Động thổ là nghi lễ quan trọng đánh dấu sự khởi đầu cho một công trình xây dựng, mang theo niềm tin về sự may mắn, thịnh vượng và an toàn cho cả quá trình thi công. Một trong những yếu tố không thể thiếu trong lễ động thổ là mâm ngũ quả. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà nhiều người thắc mắc: Mâm ngũ quả cúng động thổ gồm những quả gì? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về ý nghĩa của mâm ngũ quả, cách lựa chọn trái cây phù hợp với từng vùng miền, và những lưu ý quan trọng để buổi lễ diễn ra suôn sẻ, mang lại nhiều may mắn.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Ngũ Quả Cúng Thần Tài Mùng 10: Ý Nghĩa, Cách Bày Trí Và Những Điều Cần Biết
Tầm quan trọng của mâm ngũ quả trong nghi lễ động thổ
Ý nghĩa tâm linh và văn hóa
Mâm ngũ quả không chỉ đơn thuần là một mâm trái cây mà còn là biểu tượng của sự dồi dào, sung túc và lòng thành kính dâng lên tổ tiên, thần linh. Trong văn hóa Á Đông, số 5 tượng trưng cho Ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ), thể hiện sự hài hòa, cân bằng của vũ trụ. Việc dâng mâm ngũ quả lên bàn thờ là cách để con người thể hiện lòng biết ơn, cầu mong sự phù hộ, che chở cho công trình và gia đình.
Trong lễ động thổ, mâm ngũ quả còn mang ý nghĩa “mở đầu tốt lành”. Người xưa tin rằng nếu khởi công được thần linh chứng giám, công việc sẽ thuận lợi, không gặp trắc trở. Trái cây tươi ngon, tròn đầy tượng trưng cho sự viên mãn, mong muốn công trình hoàn thành đúng tiến độ, chất lượng tốt và mang lại nhiều lợi ích.
Vai trò trong nghi lễ
Mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu trong lễ vật cúng động thổ, thường được bày biện cùng với các lễ vật khác như hương, hoa, bánh kẹo, rượu, trà, gà luộc, xôi… Mâm ngũ quả được đặt ở vị trí trang trọng trên bàn thờ, thể hiện sự tôn kính và mong muốn cầu may mắn, bình an cho cả quá trình xây dựng.
Mâm ngũ quả cúng động thổ gồm những quả gì?
Nguyên tắc chọn trái cây
Khi lựa chọn trái cây cho mâm ngũ quả cúng động thổ, cần lưu ý một số nguyên tắc sau:
- Chọn trái cây tươi ngon, chín đều: Trái cây phải có màu sắc đẹp, không dập nát, thể hiện sự trọn vẹn, đầy đủ. Tránh chọn trái cây đã chín quá hoặc còn xanh.
- Chọn trái cây theo mùa: Trái cây theo mùa thường ngon, ngọt và có giá thành hợp lý. Việc chọn trái cây theo mùa cũng thể hiện sự gắn bó với thiên nhiên, phù hợp với quy luật tự nhiên.
- Chọn trái cây có tên gọi mang ý nghĩa tốt: Nhiều loại trái cây có tên gọi hoặc hình dáng mang ý nghĩa may mắn, tài lộc, bình an. Việc chọn những loại trái cây này sẽ tăng thêm phần ý nghĩa cho buổi lễ.
- Cân đối màu sắc: Mâm ngũ quả nên có sự pha trộn màu sắc hài hòa, tượng trưng cho Ngũ hành. Ví dụ: Xanh (Mộc), Đỏ (Hỏa), Vàng (Thổ), Trắng (Kim), Đen/Tím (Thủy).
Các loại trái cây thường dùng
Dưới đây là danh sách các loại trái cây thường được sử dụng trong mâm ngũ quả cúng động thổ, kèm theo ý nghĩa của từng loại:
Có thể bạn quan tâm: Mâm Ngũ Quả Cúng Đổ Mái: Ý Nghĩa, Cách Bày Trí Và Những Điều Kiêng Kỵ
- Xoài: Tên gọi “xoài” nghe gần giống “hảo” (tốt), tượng trưng cho sự tốt lành, may mắn. Màu vàng của xoài cũng tượng trưng cho sự giàu sang, phú quý.
- Ổi: Tên “ổi” nghe gần giống “hữu” (có), tượng trưng cho sự dồi dào, sung túc.
