Theo phong tục truyền thống của người Việt, ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu tháng Chạp thiếu) là ngày gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng tiễn ông bà, ông táo về trời và cúng đón ông bà về sum họp cùng con cháu trong dịp Tết Nguyên đán. Việc cúng đón ông bà về ăn Tết là một nghi lễ quan trọng, thể hiện lòng hiếu thảo và sợi dây gắn kết giữa các thế hệ. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết chính xác nên cúng vào khung giờ nào là hợp lý nhất. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về ý nghĩa, thời gian, lễ vật và cách thức thực hiện buổi cúng đón ông bà về ăn Tết một cách trang trọng và thành kính.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Đình Lạy Mấy Lạy: Hướng Dẫn Chi Tiết Lễ Lạy Trong Đình Chùa
Ý Nghĩa Của Việc Cúng Đón Ông Bà Về Ăn Tết
Truyền Thống Gia Đình
Việc cúng đón ông bà về ăn Tết là một trong những phong tục đẹp của người Việt Nam, thể hiện lòng hiếu thảo và sự tưởng nhớ đến tổ tiên. Trong dịp Tết, gia đình sum họp, con cháu quây quần bên nhau, và việc mời ông bà về cùng ăn Tết là cách để thể hiện sự gắn kết giữa các thế hệ. Dù ông bà đã khuất, nhưng trong tâm thức người Việt, họ vẫn luôn hiện diện, dõi theo con cháu và phù hộ cho gia đình.
Nghi lễ này không chỉ là một hành động tín ngưỡng mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình cùng nhau hồi tưởng về những kỷ niệm, nghe kể lại những câu chuyện xưa, từ đó thêm trân trọng giá trị gia đình và truyền thống.
Tín Ngưỡng Dân Gian
Theo quan niệm dân gian, vào ngày cuối năm, các vị thần linh và tổ tiên sẽ trở về trần gian để cùng gia đình đón năm mới. Việc cúng đón ông bà về ăn Tết là cách để gia đình đón tiếp những vị khách quý này, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ, che chở trong năm mới.
Nghi lễ này còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, giúp xua đuổi những điều xui xẻo, mang lại may mắn, bình an và thịnh vượng cho gia đình trong năm mới.
Gắn Kết Thế Hệ
Trong xã hội hiện đại, nhịp sống hối hả đôi khi khiến các thành viên trong gia đình ít có thời gian quây quần bên nhau. Việc cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, kể lại những câu chuyện về ông bà, tổ tiên là cơ hội để các thế hệ hiểu nhau hơn, trân trọng những giá trị truyền thống và nuôi dưỡng tình cảm gia đình.
Thời Gian Cúng Đón Ông Bà Về Ăn Tết
Ngày Cúng
Theo phong tục truyền thống, ngày cúng đón ông bà về ăn Tết thường được thực hiện vào ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu tháng Chạp thiếu). Đây là ngày cuối cùng của năm cũ, trước khi bước sang năm mới.
Nhiều gia đình cũng có thể cúng vào ngày 23 tháng Chạp (ngày ông Công ông Táo về trời) để tiễn ông Táo về trời, sau đó cúng đón ông bà về ăn Tết vào ngày 30 tháng Chạp.
Giờ Cúng
Việc chọn giờ cúng đón ông bà về ăn Tết cần dựa vào âm lịch và giờ hoàng đạo để đảm bảo buổi lễ được diễn ra suôn sẻ, mang lại nhiều may mắn. Dưới đây là một số khung giờ được coi là tốt nhất để cúng đón ông bà về ăn Tết:
1. Giờ Tý (23h00 – 01h00)
Giờ Tý là khung giờ đầu tiên trong ngày, tượng trưng cho sự khởi đầu mới. Cúng vào khung giờ này mang ý nghĩa đón tiếp ông bà về nhà trong không khí thiêng liêng, trang trọng. Đây là thời điểm lý tưởng để các gia đình ở vùng nông thôn, nơi có không gian yên tĩnh, thuận tiện cho việc thắp hương và khấn vái.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Đình Ông Phú Nhuận Ngày Mấy? Lịch Tổ Chức & Ý Nghĩa
2. Giờ Sửu (01h00 – 03h00)
Giờ Sửu là khung giờ thứ hai trong ngày, được coi là giờ hoàng đạo, mang lại may mắn và bình an. Cúng vào khung giờ này giúp gia đình đón tiếp ông bà về một cách thuận lợi, tránh được những điều xui xẻo.
3. Giờ Dần (03h00 – 05h00)
Giờ Dần là khung giờ thứ ba trong ngày, tượng trưng cho sự mạnh mẽ và quyết đoán. Cúng vào khung giờ này mang ý nghĩa cầu mong ông bà phù hộ cho gia đình có sức khỏe, tinh thần minh mẫn và quyết tâm vượt qua mọi khó khăn trong năm mới.
