Lễ hội mùng 5 tháng 5 (ngày 5 tháng 5 âm lịch) là một trong những dịp lễ truyền thống quan trọng của người Việt, gắn liền với việc cúng bái và tưởng niệm. Nhiều người thắc mắc không biết lễ hội mùng 5 tháng 5 thời cúng ai, có ý nghĩa gì và cần chuẩn bị những gì. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về phong tục này.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Cúng Đình Nam Bộ: Nét Văn Hóa Linh Thiêng, Đậm Đà Bản Sắc
Nguồn gốc và ý nghĩa của lễ hội mùng 5 tháng 5
Lễ hội mùng 5 tháng 5 là gì?
Lễ hội mùng 5 tháng 5, còn được gọi là Tết Đoan Ngọ, là một trong những lễ hội cổ truyền của dân tộc Việt Nam, được tổ chức vào ngày 5 tháng 5 âm lịch hàng năm. Đây là dịp để người dân tưởng niệm, cầu nguyện và thể hiện lòng thành kính đối với các bậc tiền nhân, tổ tiên.
Ý nghĩa của ngày lễ
Ngày mùng 5 tháng 5 không chỉ là dịp để tưởng niệm mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc trong đời sống văn hóa và tinh thần của người Việt. Đây là thời điểm chuyển giao giữa mùa xuân và mùa hè, thời tiết bắt đầu nóng lên, dịch bệnh dễ phát sinh. Vì vậy, lễ hội này còn mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, xua đuổi tà ma, bệnh tật.
Lễ hội mùng 5 tháng 5 thời cúng ai?
Cúng tổ tiên, ông bà, cha mẹ
Theo phong tục truyền thống, vào ngày mùng 5 tháng 5, các gia đình Việt Nam thường tổ chức lễ cúng để tưởng niệm và thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất. Đây là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn và cầu mong sự phù hộ, bảo vệ của các bậc tiền nhân.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Mùng 5 Tháng 5 Thì Cúng Ai: Ý Nghĩa Và Các Nghi Lễ Truyền Thống
Cúng các vị thần linh
Ngoài việc cúng tổ tiên, nhiều gia đình còn cúng các vị thần linh như Thổ Công, Thổ Địa, Thần Tài… để cầu mong sự bình an, may mắn và tài lộc cho gia đình trong năm mới.
Cúng các anh hùng liệt sĩ
Tại một số địa phương, đặc biệt là những nơi có truyền thống cách mạng, người dân còn tổ chức lễ cúng để tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc. Đây là dịp để thể hiện lòng biết ơn và tri ân đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
Nghi thức cúng lễ mùng 5 tháng 5
Chuẩn bị mâm cúng
Mâm cúng ngày mùng 5 tháng 5 thường bao gồm các lễ vật như:
- Hoa quả: Táo, lê, chuối, dưa hấu, nho…
- Đồ chay: Bánh chưng, bánh tét, xôi, chè…
- Đồ mặn: Gà luộc, heo quay, giò chả…
- Rượu, trà: Rượu trắng, trà sen, trà lài…
- Vàng mã: Vàng thoi, tiền âm phủ, quần áo…
Thời gian cúng
Thời gian cúng lễ thường được tổ chức vào buổi sáng hoặc buổi chiều của ngày mùng 5 tháng 5. Tuy nhiên, tùy theo phong tục từng địa phương mà thời gian có thể khác nhau.
Bài cúng
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Cồng Chiêng Tây Nguyên Thờ Cúng Ai? Tìm Hiểu Nét Đẹp Văn Hóa Tâm Linh
Bài cúng lễ mùng 5 tháng 5 thường bao gồm các phần:
- Phần khai: Khai báo thời gian, địa điểm, lý do cúng lễ.
- Phần chính: Tưởng niệm, cầu nguyện, xin phép các vị thần linh, tổ tiên.
- Phần kết: Cảm ơn, xin phép hóa vàng mã.
Phong tục đặc sắc trong lễ hội mùng 5 tháng 5
Ăn bánh tro
Bánh tro là một trong những món ăn truyền thống không thể thiếu trong ngày mùng 5 tháng 5. Bánh được làm từ gạo nếp, đậu xanh, được gói trong lá dong và nấu chín trong nước tro. Món ăn này không chỉ ngon miệng mà còn mang ý nghĩa thanh tẩy, xua đuổi tà ma.
Treo艾草 và ngải cứu
Theo quan niệm dân gian,艾草 và ngải cứu có tác dụng xua đuổi tà ma, bệnh tật. Vì vậy, vào ngày mùng 5 tháng 5, nhiều gia đình thường treo艾草 và ngải cứu ở cửa ra vào, đầu giường để cầu mong sự bình an.
Uống rượu雄黄
Rượu雄黄 là một loại rượu được pha chế từ rượu trắng và bột雄黄. Theo quan niệm dân gian, uống rượu雄黄 vào ngày mùng 5 tháng 5 có thể xua đuổi tà ma, bệnh tật. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng rượu雄黄 có thể gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng quá nhiều.
Những điều kiêng kỵ trong ngày mùng 5 tháng 5
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Cúng Đình Định Yên: Nét Đẹp Văn Hóa Truyền Thống Của Vùng Đất Định Yên
Không nên làm việc nặng nhọc
Ngày mùng 5 tháng 5 là dịp để nghỉ ngơi, thư giãn và tưởng niệm. Vì vậy, không nên làm việc nặng nhọc, vất vả vào ngày này.
Không nên cãi vã, xung đột
Ngày lễ là dịp để gia đình sum họp, đoàn tụ. Vì vậy, nên tránh cãi vã, xung đột để giữ gìn không khí hòa thuận, vui vẻ.
Không nên đi xa
Theo quan niệm dân gian, ngày mùng 5 tháng 5 là ngày “độc”, không thích hợp để đi xa, đặc biệt là đi công tác, du lịch.
Kết luận
Lễ hội mùng 5 tháng 5 là một trong những lễ hội truyền thống quan trọng của dân tộc Việt Nam, mang nhiều ý nghĩa sâu sắc về văn hóa, tinh thần và tín ngưỡng. Việc cúng lễ vào ngày này không chỉ là để tưởng niệm, cầu nguyện mà còn là dịp để con cháu thể hiện lòng biết ơn, kính trọng đối với các bậc tiền nhân, tổ tiên. Hy vọng bài viết trên đây đã giúp bạn hiểu rõ hơn về lễ hội mùng 5 tháng 5, nghi thức cúng lễ và những phong tục đặc sắc liên quan.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
