Mỗi năm vào ngày 23 tháng Chạp (23/12 Âm lịch), hình ảnh quen thuộc của mỗi gia đình Việt Nam là chuẩn bị mâm cỗ cúng ông Táo về trời. Đây không chỉ là một phong tục đẹp mà còn là dịp để cả nhà sum họp, thể hiện lòng thành kính với các vị thần linh. Tuy nhiên, để chuẩn bị một mâm cỗ đúng chuẩn, đầy đủ và ý nghĩa, không phải ai cũng nắm rõ. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết, toàn diện về mâm cỗ cúng ông Táo.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cỗ Cúng Ông Táo Afamily: Tạo Mâm Cỗ Trọn Vẹn Cho Ngày Lễ Ông Táo
Ý nghĩa của lễ cúng ông Công, ông Táo
Táo quân là vị thần cai quản bếp núc trong mỗi gia đình, gồm có 3 vị: 2 ông Táo và 1 bà Táo. Theo tín ngưỡng dân gian, trong suốt một năm, các Táo quân sẽ ghi chép lại mọi việc tốt xấu xảy ra trong gia đình. Đến ngày 23 tháng Chạp, các Táo quân sẽ cưỡi cá chép bay về trời để báo cáo với Ngọc Hoàng về những điều đó.
Việc cúng tiễn ông Táo về trời có ý nghĩa:
- Tỏ lòng biết ơn: Cảm ơn các vị thần đã phù hộ, che chở cho gia đình trong suốt một năm qua.
- Tâm nguyện: Mong muốn các Táo quân “phù trợ” cho gia đình, xin cho một năm mới an lành, may mắn, hạnh phúc.
- Tổng kết và cầu chúc: Tổng kết một năm đã qua và cầu mong một năm mới tốt đẹp hơn.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cỗ Cúng Ông Táo 3 Miền: Đặc Trưng, Ý Nghĩa Và Cách Chuẩn Bị
Mâm cỗ cúng ông Táo: Mặn hay chay?
Thông thường, mâm cỗ cúng ông Táo có thể là mặn hoặc chay, tùy thuộc vào điều kiện, phong tục của từng gia đình, từng vùng miền và niềm tin cá nhân. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cho cả hai loại mâm cỗ.
Mâm cỗ mặn cúng ông Táo
Mâm cỗ mặn cúng ông Táo thường gồm những món sau:
1. Lễ vật bắt buộc
- Áo mũ Táo quân: Gồm 3 chiếc mũ (2 mũ nam, 1 mũ nữ), màu sắc sặc sỡ, trang trí cầu kỳ. Màu sắc của mũ, áo thay đổi theo năm (dựa vào ngũ hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).
- Cá chép: Là phương tiện để Táo quân cưỡi về trời. Có thể dùng cá chép sống (sau khi cúng sẽ thả phóng sinh) hoặc cá chép làm bằng giấy (hóa vàng).
- Gà luộc: Gà trống mới lớn (gà cồ) luộc, ngậm hoa hồng, tượng trưng cho sự dũng mãnh, hiên ngang.
2. Các món ăn chính
- Thịt luộc: Thịt vai luộc, thịt gà luộc, hoặc thịt heo quay.
- Canh: Canh mọc, canh măng, canh miến, canh sườn hầm…
- Món xào: Xào thập cẩm, xào miến, xào mộc nhĩ…
- Giò chả: Giò lụa, giò bò, chả quế, xúc xích.
- Xôi hoặc bánh chưng: Xôi gấc, xôi đậu xanh, bánh chưng, bánh tét.
- Món tráng miệng: Chè kho, chè đậu trắng, bánh kẹo…
3. Hoa quả, đồ uống
- Hoa quả: Một đĩa ngũ quả, bưởi, cam, quýt…
- Nước: Trà sen, rượu, nước lọc.
- Hoa: Hoa cúc, hoa đào, hoa lay ơn…
- Bánh kẹo, mứt: Đủ loại theo sở thích của gia đình.
Mâm cỗ chay cúng ông Táo
Mâm cỗ chay cúng ông Táo cũng cần đầy đủ các lễ vật bắt buộc (áo mũ, cá chép bằng giấy), còn các món ăn sẽ được thay thế bằng các món chay:
- Canh chay: Canh nấm, canh đậu hũ, canh củ quả…
- Món xào chay: Xào thập cẩm chay, xào nấm, xào rau củ…
- Đậu hũ: Đậu hũ sốt, đậu hũ chiên, đậu hũ sốt cà…
- Xôi chay: Xôi đậu xanh, xôi gấc, xôi nếp cẩm…
- Chè chay: Chè đậu trắng, chè khoai, chè bắp…
- Hoa quả, nước uống: Tương tự như mâm cỗ mặn.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cỗ Cúng Rằm Tháng Giêng Ở Nhà Gồm Những Gì Và Cách Chuẩn Bị Thế Nào?
