08:40 31-10-2025
Tết Nguyên Tiêu hay còn gọi là rằm tháng Giêng từ lâu đã trở thành truyền thống quan trọng trong văn hóa tín ngưỡng của nước ta. Vậy trong ngày lễ quan trọng này, ta cần chú ý những gì để tránh phạm phải những điều sai xót. Hãy tham khảo bài viết sau đây của Hồng Lam để khám phá ngay nhé!
Có thể bạn quan tâm: Lưu Ý Cúng Lễ Khi Trẻ Em Mất: Những Điều Cần Biết Để Thể Hiện Lòng Thành Kính
Có thể bạn quan tâm: Lăng Hoa Cúng 49 Ngày: Ý Nghĩa, Cách Làm Và Những Điều Cần Biết
Ý nghĩa và nguồn gốc của Tết Nguyên Tiêu
Tết Nguyên Tiêu có nghĩa là đêm rằm đầu tiên của năm mới. “Nguyên” là thứ nhất, “tiêu” là đêm. Tết Nguyên Tiêu còn gọi là Tết Thượng Nguyên, bởi còn có Tết Trung Nguyên (Rằm tháng Bảy) và Tết Hạ Nguyên (Rằm tháng Mười). Tết Nguyên Tiêu là dịp lễ tết quan trọng nên ông bà ta có câu: “Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng” hay “Lễ Phật” quanh năm không bằng ngày Rằm tháng Giêng”.
Sau tất cả Tết Nguyên Tiêu còn được cho là ngày các gia đình tổ chức đoàn viên và tụ họp cùng nhau thưởng trà và ăn bánh trôi nước. Một phần vì sao mà Tết Nguyên Tiêu mang nhiều ý nghĩa khá giống với Tết Nguyên Đán, bởi ngoài ra nó còn được nhắc đến là một cái “Tết muộn” cho những người con xa hương hay trong nhà có người đau ốm kiêng không được đón tất niên với gia đình. Chính vì thế Tết Nguyên Tiêu không chỉ để tri ân và tỏ lòng thành kính với các vị Thần Phật, gia tiên mà còn là dịp để các gia đình có thời bên nhau đi chùa khấn cầu và thả hoa đăng với mong ước về năm mới có được nhiều điều may mắn và an lành.
Có thể bạn quan tâm: Lư Hương Trong Văn Hóa Thờ Cúng Việt Nam: Ý Nghĩa, Hình Dạng Và Cách Sử Dụng
Tổng hợp các lưu ý quan trọng khi cúng Tết Nguyên Tiêu
Tết Nguyên Tiêu là ngày lễ quan trọng trong năm nên ông bà ta thường có câu: “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày Rằm tháng Giêng”. Vì vậy, để nghi lễ cúng được diễn ra trọn vẹn, các gia đình nên lưu ý những điều dưới đây.
Dọn dẹp ban thờ đúng cách
Khi dọn dẹp ban thờ lưu ý không xê dịch bát hương, trước khi lau dọn nên thắp 1 nén hương khấn xin thần linh thổ địa, tổ tiên về việc sẽ lau dọn ban thờ để chuẩn bị lễ cúng rằm tháng Giêng. Điều này theo phong tục dân gian lý giải để tránh động ban thờ, tránh để thần linh quở phạt. Việc giữ gìn ban thờ sạch sẽ, trang nghiêm thể hiện lòng thành kính và sự tôn trọng đối với các bậc bề trên.
Tránh dùng hoa quả giả trên bàn thờ
Nhiều gia đình bày hoa quả, trái cây giả trên ban thờ để làm cảnh cho đẹp vì mẫu mã cực bắt mắt, dùng được lâu mà không lo hỏng, héo. Thế nhưng, việc bày hoa, quả giá trên ban thờ hay trong mâm cúng là không đúng.
Thời cúng cần tịnh tâm, nhà có sao dâng lên vậy. Vì thế, các gia đình nên dùng hoa tươi, trái cây tươi để dâng cúng thần phật, tổ tiên. Cúc vàng, cúc trắng, hoa hồng, lay ơn… là một số loại hoa tươi có thể dâng lên ban thờ, vừa đẹp vừa ý nghĩa.
Các loại quả trong mâm cũng khá phong phú, mùa nào thức nấy, chỉ cần tránh những loại quả độc, có mùi vị khó chịu hoặc có gai góc. Việc lựa chọn trái cây tươi ngon, không bị dập nát còn thể hiện sự trân trọng và mong muốn mang đến những điều tốt đẹp nhất cho gia tiên.
Sử dụng đồ dùng mới để cúng
Các đồ dùng để đựng các lễ cúng mặn như bát, đĩa, đũa, thìa… cần phải sử dụng những đồ mới, riêng biệt. Không nên dùng những đồ dùng đã dùng chung, sẵn với các việc khác trong gia đình. Bởi, đồ thờ cúng cần phải sạch sẽ, không uế tạp.