4. Giờ Mão (05h00 – 07h00)
Giờ Mão là khung giờ thứ tư trong ngày, được coi là giờ hoàng đạo, mang lại sự an lành và hạnh phúc. Cúng vào khung giờ này giúp gia đình đón tiếp ông bà về một cách trang trọng, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ.
5. Giờ Thìn (07h00 – 09h00)
Giờ Thìn là khung giờ thứ năm trong ngày, tượng trưng cho sự thịnh vượng và phát đạt. Cúng vào khung giờ này mang ý nghĩa cầu mong ông bà phù hộ cho gia đình làm ăn phát đạt, tiền bạc dồi dào trong năm mới.
6. Giờ Tỵ (09h00 – 11h00)
Giờ Tỵ là khung giờ thứ sáu trong ngày, được coi là giờ hoàng đạo, mang lại sự may mắn và thuận lợi. Cúng vào khung giờ này giúp gia đình đón tiếp ông bà về một cách trang trọng, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ.
7. Giờ Ngọ (11h00 – 13h00)
Giờ Ngọ là khung giờ thứ bảy trong ngày, tượng trưng cho sự ấm áp và hạnh phúc. Cúng vào khung giờ này mang ý nghĩa cầu mong ông bà phù hộ cho gia đình luôn ấm no, hạnh phúc và đoàn viên trong năm mới.
8. Giờ Mùi (13h00 – 15h00)
Giờ Mùi là khung giờ thứ tám trong ngày, được coi là giờ hoàng đạo, mang lại sự an lành và bình an. Cúng vào khung giờ này giúp gia đình đón tiếp ông bà về một cách trang trọng, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ.
9. Giờ Thân (15h00 – 17h00)
Giờ Thân là khung giờ thứ chín trong ngày, tượng trưng cho sự thông minh và linh hoạt. Cúng vào khung giờ này mang ý nghĩa cầu mong ông bà phù hộ cho gia đình có trí tuệ, thông minh và linh hoạt trong mọi việc.
10. Giờ Dậu (17h00 – 19h00)
Giờ Dậu là khung giờ thứ mười trong ngày, được coi là giờ hoàng đạo, mang lại sự may mắn và thuận lợi. Cúng vào khung giờ này giúp gia đình đón tiếp ông bà về một cách trang trọng, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ.
11. Giờ Tuất (19h00 – 21h00)
Giờ Tuất là khung giờ thứ mười một trong ngày, tượng trưng cho sự trung thành và bảo vệ. Cúng vào khung giờ này mang ý nghĩa cầu mong ông bà phù hộ cho gia đình luôn được bảo vệ, an toàn và hạnh phúc trong năm mới.
12. Giờ Hợi (21h00 – 23h00)
Giờ Hợi là khung giờ thứ mười hai trong ngày, được coi là giờ hoàng đạo, mang lại sự may mắn và bình an. Cúng vào khung giờ này giúp gia đình đón tiếp ông bà về một cách trang trọng, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ.
Lưu Ý Khi Chọn Giờ Cúng
- Tránh giờ xung khắc: Theo quan niệm dân gian, mỗi người có một tuổi và mỗi tuổi có những giờ xung khắc. Khi chọn giờ cúng, nên tránh những giờ xung khắc với tuổi của người chủ trì buổi lễ.
- Tùy vào điều kiện gia đình: Mỗi gia đình có điều kiện và hoàn cảnh khác nhau, nên có thể chọn khung giờ phù hợp nhất. Điều quan trọng là lòng thành kính và sự trang trọng trong buổi lễ.
- Tham khảo ý kiến của người lớn tuổi: Nếu có thể, hãy tham khảo ý kiến của những người lớn tuổi trong gia đình, họ thường có nhiều kinh nghiệm và hiểu biết về phong tục, tín ngưỡng.
Lễ Vật Cúng Đón Ông Bà Về Ăn Tết
Mâm Cỗ Mặn
Mâm cỗ mặn là phần không thể thiếu trong buổi cúng đón ông bà về ăn Tết. Dưới đây là một số món ăn truyền thống thường được sử dụng:
1. Bánh Chưng
Bánh chưng là biểu tượng của văn hóa ẩm thực Việt Nam, tượng trưng cho đất trời và lòng hiếu thảo. Bánh chưng được gói bằng lá dong, bên trong là gạo nếp, đậu xanh, thịt heo và các loại gia vị. Bánh chưng được luộc trong nhiều giờ, khi chín có màu xanh bóng, mùi thơm đặc trưng.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Đình Ông Phú Nhuận 2026 Ngày Mấy? Thời Gian & Ý Nghĩa Lễ Hội
2. Giò Lụa
Giò lụa là món ăn truyền thống, được làm từ thịt heo xay nhuyễn, gói trong lá chuối và luộc chín. Giò lụa có màu trắng hồng, độ dai vừa phải, mùi thơm hấp dẫn.
