Cúng Rằm tháng Giêng là một trong những nghi lễ tâm linh quan trọng nhất trong năm của người Việt, được ví von là “Tết Âm” hay “Tết Nguyên Tiêu”. Việc thực hiện lễ cúng không chỉ là hành động cầu mong bình an, may mắn mà còn thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, thần linh. Tuy nhiên, để lễ cúng được trọn vẹn và mang lại hiệu quả như mong muốn, có rất nhiều lưu ý và điều kiêng kỵ mà mọi gia đình cần nắm rõ.
Có thể bạn quan tâm: Lưu Ý Khi Cúng Rằm Cúng Mùng Một: Những Điều Cần Biết Để Cầu May Mắn Và Bình An
Cúng Rằm tháng Giêng vào ngày 14 được không?
Cúng Rằm tháng Giêng vào ngày 14 được không? Đây là câu hỏi phổ biến mà nhiều người thắc mắc, đặc biệt là những gia đình có công việc bận rộn hoặc lịch trình không cho phép tổ chức vào đúng ngày 15.
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng Rằm tháng Giêng lý tưởng nhất là được tiến hành vào đúng ngày 15 tháng Giêng âm lịch, bởi đây là thời điểm trăng tròn và sáng nhất năm, được coi là thời khắc linh thiêng để cầu nguyện. Tuy nhiên, trong thực tế, không phải gia đình nào cũng có điều kiện để chuẩn bị và tổ chức vào đúng ngày chính rằm.
Về thời gian tổ chức lễ cúng:
- Thời gian tốt nhất: Có thể tiến hành lễ cúng từ sáng sớm ngày 14 tháng Giêng cho đến trước 19 giờ ngày 15 tháng Giêng.
- Khung giờ đẹp: Theo quan niệm dân gian, những khung giờ tốt để cúng Rằm tháng Giêng bao gồm:
- Giờ Ngọ (11h – 13h): Đây là khung giờ được đánh giá là tốt nhất, đặc biệt là chính Ngọ (12h trưa).
- Giờ Thìn (7h – 9h).
- Giờ Mùi (13h – 15h).
Nếu gia đình bạn chọn cúng vào ngày 14 tháng Giêng, có thể tham khảo các khung giờ sau: Giờ Thìn (7h-9h), Giờ Tỵ (9h-11h), Giờ Thân (15h-17h), Giờ Dậu (17h-19h).
Điều quan trọng nhất cần lưu ý là thành tâm. Dù cúng sớm hay muộn, miễn là lòng thành và tuân thủ các quy tắc cơ bản thì lễ cúng vẫn được coi là trọn vẹn và linh thiêng.
Có thể bạn quan tâm: Những Điều Cần Lưu Ý Khi Cúng Tết Nguyên Tiêu
Lưu ý khi làm mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng
Không dùng hoa giả, trái cây giả
Câu nói “Cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng” đã phần nào nói lên tầm quan trọng của lễ cúng này trong đời sống tâm linh của người Việt. Chính vì vậy, mọi thứ dâng lên bàn thờ cần phải thể hiện được sự tôn kính và thành tâm.
Hoa quả dâng cúng:
- Lựa chọn hoa tươi: Nên dùng các loại hoa tươi như cúc vàng, cúc trắng, hoa hồng, lay ơn… để dâng cúng. Những loại hoa này không chỉ đẹp mắt mà còn mang nhiều ý nghĩa tốt lành.
- Trái cây tươi: Chọn các loại trái cây tươi, sạch, tránh những loại quả có mùi vị khó chịu, có gai góc hoặc được coi là “quả độc” như quả mướp đắng (khổ qua) vì hình dáng và tên gọi không mang lại cảm giác may mắn.
Không dùng tiền giả, tiền có nguồn gốc bất chính
Tục lệ đặt tiền thật lên bàn thờ khi cúng tế là một nét văn hóa phổ biến, thể hiện mong ước cầu tài lộc, may mắn cho gia đình. Tuy nhiên, cần lưu ý:
- Tiền thật, do chính sức mình làm ra: Nên dùng tiền thật, có nguồn gốc trong sạch, minh bạch.
- Tuyệt đối tránh: Không được dùng tiền giả hoặc tiền có được từ những hành vi phạm pháp, trái với đạo đức. Việc dâng tiền bất chính lên bàn thờ không những không mang lại may mắn mà còn có thể rước thêm “vận đen” vào nhà.