Cách bày trí mâm cỗ cúng ông Táo
- Vị trí: Mâm cỗ cúng ông Táo thường được đặt trên bàn thờ gia tiên hoặc một bàn riêng. Nếu có ban thờ Táo quân (đặt gần bếp), thì cúng ở ban thờ đó.
- Sắp xếp: Các món ăn được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt. Hoa quả, bánh kẹo được đặt ở phía trước. Rượu, trà được đặt ở hai bên.
- Trang trí: Có thể dùng giấy đỏ, giấy vàng để trang trí cho mâm cỗ thêm đẹp mắt.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cỗ Cúng Rằm Tháng 4: Gợi Ý 4 Thực Đơn Mặn Đầy Đủ, Tươm Tất
Văn khấn cúng ông Táo
Sau khi bày trí mâm cỗ xong, gia chủ sẽ thắp hương và đọc văn khấn. Dưới đây là một bài văn khấn cúng ông Táo phổ biến:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Hôm nay là ngày……tháng……năm……, tín chủ con là……
Ngụ tại……
Thành tâm đặt lễ, dâng lên trước án, xin kính cẩn tấu trình:
Nhân ngày 23 tháng Chạp, tín chủ con có chuẩn bị mâm cơm chay (hoặc mâm cơm mặn) lòng thành dâng lên trước án.
Con kính cẩn mời ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân, gia đình chúng con, cùng các vị Táo quân:
Hôm nay ngày 23 tháng Chạp, tín chủ con kính cẩn tiễn chư vị Táo quân về chầu Thượng đế.
Kính mong chư vị Táo quân phù hộ độ trì, phù trợ cho gia đình chúng con được an khang, thịnh vượng, hạnh phúc.
Chúng con kính cẩn tấu trình, kính mong chư vị Táo quân chứng minh, chứng giám.
Cẩn cáo!
Những lưu ý quan trọng khi cúng ông Táo
- Thời gian: Cúng ông Táo thường được thực hiện vào buổi chiều ngày 23 tháng Chạp. Tuy nhiên, tùy theo điều kiện của mỗi gia đình, có thể cúng vào buổi sáng hoặc buổi tối.
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất khi cúng ông Táo là lòng thành kính. Mâm cỗ có thể đơn giản, nhưng phải được chuẩn bị một cách cẩn thận, sạch sẽ.
- Phóng sinh: Sau khi cúng xong, cá chép sống sẽ được thả ra ao, hồ, sông, suối… Đây là một hành động thể hiện lòng nhân ái, hiếu sinh.
- Hóa vàng: Các đồ cúng như áo mũ, tiền vàng… sẽ được hóa vàng sau khi cúng xong.
- Gia đình sum họp: Cúng ông Táo là dịp để cả gia đình sum họp, cùng nhau chuẩn bị mâm cỗ, cùng nhau thắp hương. Đây là một khoảnh khắc quan trọng để gắn kết tình cảm gia đình.
Bảng so sánh mâm cỗ mặn và mâm cỗ chay cúng ông Táo
| Tiêu chí | Mâm cỗ mặn | Mâm cỗ chay |
|---|---|---|
| Lễ vật bắt buộc | Áo mũ Táo quân, cá chép, gà luộc | Áo mũ Táo quân, cá chép bằng giấy |
| Món ăn chính | Thịt luộc, canh mọc, giò chả, xôi, bánh chưng | Canh chay, đậu hũ, xôi chay, chè chay |
| Hoa quả, đồ uống | Tương tự | Tương tự |
| Ý nghĩa | Cầu mong may mắn, sung túc | Cầu mong thanh tịnh, an lành |
Tổng kết
Mâm cỗ cúng ông Táo là một nét văn hóa truyền thống đẹp của người Việt Nam. Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng ông Táo không cần quá cầu kỳ, nhưng cần sự trang trọng, chu đáo và thể hiện được tấm lòng thành của gia chủ. Hy vọng rằng với những thông tin trên, bạn sẽ có thể chuẩn bị một mâm cỗ cúng ông Táo thật ý nghĩa và trọn vẹn cho gia đình mình.
Hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức hữu ích khác về phong tục, văn hóa, đời sống và nhiều lĩnh vực khác.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