- Dừa: Hình dáng tròn trịa, đầy đặn, tượng trưng cho sự viên mãn, trọn vẹn. Nước dừa thanh mát, tượng trưng cho sự trong sạch, tinh khiết.
- Đu đủ: Tên gọi “đu đủ” mang ý nghĩa “đủ đầy”, mong muốn mọi điều trong cuộc sống đều đầy đủ, không thiếu thốn.
- Đào tiên: Tượng trưng cho sự trường thọ, sức khỏe dồi dào. Trong văn hóa phương Đông, đào tiên là quả của sự bất tử.
- Táo (Táo đỏ, táo xanh): Táo đỏ tượng trưng cho sự may mắn, thành công. Táo xanh tượng trưng cho sự bình an, sức khỏe.
- Lê: Tên gọi “lê” nghe gần giống “lợi” (lợi ích), tượng trưng cho sự thuận lợi, hanh thông trong công việc.
- Lựu: Quả lựu có nhiều hạt, tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, con cháu đầy đàn.
- Thanh long: Hình dáng đẹp, màu sắc bắt mắt, tượng trưng cho sự thịnh vượng, phát đạt.
- Chuối: Bunch of bananas (buồng chuối) tượng trưng cho sự gắn bó, đoàn kết của các thành viên trong gia đình.
- Nho: Nho có nhiều quả nhỏ kết thành chùm, tượng trưng cho sự sum vầy, hạnh phúc.
- Táo ta (Quả táo mèo): Tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
- Cam, quýt: Màu vàng cam rực rỡ, tượng trưng cho sự giàu có, sung túc. Vỏ cam, quýt có mùi thơm dễ chịu, tạo không khí vui tươi.
- Bưởi: Hình dáng tròn trịa, màu vàng đẹp mắt, tượng trưng cho sự viên mãn, hạnh phúc.
- Dưa hấu: Màu đỏ của ruột dưa hấu tượng trưng cho sự may mắn, màu xanh của vỏ tượng trưng cho sự bình an.
Cách kết hợp mâm ngũ quả theo ngũ hành
Để mâm ngũ quả cúng động thổ mang đầy đủ ý nghĩa của Ngũ hành, bạn có thể kết hợp các loại trái cây theo màu sắc như sau:
| Ngũ hành | Màu sắc | Trái cây gợi ý |
|---|---|---|
| Kim | Trắng, bạc | Dưa hấu (vỏ trắng), Dừa (cùi trắng), Quả na (vỏ trắng) |
| Mộc | Xanh | Chuối (lá xanh), Dưa leo, Dưa chuột, Ổi xanh, Táo xanh |
| Thủy | Đen, xanh lam | Nho đen, Mận đen, Quả sim |
| Hỏa | Đỏ | Táo đỏ, Dưa hấu (ruột đỏ), Đào tiên, Ớt (nếu dùng) |
| Thổ | Vàng, nâu | Xoài, Dứa (thơm), Bưởi, Cam, Quýt, Ổi chín, Đu đủ |
Cách bày trí mâm ngũ quả cúng động thổ
Bố cục và hình thức
Mâm ngũ quả cúng động thổ thường được bày biện trên một chiếc mâm lớn hoặc một chiếc khay đẹp mắt. Cách bày trí cần đảm bảo sự cân đối, hài hòa và trang trọng.
- Chọn mâm/khay: Nên chọn mâm bằng sứ, gỗ hoặc mây tre đan có màu sắc trung tính, không quá lòe loẹt.
- Sắp xếp trái cây: Trái cây nên được sắp xếp theo hình tròn hoặc hình oval, tạo cảm giác đầy đặn, viên mãn. Trái cây lớn (dừa, bưởi, dưa hấu) thường được đặt ở giữa, các loại trái cây nhỏ hơn được xếp xung quanh.
- Chú ý đến màu sắc: Sắp xếp các loại trái cây có màu sắc khác nhau xen kẽ nhau để tạo sự bắt mắt và thể hiện sự hài hòa của Ngũ hành.
- Không để trống: Mâm ngũ quả nên được xếp đầy, không để trống quá nhiều khoảng trống, thể hiện sự đầy đủ, sung túc.
Một số lưu ý khi bày trí
- Rửa sạch trái cây: Trước khi bày trí, cần rửa sạch trái cây để đảm bảo vệ sinh và thể hiện sự tôn kính.