- Thành tâm là chính: Quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành kính. Việc thờ cúng không phụ thuộc vào số lượng tiền bạc dâng lên mà ở sự chân thành và lòng tin tưởng.
Không cúng thủ lợn
Mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng có thể là đồ chay hoặc đồ mặn tùy theo tín ngưỡng và thói quen của từng gia đình. Tuy nhiên, nếu gia đình bạn chọn mâm cỗ mặn thì tuyệt đối tránh cúng thủ lợn.
Lý do:
- Theo quan niệm dân gian, việc cúng thủ lợn vào ngày đầu năm (Rằm tháng Giêng) được coi là sát sinh, có thể ảnh hưởng đến vận phúc của cả gia đình trong năm đó.
- Ngày đầu năm nên tránh những hành động mang tính “sát phạt”, thay vào đó là cầu mong sự hòa thuận, bình an.
Gợi ý thay thế:
- Có thể thay thế bằng các món ăn mặn khác như thịt gà luộc, giò chả, thịt heo luộc, xôi gấc, bánh chưng… vừa thể hiện được lòng thành mà vẫn giữ được sự trang trọng và may mắn.
Không dùng đồ chay giả mặn
Việc chọn mâm cỗ chay để dâng cúng vào ngày Rằm tháng Giêng là một hành động rất tốt, thể hiện lòng từ bi, tránh sát sinh. Tuy nhiên, có một lưu ý quan trọng mà nhiều người chưa để ý:
- Dâng đồ chay thì nên dùng đồ chay thuần túy: Tránh sử dụng các món chay được chế biến dưới hình dáng của đồ mặn như giả tôm, giả thịt, giả cá…
- Lý do: Việc dâng đồ chay giả mặn thể hiện rằng tâm của người cúng vẫn còn “vọng tục”, vẫn còn “sân si” (ham muốn). Việc này có thể khiến thần Phật không hài lòng, thậm chí còn “quở trách” vì không thành tâm.
Gợi ý món chay:
- Các món chay đơn giản, thanh tịnh như đậu hũ kho, canh nấm, rau củ xào, xôi đậu xanh, chè trôi nước… là lựa chọn lý tưởng cho mâm cỗ chay ngày Rằm tháng Giêng.
Có thể bạn quan tâm: Lưu Ý Cúng Lễ Khi Trẻ Em Mất: Những Điều Cần Biết Để Thể Hiện Lòng Thành Kính
Những kiêng kỵ trong Rằm tháng Giêng
Ngoài việc chuẩn bị mâm cỗ, việc tuân thủ các kiêng kỵ trong ngày Rằm tháng Giêng cũng rất quan trọng để tránh những điều không may mắn xảy ra trong năm.
Kiêng để có tiếng khóc trong nhà
“Kiêng để có tiếng khóc trong nhà” là một trong những điều kiêng kỵ được nhắc đến nhiều nhất. Người xưa cho rằng, nếu trong ngày Rằm tháng Giêng mà nhà có tiếng khóc (trẻ con khóc, người lớn buồn bã) thì cả năm gia đình sẽ gặp nhiều chuyện không may mắn, dễ xảy ra những việc không mong muốn.
Cách làm: Cha mẹ nên cố gắng dỗ dành, chăm sóc con cái thật tốt để tránh để trẻ khóc trong ngày này. Nếu có việc buồn, nên cố gắng giữ bình tĩnh, không để tiếng khóc, tiếng than vãn vang lên trong nhà.
Không đến nơi nhiều âm khí
“Không đến nơi nhiều âm khí” là lời khuyên dành cho những người có sức khỏe yếu kém hoặc đang trong giai đoạn nhạy cảm. Những nơi như nghĩa trang, mồ mả, bệnh viện, hoặc những khu vực hoang vắng thường được coi là nơi có nhiều âm khí, dễ hút vận xui.
Cách làm: Trong ngày Rằm tháng Giêng, nên tránh đi đến những nơi này, đặc biệt là vào buổi tối. Thay vào đó, nên dành thời gian ở nhà, tụ họp gia đình, đi chùa hoặc những nơi có không khí vui vẻ, ấm cúng.
Kiêng đổ vỡ đồ đạc
“Kiêng đổ vỡ đồ đạc” là một kiêng kỵ phổ biến trong các ngày lễ, Tết. Việc làm vỡ đồ đạc, bát đĩa, ly tách… được coi là điềm báo không tốt, có thể khiến tài phúc hao tổn, mọi việc trong năm diễn ra không thuận lợi, khó thành công.
