Mâm cúng ngày dằm (rằm) tháng giêng, còn gọi là cúng rằm đầu năm, là một trong những nghi lễ tâm linh quan trọng nhất trong năm của người Việt. Đây là dịp để con cháu tưởng nhớ tổ tiên, cầu xin bình an, may mắn và một năm mới sung túc, hạnh phúc. Vậy cúng gì ngày dằm tháng giêng để thể hiện lòng thành kính và mong cầu may mắn? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết về mâm cúng, lễ vật và ý nghĩa của ngày rằm đầu tiên trong năm.
Ý nghĩa của ngày rằm tháng giêng
Rằm tháng giêng, hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, là ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới. Đây là một dịp lễ quan trọng trong văn hóa Á Đông, đặc biệt là tại Việt Nam và Trung Quốc. Ngày rằm tháng giêng không chỉ đánh dấu sự khởi đầu của một năm mới trọn vẹn mà còn mang nhiều ý nghĩa tâm linh sâu sắc.
Ý nghĩa tâm linh
Về mặt tâm linh, rằm tháng giêng là thời điểm giao hòa giữa âm và dương, giữa con người và thế giới tâm linh. Đây là dịp để con cháu tưởng nhớ đến tổ tiên, những người đã khuất, thể hiện lòng hiếu thảo và biết ơn. Việc cúng bái vào ngày này được tin là có thể giúp gia đình được phù hộ, bảo vệ khỏi những điều xui xẻo, tai ương trong năm mới.
Ý nghĩa văn hóa
Về mặt văn hóa, rằm tháng giêng là dịp để cả gia đình sum họp, quây quần bên nhau sau những ngày Tết bận rộn. Đây là thời điểm để mọi người cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, trò chuyện, chia sẻ những câu chuyện vui buồn trong năm cũ và cùng nhau cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc.
Mâm Cỗ Cúng Rằm Tháng Giêng Cần Chuẩn Bị Những Gì Để Gia Tăng …
Rằm tháng giêng cũng là dịp để thể hiện tinh thần tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách. Nhiều gia đình, cá nhân sẽ chuẩn bị mâm cúng chay để cúng dường chùa chiền, giúp đỡ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Hành động này không chỉ thể hiện lòng từ bi mà còn góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.
Mâm cúng ngày dằm tháng giêng gồm những gì?
Mâm cúng ngày dằm tháng giêng có thể được chuẩn bị theo hai hình thức chính: mâm cúng chay và mâm cúng mặn. Tùy vào tín ngưỡng, phong tục của từng gia đình mà có thể lựa chọn hình thức phù hợp.
Mâm cúng chay
Mâm cúng chay thường được sử dụng trong các gia đình theo đạo Phật hoặc những người muốn thể hiện lòng từ bi, thanh tịnh. Mâm cúng chay bao gồm các món ăn được chế biến từ rau củ, đậu, nấm, không sử dụng thịt, cá, trứng, sữa.
Một mâm cúng chay tiêu biểu có thể gồm:
Xôi chay: Xôi đậu xanh, xôi đậu đen, xôi gấc… tượng trưng cho sự no đủ, sung túc.
Canh chay: Canh nấm, canh củ sen, canh khổ qua… tượng trưng cho sự thanh tịnh, mát lành.
Món mặn chay: Nem chay, chả giò chay, giò chay… tượng trưng cho sự phong phú, đa dạng.
Rau củ luộc: Củ cải luộc, khoai lang luộc, bắp luộc… tượng trưng cho sự giản dị, mộc mạc.
Trái cây: Cam, quýt, chuối, dứa, thanh long… tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng.
Bánh kẹo: Bánh in, bánh pía, mứt… tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc.
Nước: Trà, rượu, nước lọc… tượng trưng cho sự thanh khiết.
Mâm cúng mặn
Cách Cúng Và Văn Khấn Rằm Tháng Giêng 2026 Chuẩn Nhất
Mâm cúng mặn thường được sử dụng trong các gia đình không theo đạo Phật hoặc muốn thể hiện lòng thành kính một cách trọn vẹn nhất. Mâm cúng mặn bao gồm các món ăn được chế biến từ thịt, cá, trứng, sữa.
Một mâm cúng mặn tiêu biểu có thể gồm:
Gà luộc: Gà trống luộc nguyên con, tượng trưng cho sự sung túc, may mắn.
Heo quay: Heo quay nguyên con hoặc heo sữa quay, tượng trưng cho sự giàu có, thịnh vượng.