- Không dùng trái cây đã cắt sẵn: Trái cây nên được bày nguyên quả, không cắt thành miếng, để thể hiện sự trọn vẹn.
- Không dùng trái cây có mùi quá nồng: Một số loại trái cây có mùi quá nồng (như sầu riêng, mít) có thể không phù hợp để dâng lên bàn thờ.
- Trang trí thêm: Có thể trang trí thêm một vài bông hoa tươi (như hoa cúc, hoa lay ơn) xung quanh mâm ngũ quả để tăng thêm phần trang nghiêm.
Sự khác biệt giữa mâm ngũ quả cúng động thổ và mâm ngũ quả ngày Tết
Mâm ngũ quả cúng động thổ và mâm ngũ quả ngày Tết đều mang ý nghĩa cầu may mắn, bình an, nhưng có một số điểm khác biệt:
Mâm ngũ quả cúng động thổ
- Mục đích: Cầu mong sự may mắn, an toàn, thuận lợi cho công trình xây dựng.
- Thời gian: Thường được chuẩn bị vào ngày động thổ.
- Lựa chọn trái cây: Có thể linh hoạt hơn, tùy theo sở thích và điều kiện kinh tế của gia đình. Tuy nhiên, vẫn cần tuân thủ các nguyên tắc về màu sắc, ý nghĩa và sự tươi ngon.
- Bố cục: Có thể đơn giản hơn, tập trung vào các loại trái cây mang ý nghĩa tốt lành.
Mâm ngũ quả ngày Tết
- Mục đích: Cầu mong một năm mới may mắn, hạnh phúc, sung túc.
- Thời gian: Được chuẩn bị để dâng lên bàn thờ trong dịp Tết Nguyên Đán.
- Lựa chọn trái cây: Thường có sự khác biệt rõ rệt giữa các vùng miền. Ví dụ:
- Miền Bắc: Thường chọn Bưởi, Quýt, Lê, Táo, Hồng (tượng trưng cho “Cầu Sung Vừa Đủ Xài”).
- Miền Trung: Thường chọn Dưa hấu, Dứa, Nho, Lựu, Táo (tượng trưng cho sự may mắn, sung túc).
- Miền Nam: Thường chọn Dừa, Dứa, Đu đủ, Xoài, Sung (tượng trưng cho “Cầu Sung Vừa Đủ Xài”).
- Bố cục: Thường được bày biện công phu, cầu kỳ hơn, thể hiện sự trang trọng của ngày Tết.
Những lưu ý quan trọng khi chuẩn bị mâm ngũ quả cúng động thổ
Có thể bạn quan tâm: Mâm Ngũ Quả Cúng Tết Đẹp: Ý Nghĩa, Cách Trang Trí & Bí Quyết Chuẩn Bị
Về thời gian chuẩn bị
- Chuẩn bị sớm: Nên chuẩn bị mâm ngũ quả trước ngày động thổ 1-2 ngày để có thể chọn được trái cây tươi ngon nhất.
- Không để quá lâu: Trái cây sau khi mua về nên được bảo quản ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Không nên để trái cây quá lâu trước khi dâng cúng, vì có thể bị héo, mất độ tươi ngon.
Về việc chọn mua trái cây
- Chọn nơi uy tín: Nên mua trái cây ở các chợ truyền thống, siêu thị hoặc các cửa hàng trái cây uy tín để đảm bảo chất lượng.
- Kiểm tra kỹ: Khi mua, cần kiểm tra kỹ trái cây có bị dập nát, sâu bệnh hay không.
- Hạn chế trái cây nhập khẩu: Nếu có điều kiện, nên ưu tiên chọn trái cây trong nước, vì chúng thường phù hợp với khẩu vị và phong tục tập quán hơn.
Về việc dâng cúng
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất khi dâng cúng là tâm thành. Dù mâm ngũ quả có đơn giản hay cầu kỳ, chỉ cần lòng thành kính thì thần linh sẽ chứng giám.
- Thắp hương: Sau khi bày biện xong, cần thắp hương và khấn vái để thể hiện lòng thành kính.
- Không để mâm ngũ quả quá lâu: Sau khi cúng xong, nên thu dọn mâm ngũ quả trong ngày, tránh để qua đêm.