Cách làm: Cẩn thận trong việc di chuyển, sắp xếp đồ đạc. Nếu chẳng may làm vỡ đồ, nên nhanh chóng dọn dẹp và không để tiếng vỡ đồ vang lên quá lớn.
Kiêng chi nhiều tiền bạc
“Kiêng chi nhiều tiền bạc” là lời khuyên dành cho những ai muốn giữ gìn tài lộc trong năm. Việc chi tiêu quá mức, cho vay mượn tiền bạc vào ngày Rằm tháng Giêng có thể khiến tài vận kém đi, dễ gặp phải những khó khăn về tài chính trong năm.
Cách làm:
- Mang ít tiền bạc, đồ vật có giá trị bên người.
- Tránh cho vay mượn tiền trong ngày này.
- Hạn chế chi tiêu lớn, mua sắm những món đồ không cần thiết.
Kiêng mặc quần áo đen trắng
“Kiêng mặc quần áo đen trắng” là một kiêng kỵ mang tính thẩm mỹ và tâm linh. Trong văn hóa Việt Nam, màu đen và trắng thường được liên hệ đến người đã mất, tang lễ. Việc mặc hai màu này vào ngày Rằm tháng Giêng có thể khiến người mặc cảm thấy không thoải mái, làm việc gì cũng khó thành công.
Cách làm: Nên mặc quần áo có màu sắc tươi tắn, rực rỡ như đỏ, hồng, vàng, cam… để mang lại cảm giác vui vẻ, may mắn và thu hút tài lộc.
Kiêng để hết gạo hết lửa trong nhà
“Kiêng để hết gạo hết lửa trong nhà” là một kiêng kỵ mang tính thực tế và tâm linh sâu sắc. Gạo tượng trưng cho của ăn, của cải. Lửa tượng trưng cho sự may mắn, hòa thuận giữa các thành viên trong gia đình.
Cách làm:
- Trước ngày Rằm tháng Giêng, nên chuẩn bị đầy đủ gạo trong nhà, tránh để thùng gạo trống rỗng.
- Chuẩn bị sẵn bếp lửa, bếp gas để nấu nướng, tránh để nhà hết lửa.
Kiêng ăn những món nặng mùi
“Kiêng ăn những món nặng mùi” là lời khuyên dành cho những ai muốn giữ gìn sự thanh tịnh trong ngày Rằm tháng Giêng. Những món ăn có mùi nặng, tanh, hôi được cho là có thể mang lại điều không may mắn cho gia đình.
Các món nên tránh:
- Thịt chó
- Mắm tôm
- Vịt
- Mực
- Các loại hải sản nặng mùi khác
Gợi ý món ăn:
- Nên chọn các món ăn thanh đạm, có mùi thơm dễ chịu như gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, các món rau củ…
Kiêng cắt tóc nhổ răng
“Kiêng cắt tóc nhổ răng” là một kiêng kỵ dựa trên câu nói nổi tiếng “Cái răng cái tóc là góc con người”. Việc cắt tóc, nhổ răng vào ngày Rằm tháng Giêng được cho là có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và vận mệnh của người thực hiện.
Cách làm: Nên tránh cắt tóc, nhổ răng vào ngày này. Nếu cần thiết, có thể thực hiện vào các ngày khác trong tháng.
Có thể bạn quan tâm: Lư Hương Trong Văn Hóa Thờ Cúng Việt Nam: Ý Nghĩa, Hình Dạng Và Cách Sử Dụng
Tổng kết
Cúng Rằm tháng Giêng là một nghi lễ tâm linh thiêng liêng, mang đậm bản sắc văn hóa của người Việt. Việc tuân thủ các lưu ý khi cúng Rằm tháng Giêng và tránh các điều kiêng kỵ không chỉ giúp lễ cúng được trọn vẹn mà còn thể hiện được lòng thành kính, mong cầu một năm mới bình an, may mắn, tài lộc dồi dào.
Hãy nhớ rằng, thành tâm luôn là yếu tố quan trọng nhất. Dù mâm cỗ có thể đơn giản hay cầu kỳ, miễn là lòng thành và tuân thủ các quy tắc cơ bản thì lễ cúng vẫn được coi là trọn vẹn và linh thiêng.
Chúc các bạn có một ngày Rằm tháng Giêng an lành, hạnh phúc và tràn đầy may mắn!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 8, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