3. Thịt Kho
Thịt kho là món ăn quen thuộc trong mâm cỗ Tết, được làm từ thịt heo, nước dừa, hành tím, tiêu, ớt và các loại gia vị. Thịt kho có màu nâu sẫm, vị ngọt béo, thơm lừng.
4. Canh Măng
Canh măng là món ăn thanh mát, được làm từ măng tươi, thịt heo, hành tím và các loại gia vị. Canh măng có vị ngọt thanh, mùi thơm đặc trưng của măng.
5. Xôi Gấc
Xôi gấc là món ăn tượng trưng cho sự may mắn và thịnh vượng. Xôi gấc được làm từ gạo nếp, gấc, đường và các loại gia vị. Xôi gấc có màu đỏ tươi, vị ngọt béo, mùi thơm hấp dẫn.
6. Nem Rán
Nem rán là món ăn giòn tan, được làm từ thịt heo, mộc nhĩ, hành tím, rau thơm và các loại gia vị, gói trong bánh tráng và chiên vàng. Nem rán có màu vàng óng, vị giòn tan, thơm lừng.
7. Trái Cây
Trái cây là phần không thể thiếu trong mâm cỗ Tết, tượng trưng cho sự tươi mát và may mắn. Một số loại trái cây thường được sử dụng:
- Bưởi: Tượng trưng cho sự sung túc, may mắn.
- Cam, quýt: Tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc.
- Thanh long: Tượng trưng cho sự phát đạt, thịnh vượng.
- Dứa: Tượng trưng cho sự may mắn, thuận lợi.
Mâm Cỗ Chay
Nếu gia đình theo đạo Phật hoặc có người ăn chay, có thể chuẩn bị mâm cỗ chay thay cho mâm cỗ mặn. Dưới đây là một số món chay thường được sử dụng:
1. Bánh Chưng Chay
Bánh chưng chay được làm từ gạo nếp, đậu xanh, nấm hương, hạt sen và các loại gia vị chay. Bánh chưng chay có màu xanh bóng, mùi thơm đặc trưng.
2. Giò Chay
Giò chay được làm từ các loại đậu, nấm, hạt sen và các loại gia vị chay. Giò chay có màu trắng hồng, độ dai vừa phải, mùi thơm hấp dẫn.
3. Canh Chay
Canh chay được làm từ các loại rau củ, nấm, đậu hũ và các loại gia vị chay. Canh chay có vị ngọt thanh, mùi thơm đặc trưng.
4. Xôi Chay
Xôi chay được làm từ gạo nếp, đậu xanh, dừa và các loại gia vị chay. Xôi chay có màu trắng ngà, vị ngọt béo, mùi thơm hấp dẫn.
5. Trái Cây
Trái cây chay bao gồm các loại trái cây tươi, sạch, không chứa chất bảo quản.
Lễ Vật Khác
Ngoài mâm cỗ, còn có một số lễ vật khác cần chuẩn bị:
1. Hương, Nến
Hương và nến là phần không thể thiếu trong buổi cúng, tượng trưng cho sự thanh tịnh và trang nghiêm.
2. Rượu, Trà
Rượu và trà là phần không thể thiếu trong buổi cúng, tượng trưng cho sự hiếu khách và lòng thành kính.
3. Hoa
Hoa là phần không thể thiếu trong buổi cúng, tượng trưng cho sự tươi mát và may mắn. Một số loại hoa thường được sử dụng:
Có thể bạn quan tâm: Cúng Đình Phú Lễ: Ý Nghĩa, Nghi Thức Và Những Điều Cần Biết
- Hoa cúc: Tượng trưng cho sự thanh cao, tinh khiết.
- Hoa lay ơn: Tượng trưng cho sự thanh tịnh, trang nghiêm.
- Hoa hồng: Tượng trưng cho sự yêu thương, gắn kết.
4. Tiền Vàng Mã
Tiền vàng mã là phần không thể thiếu trong buổi cúng, tượng trưng cho sự hiếu thảo và lòng thành kính. Tiền vàng mã được đốt để gửi đến ông bà, tổ tiên.
5. Nước
Nước là phần không thể thiếu trong buổi cúng, tượng trưng cho sự thanh tịnh và trang nghiêm. Nước được đặt trong ly hoặc chén nhỏ.
Cách Thức Thực Hiện Buổi Cúng Đón Ông Bà Về Ăn Tết
Chuẩn Bị
- Dọn dẹp nhà cửa: Trước ngày cúng, cần dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, trang trí lại bàn thờ, lau chùi các vật dụng thờ cúng.