Việc chuẩn bị đồ dùng mới thể hiện sự cẩn trọng và thành tâm. Một số gia đình còn có thói quen riêng biệt dụng cụ thờ cúng, chỉ dùng vào dịp lễ Tết để đảm bảo sự thanh tịnh.
Chuẩn bị mâm cúng lễ chay và mặn đúng quy cách
Nhiều gia đình làm cả hai lễ: Lễ chay lễ Phật và lễ mặn để lễ thần linh, tổ tiên. Nếu gia đình nào làm hai lễ thì phải để riêng. Hoa quả có thể để ở ban trên, còn đồ cúng mặn thì nên kê thêm bàn để ở dưới sau đó thắp hương, tuyệt đối không để chung đồ lễ mặn, chay, hoa quả trên ban thờ, hoặc dùng lẫn lộn đồ cúng.
Việc phân chia rõ ràng giữa lễ chay và lễ mặn giúp thể hiện sự tôn trọng đối với từng đối tượng được thờ cúng. Lễ chay thường dùng để dâng Phật, thể hiện sự thanh tịnh, trong khi lễ mặn dùng để cúng thần linh và tổ tiên, thể hiện lòng hiếu thảo và sự ấm cúng của gia đình.
Thắp hương và khấn vái thành tâm
Khi thắp hương, người ta thường thắp theo số lẻ, bởi số lẻ tượng trưng cho phần âm. Do đó, có thể thắp 1, 3, 5, 7 hoặc 9 nén hương trên mỗi bát hương. Chú ý khi thắp hương cần phải ăn mặc chỉnh tề, không mặc quần đùi, áo cộc hay ăn mặc luộm thuộm…
Khi khấn cần phải liền mạch, thành tâm cúng bái nhằm thể hiện sự tôn trọng với các vị phật, thần linh, tổ tiên, ông bà. Giọng nói nên nhẹ nhàng, trang nghiêm, tránh nói chuyện ồn ào hay cười đùa trong lúc cúng.
Lựa chọn thời gian cúng phù hợp
Theo quan niệm dân gian, thời gian lý tưởng để cúng rằm tháng Giêng là vào buổi chiều tối, từ 18 giờ đến 21 giờ. Đây là khoảng thời gian được cho là linh thiêng nhất, thuận lợi để nối kết với thế giới tâm linh.
Tuy nhiên, tùy theo hoàn cảnh và điều kiện của từng gia đình, có thể linh hoạt chọn thời gian khác nhưng cần đảm bảo không gian cúng bái được yên tĩnh, trang nghiêm.
Những điều kiêng kỵ trong ngày rằm tháng Giêng
Bên cạnh những việc nên làm, có một số điều kiêng kỵ mà các gia đình cần lưu ý để tránh mang lại điều không may:
Không phơi quần áo qua đêm: Theo quan niệm dân gian, phơi quần áo qua đêm có thể thu hút âm khí, ảnh hưởng đến sức khỏe và may mắn của gia đình.
Không vay mượn tiền bạc: Ngày rằm tháng Giêng là thời điểm để cầu may mắn, tài lộc. Việc vay mượn trong ngày này có thể khiến cả năm gặp khó khăn về tài chính.
Không quét nhà vào buổi tối: Hành động này có thể “quét đi” may mắn và tài lộc mà gia đình vừa cầu xin.
Không nói lời tiêu cực: Trong ngày lễ quan trọng này, cần giữ tâm trạng vui vẻ, tránh tranh cãi hay nói những điều không may mắn.
Tạo không khí gia đình ấm cúng
Tết Nguyên Tiêu không chỉ là dịp để thể hiện lòng thành kính mà còn là thời điểm để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau. Sau khi cúng lễ, các gia đình thường cùng nhau thưởng thức bữa cơm thân mật, trò chuyện và chia sẻ những mong ước cho năm mới.
Việc duy trì truyền thống này giúp gắn kết các thế hệ, gìn giữ giá trị văn hóa và tạo nên những kỷ niệm đẹp trong tâm trí mỗi người con xa quê.
Có thể bạn quan tâm: Lũ Cúng Lũ Phò: Ý Nghĩa, Khái Niệm Và Bối Cảnh Xã Hội
Kết luận
Tết Nguyên Tiêu là một trong những ngày lễ quan trọng nhất trong năm, mang đậm bản sắc văn hóa và tín ngưỡng của người Việt. Việc tuân thủ các lưu ý khi cúng Tết Nguyên Tiêu không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, thần linh mà còn giúp gia đình đón nhận được nhiều may mắn, bình an trong năm mới.
Hy vọng rằng những chia sẻ trên đây sẽ giúp các gia đình chuẩn bị một mâm cúng rằm tháng Giêng trọn vẹn, ý nghĩa. Để tìm hiểu thêm các thông tin hữu ích khác, mời bạn tham khảo thêm các bài viết tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 8, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
