránh hoa lay ơn đỏ và trắng).
- Xôi: Có thể là xôi gấc, xôi đậu xanh, tượng trưng cho sự may mắn và no ấm.
- Heo sữa quay: Là lễ vật quan trọng, thể hiện sự tôn kính và mong muốn công việc suôn sẻ.
- Gà luộc: Tượng trưng cho sự thanh khiết, trang trọng.
- 5 đĩa xôi hoặc 5 bát cháo trắng hoặc 5 đĩa bánh chay.
- 5 bát chè.
- Muối, gạo, nước: Các vật phẩm cơ bản thể hiện sự thanh tịnh.
- Trầu cau: Biểu tượng của sự giao hòa, lễ nghĩa.
- Nhang, đèn, tiền vàng mã.
Lưu ý: Một số lễ vật thường kị không cúng tổ nghề sân khấu, bao gồm: Quả táo, quả bom, quả cam lê, bánh kem, hoa lay ơn đỏ, hoa lay ơn trắng và bánh trung thu.
4. Cách bài trí mâm cúng tổ nghề sân khấu
Theo phong tục truyền thống, mâm cúng tổ nghề sân khấu được bài trí như sau:
- Vị trí: Mâm cúng thường được đặt ở ngoài trời (sân, ban công) để cầu mong nghề sân khấu luôn hưng thịnh và gặt hái nhiều thành công.
- Chính giữa: Đặt xôi gà (hoặc heo quay) ở vị trí trung tâm, thể hiện sự tôn kính.
- Phía Tây: Đặt bình hoa tươi.
- Phía Đông: Đặt mâm ngũ quả.
- Xung quanh: Đặt các lễ vật khác như chè, cháo, trầu cau, gạo, muối.
Mâm cúng càng được bài trí đẹp mắt, chỉn chu càng thể hiện được lòng thành kính và mong cầu sự may mắn cho nghề nghiệp.
Hướng dẫn cách cúng tổ nghề sân khấu
5. Quy trình cúng lễ theo phong tục truyền thống
Lễ cúng tổ nghề sân khấu được thực hiện theo các bước sau:
- Chuẩn bị: Trước ngày giỗ, mọi người chuẩn bị các lễ vật sao cho đầy đủ và đẹp nhất.
- Bài trí: Gần đến giờ làm lễ, người có kinh nghiệm sẽ tiến hành bài trí mâm cúng theo hướng dẫn.
- Thắp hương: Đến giờ làm lễ, người có kinh nghiệm, người anh cả trong nghề sẽ thắp hương, bái lạy trước. Sau đó các nghệ sĩ khác lần lượt thực hiện.
- Đọc văn khấn: Chủ lễ đọc văn khấn để mời tổ nghề và các vị thần đến chứng giám. Khi đọc cần to, rõ ràng, thành kính.
- Rót rượu, nước: Sau khi đọc xong, chủ lễ vái 3 lần, rót 3 tuần rượu và 3 tuần nước.
- Hóa vàng: Khi hương tàn, vái 3 vái, rót tiếp 1 tuần rượu và nước, rồi đem tiền vàng đi hóa.
- Thụ lộc: Gạo và muối vãi ra đường cho các vong hồn thụ lộc, các lễ vật khác thì hạ lễ và thụ lộc.
6. Văn khấn cúng tổ nghề sân khấu
Dưới đây là bài văn khấn cúng tổ nghề sân khấu được sử dụng phổ biến:
Nam mô a di Đà Phật! Nam mô a di Đà Phật! Nam mô a di Đà Phật! Con lạy chín phương trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Đông Trù Tư mệnh Táo phủ thần quân. Con kính lạy các ngài Thần linh, Thổ địa cai quan trong xứ này. Tín chủ con là: …………………………………………………………….. Ngụ tại: …………………………………………………………………………. Hôm nay là ngày … tháng … năm …, tín chủ con thành tâm sắm lễ, hương hoa trà quả, đốt nén tâm hương dâng lên trước án, thành tâm kính mời: Đức Hoàng thiên hậu Thổ Chư vị Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ Địa, ngài Bản gia Táo Quân cùng Chư vị Tôn thần. Con kính mời ngài Thánh sư nghề sân khấu. Cúi xin Chư vị Tôn thần Thánh sư nghề sân khấu thương xót tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc, công việc hanh thông. Người vượng, lộc tài tăng tiến, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô a di Đà Phật! Nam mô a di Đà Phật! Nam mô a di Đà Phật!
Tìm hiểu về Ông Tổ Nghề Sân Khấu
7. Tam vị Thánh Tổ và các vị Tổ nghề sân khấu
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Cúng Tổ Nghề It Đúng Truyền Thống Và Ý Nghĩa
Theo tín ngưỡng của giới sân khấu, Tổ nghề sân khấu thường được gọi là Tam vị Thánh Tổ gồm:
- Tiên Sư: Người khai sáng ra nghề sân khấu.
- Tổ Sư: Người nối tiếp và lưu truyền nghề.
- Thánh Sư: Người soạn tuồng, biên kịch.
Mỗi loại hình nghệ thuật lại có một vị tổ nghề sân khấu riêng. Cụ thể:
- Hát chèo: Phạm Thị Trân là bà tổ nghề hát chèo Việt Nam và cũng là bà tổ đầu tiên của ngành sân khấu Việt Nam.
- Tuồng: Liêu Thủ Tâm, Đào Tấn là các vị tổ của nghệ thuật sân khấu tuồng.
- Cải lương: Tài Bửu được xem là tổ của nghệ thuật cải lương.
- Kịch nói: Có nhiều vị tổ, tùy theo từng trường phái và vùng miền.
Cúng tổ nghề makeup – một nét riêng trong cộng đồng nghệ sĩ
8. Lễ vật và cách cúng tổ nghề makeup
Đối với giỗ tổ nghề làm đẹp, makeup, lễ cúng được tổ chức trong 3 ngày 11, 12, 13 tháng 8 âm lịch với cách cúng như sau:
- Ngày 11 (Cúng chay): Chuẩn bị mâm cúng chay với các món ăn thuần chay, trái cây, hoa.
- Ngày 12 (Cúng heo quay): Đây là ngày chính, chuẩn bị heo quay, gà luộc, xôi cùng các lễ vật khác.
- Ngày 13 (Cúng gà): Cúng gà luộc cùng các lễ vật đơn giản.
Ý nghĩa nhân văn và tinh thần cộng đồng
Cúng tổ nghề sân khấu không chỉ là một nghi lễ truyền thống mà còn mang đậm giá trị nhân văn. Đây là dịp để các nghệ sĩ:
- Tôn vinh và tri ân những người đã có công khai sáng, phát triển nghệ thuật.
- Gắn kết cộng đồng, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong công việc.
- Gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống.
- Tạo động lực để tiếp tục cống hiến, sáng tạo và phát triển nghề nghiệp.
Lời kết
Giỗ Tổ Nghề Sân Khấu là một ngày lễ thiêng liêng và ý nghĩa, thể hiện tinh thần “uống nước nhớ nguồn” của giới nghệ sĩ. Việc chuẩn bị một mâm cúng tổ nghề sân khấu đầy đủ, đúng nghi thức không chỉ là thể hiện lòng thành kính mà còn là mong ước cho một năm mới công việc hanh thông, may mắn và thành công. Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích để chuẩn bị một buổi lễ cúng tổ nghề sân khấu thật trang trọng và ý nghĩa.
Để tìm hiểu thêm về các nghi lễ truyền thống khác, mời bạn tham khảo các bài viết trên chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 2 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