Xôi gấc: Xôi gấc đỏ, tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc.
Canh măng: Canh măng nấu với thịt gà hoặc thịt heo, tượng trưng cho sự thanh khiết, tinh khiết.
Nem rán: Nem rán giòn, tượng trưng cho sự sung túc, no đủ.
Trái cây: Cam, quýt, chuối, dứa, thanh long… tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng.
Bánh kẹo: Bánh in, bánh pía, mứt… tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc.
Nước: Rượu, bia, nước ngọt… tượng trưng cho sự vui vẻ, đoàn tụ.
Lễ vật cúng ngày dằm tháng giêng
Ngoài mâm cúng, lễ vật cúng ngày dằm tháng giêng còn bao gồm các vật phẩm khác như:
Hương: Để thắp lên, thể hiện lòng thành kính.
Nến: Để thắp sáng, tượng trưng cho ánh sáng, hy vọng.
Hoa: Hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng… tượng trưng cho sự thanh khiết, đẹp đẽ.
Trầu cau: Để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng hiếu thảo.
Vàng mã: Để hóa cho tổ tiên, thể hiện lòng biết ơn.
Văn khấn cúng ngày dằm tháng giêng
Văn khấn cúng ngày dằm tháng giêng là một phần quan trọng trong nghi lễ cúng bái. Dưới đây là một bài văn khấn cúng rằm tháng giêng phổ biến:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Phật Thích Ca, Đức Phật Di Đà.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân và tất cả các vị Tôn thần cai quản xứ này.
Con kính lạy Tổ tiên nội ngoại họ… và chư vị Hương linh.
Tín chủ (chúng) con là…
Ngụ tại…
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Rằm Tháng Giêng 2025 Cúng Gì, Ngày Và Giờ Nào Tốt Nhất?
Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ… cúi xin các vị thương xót cháu con, giáng về linh sàng, chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.
Chập trung lễ bạc tâm thành, trước an tọa, cúi xin chứng lễ.
Cẩn cáo!
Những điều kiêng kỵ trong ngày rằm tháng giêng
Để cầu mong một năm mới an lành, may mắn, trong ngày rằm tháng giêng, người ta thường kiêng kỵ một số điều sau:
Kiêng đi xa: Tránh đi xa vào ngày rằm tháng giêng, vì theo quan niệm xưa, đi xa vào ngày này sẽ gặp nhiều điều không may mắn.
Kiêng cãi vã: Tránh cãi vã, xung đột vào ngày rằm tháng giêng, vì điều này sẽ mang lại vận xui cho cả năm.
Kiêng làm việc xấu: Tránh làm những việc xấu, ác vào ngày rằm tháng giêng, vì điều này sẽ ảnh hưởng đến vận mệnh cả năm.
Kiêng nói lời thô lỗ: Tránh nói những lời thô lỗ, thiếu văn hóa vào ngày rằm tháng giêng, vì điều này sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ với người khác.
Kiêng mặc đồ đen: Tránh mặc đồ đen vào ngày rằm tháng giêng, vì màu đen tượng trưng cho sự tang tóc, chết chóc.
Những lưu ý khi cúng ngày dằm tháng giêng
Chuẩn bị mâm cúng sớm: Nên chuẩn bị mâm cúng từ sớm để đảm bảo các món ăn được tươi ngon, sạch sẽ.
Sắp xếp mâm cúng gọn gàng: Mâm cúng nên được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt, thể hiện lòng thành kính.
Thắp hương đúng cách: Nên thắp hương vào buổi sáng hoặc buổi chiều, tránh thắp hương vào buổi tối.
Đọc văn khấn thành tâm: Nên đọc văn khấn một cách thành tâm, thành kính, tránh đọc qua loa, đại khái.
Hóa vàng mã đúng cách: Nên hóa vàng mã tại nơi quy định, tránh đốt vàng mã tại những nơi công cộng.
Tổng kết
Rằm tháng giêng là một dịp lễ quan trọng trong văn hóa Việt Nam, mang nhiều ý nghĩa tâm linh, văn hóa và xã hội sâu sắc. Việc chuẩn bị mâm cúng, lễ vật và thực hiện nghi lễ cúng bái đúng cách không chỉ thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên mà còn cầu mong một năm mới an lành, may mắn, hạnh phúc. Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cúng gì ngày dằm tháng giêng, từ đó có thể chuẩn bị một mâm cúng trọn vẹn, ý nghĩa cho gia đình mình.