- Chuẩn bị lễ vật: Chuẩn bị đầy đủ các món ăn, trái cây, hương, nến, rượu, trà, hoa, tiền vàng mã theo danh sách đã nêu.
- Chuẩn bị bài cúng: Có thể tìm hiểu các bài cúng đón ông bà về ăn Tết trên các trang web uy tín hoặc hỏi người lớn tuổi trong gia đình.
Thực Hiện
- Sắp xếp mâm cỗ: Sắp xếp mâm cỗ trên bàn thờ sao cho đẹp mắt, trang nghiêm. Đặt các món ăn, trái cây, hoa, hương, nến, rượu, trà, tiền vàng mã theo thứ tự hợp lý.
- Thắp hương: Thắp hương, nến và khấn vái. Đọc bài cúng đón ông bà về ăn Tết, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ.
- Cúng rượu, trà: Rót rượu, trà vào ly, chén nhỏ và đặt lên bàn thờ. Khấn vái và mời ông bà thưởng thức.
- Đốt tiền vàng mã: Đốt tiền vàng mã để gửi đến ông bà, tổ tiên. Khấn vái và mong muốn được phù hộ.
- Hóa vàng: Sau khi cúng xong, hóa vàng để kết thúc buổi lễ. Lưu ý không nên hóa vàng quá muộn, nên hóa vào buổi chiều hoặc tối.
Lưu Ý
- Lòng thành kính: Điều quan trọng nhất trong buổi cúng là lòng thành kính. Dù lễ vật có đơn giản hay cầu kỳ, chỉ cần lòng thành kính là đủ.
- Trang phục: Người chủ trì buổi lễ nên mặc trang phục chỉnh tề, lịch sự.
- Không gian: Buổi cúng nên được thực hiện trong không gian yên tĩnh, trang nghiêm.
- Thời gian: Chọn khung giờ phù hợp để cúng, tránh những giờ xung khắc với tuổi của người chủ trì buổi lễ.
Một Số Lưu Ý Khi Cúng Đón Ông Bà Về Ăn Tết
1. Lựa Chọn Ngày Giờ Phù Hợp
- Theo lịch âm: Nên chọn ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu tháng Chạp thiếu) để cúng.
- Theo giờ hoàng đạo: Nên chọn các khung giờ hoàng đạo để cúng, tránh những giờ xung khắc với tuổi của người chủ trì buổi lễ.
2. Chuẩn Bị Lễ Vật Đầy Đủ
- Mâm cỗ mặn hoặc chay: Tùy vào phong tục, tín ngưỡng của gia đình mà chuẩn bị mâm cỗ mặn hoặc chay.
- Hương, nến, rượu, trà: Là phần không thể thiếu trong buổi cúng.
- Hoa, trái cây: Tượng trưng cho sự tươi mát và may mắn.
- Tiền vàng mã: Tượng trưng cho sự hiếu thảo và lòng thành kính.
3. Thực Hiện Buổi Cúng Trang Trọng
- Dọn dẹp nhà cửa: Trước ngày cúng, cần dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, trang trí lại bàn thờ.
- Chuẩn bị bài cúng: Có thể tìm hiểu các bài cúng đón ông bà về ăn Tết trên các trang web uy tín hoặc hỏi người lớn tuổi trong gia đình.
- Thực hiện buổi cúng: Theo đúng trình tự, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ.
4. Tôn Trọng Phong Tục, Tín Ngưỡng
- Tôn trọng truyền thống: Việc cúng đón ông bà về ăn Tết là một phong tục đẹp, cần được tôn trọng và gìn giữ.
- Tôn trọng tín ngưỡng: Mỗi gia đình có tín ngưỡng khác nhau, cần tôn trọng và không nên can thiệp.
5. Gắn Kết Gia Đình
- Cùng nhau chuẩn bị: Việc cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, kể lại những câu chuyện về ông bà, tổ tiên là cơ hội để các thế hệ hiểu nhau hơn.
- Chia sẻ kỷ niệm: Cùng nhau chia sẻ những kỷ niệm về ông bà, tổ tiên, từ đó thêm trân trọng giá trị gia đình và truyền thống.
Kết Luận
Việc cúng đón ông bà về ăn Tết là một phong tục đẹp của người Việt Nam, thể hiện lòng hiếu thảo và sự tưởng nhớ đến tổ tiên. Việc chọn thời gian cúng, chuẩn bị lễ vật và thực hiện buổi cúng cần được thực hiện một cách trang trọng, thể hiện lòng thành kính và mong muốn được phù hộ.
Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ về ý nghĩa, thời gian, lễ vật và cách thức thực hiện buổi cúng đón ông bà về ăn Tết một cách trang trọng và thành kính. Chúc gia đình bạn có một buổi cúng đón ông bà về ăn Tết thật trang trọng, ấm cúng và may mắn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 7, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