Một số câu hỏi thường gặp về mâm ngũ quả cúng động thổ
1. Có cần phải đúng 5 loại trái cây không?
Không bắt buộc phải đúng 5 loại. Điều quan trọng là sự tươi ngon, đầy đủ và ý nghĩa. Bạn có thể chọn 3, 4, 5, 6 hoặc nhiều hơn 5 loại trái cây, miễn là đảm bảo các nguyên tắc đã nêu ở trên.
2. Có thể dùng trái cây giả được không?
Tốt nhất nên dùng trái cây tươi thật. Trái cây giả không thể hiện được lòng thành kính và cũng không mang lại ý nghĩa tốt lành. Hơn nữa, trái cây tươi còn có mùi thơm tự nhiên, tạo không khí thanh tịnh, trang nghiêm cho buổi lễ.
3. Có cần phải chọn trái cây theo Ngũ hành không?
Việc chọn trái cây theo Ngũ hành là tốt, nhưng không bắt buộc. Nếu không thể tìm đủ 5 màu sắc, bạn có thể chọn các loại trái cây tươi ngon, có ý nghĩa tốt lành, và sắp xếp sao cho mâm ngũ quả nhìn đầy đặn, hài hòa là được.
4. Sau khi cúng xong, có thể ăn mâm ngũ quả không?
Có thể bạn quan tâm: Mâm Ngũ Quả Cúng Tết Đặt Ở Đâu Để Mang Lại May Mắn Cho Gia Đình?
Có thể ăn được. Sau khi cúng xong, mâm ngũ quả có thể được dùng để chiêu đãi khách hoặc chia sẻ với người thân, hàng xóm như một cách để lan tỏa may mắn.
5. Có kiêng kỵ gì khi chọn trái cây cho mâm ngũ quả cúng động thổ không?
Có một số loại trái cây mà một số người kiêng kỵ:
- Trái cây có gai, có mùi quá nồng: Như sầu riêng, mít, vì có thể gây cảm giác nặng nề, không thanh tịnh.
- Trái cây có hình dáng kỳ dị: Như trái dứa dẹp, trái dưa hấu vuông, vì có thể không mang lại cảm giác trọn vẹn.
- Trái cây đã chín quá hoặc còn xanh: Vì không thể hiện được sự tươi ngon, trọn vẹn.
Tổng hợp mâm ngũ quả cúng động thổ gồm những quả gì?
Dưới đây là một số gợi ý cụ thể về các loại trái cây thường được sử dụng trong mâm ngũ quả cúng động thổ, kèm theo ý nghĩa của từng loại:
Gợi ý 1: Mâm ngũ quả đơn giản, phổ biến
- Xoài (vàng): Tượng trưng cho sự giàu sang, phú quý.
- Ổi (xanh/hồng): Tượng trưng cho sự dồi dào, sung túc.
- Dừa (trắng): Tượng trưng cho sự viên mãn, trọn vẹn.
- Đu đủ (vàng): Tượng trưng cho sự đủ đầy, no ấm.
- Cam (cam): Tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
Gợi ý 2: Mâm ngũ quả theo Ngũ hành
- Kim (Trắng): Dừa (cùi trắng)
- Mộc (Xanh): Chuối (lá xanh), Ổi xanh
- Thủy (Đen): Nho đen
- Hỏa (Đỏ): Táo đỏ, Dưa hấu (ruột đỏ)
- Thổ (Vàng): Xoài, Bưởi
Gợi ý 3: Mâm ngũ quả theo mùa
Mùa Xuân:
- Cam, quýt, bưởi, táo, lê
Mùa Hạ:
- Dưa hấu, dưa leo, dứa, xoài, ổi
Mùa Thu:
- Táo, lê, nho, hồng, cam
Mùa Đông:
- Cam, quýt, bưởi, táo, lê, nho
Lời kết
Mâm ngũ quả cúng động thổ gồm những quả gì? Câu trả lời không có một quy chuẩn cố định, mà phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, phong tục tập quán và sở thích của từng gia đình. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là lòng thành kính và sự trọn vẹn. Một mâm ngũ quả được chuẩn bị cẩn thận, với những loại trái cây tươi ngon, có ý nghĩa tốt lành sẽ là lời cầu nguyện chân thành nhất cho một công trình xây dựng thuận lợi, an toàn và thành công.
Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về ý nghĩa, cách chọn lựa và bày trí mâm ngũ quả cúng động thổ. Chúc bạn có một buổi lễ động thổ trang nghiêm, ý nghĩa và mang lại nhiều may mắn cho công trình mới.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
