Trong văn hóa phương Đông, ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch hàng năm được biết đến là lễ Thất Tịch, hay còn gọi là ngày Ngưu Lang – Chức Nữ. Đây là một dịp lễ đặc biệt mang đậm chất truyền thống, gắn liền với câu chuyện tình yêu vượt thời gian của đôi trâu – chim. Vậy mùng 7 tháng 7 có cúng gì không? Làm thế nào để chuẩn bị một mâm cúng đúng nghi lễ, trọn vẹn ý nghĩa? Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về phong tục, ý nghĩa và cách chuẩn bị mâm cúng ngày lễ này.
Có thể bạn quan tâm: Mùng 12 Tháng Giêng Cúng Tổ Nghề Gì: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Nghệ Nhân
Tìm hiểu về ngày lễ Thất Tịch
Nguồn gốc lễ Thất Tịch
Lễ Thất Tịch, hay còn gọi là ngày Valentine phương Đông, có nguồn gốc từ Trung Hoa và được lưu truyền rộng rãi ở các nước châu Á như Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản. Theo truyền thuyết, vào ngày này, Ngưu Lang (chàng chăn trâu) và Chức Nữ (cô dệt vải) – hai người yêu nhau nhưng bị chia cách bởi sông Ngân Hà – được thiên đình cho phép gặp nhau duy nhất một lần trong năm. Họ có thể gặp nhau nhờ một cây cầu do đàn quạ tạo nên.
Câu chuyện tình yêu này đã trở thành biểu tượng cho tình yêu chung thủy, bền vững, vượt qua mọi thử thách. Từ đó, ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch được xem là dịp để cầu nguyện cho tình duyên, hạnh phúc lứa đôi, cũng như cầu cho các mối quan hệ tốt đẹp.
Ý nghĩa văn hóa và tâm linh
Trong văn hóa Việt Nam, lễ Thất Tịch không chỉ là một dịp lễ tình nhân mà còn mang nhiều ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Đây là dịp để các cặp đôi bày tỏ tình cảm, cầu nguyện cho tình yêu bền lâu. Ngoài ra, lễ Thất Tịch còn được coi là ngày để các thiếu nữ cầu nguyện cho kỹ năng nữ công gia chánh, mong muốn có một cuộc sống hạnh phúc, viên mãn.
Không chỉ vậy, lễ Thất Tịch còn là dịp để con cháu thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, cầu nguyện cho gia đình yên ấm, hạnh phúc. Đây là một phần trong chuỗi các lễ cúng truyền thống thể hiện lòng biết ơn và tưởng nhớ đến các thế hệ đi trước.
Thời gian cúng lễ
Lễ Thất Tịch thường được cúng vào buổi chiều tối ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch. Thời điểm này được cho là phù hợp nhất để tổ chức lễ cúng, bởi theo truyền thuyết, đây là lúc Ngưu Lang và Chức Nữ gặp nhau. Việc cúng vào buổi tối cũng tạo không khí thiêng liêng, trang trọng hơn cho buổi lễ.
Mâm cúng ngày Thất Tịch gồm những gì?
1. Bánh Trung Thu
Bánh Trung Thu là một phần không thể thiếu trong mâm cúng ngày Thất Tịch. Trong văn hóa phương Đông, hình tròn của bánh tượng trưng cho sự viên mãn, trọn vẹn. Bánh Trung Thu thường được làm từ bột mì, nhân đậu xanh, hạt sen, hoặc các loại nhân mặn như jambon, lạp xưởng. Việc cúng bánh Trung Thu thể hiện mong ước về một cuộc sống trọn vẹn, hạnh phúc.
2. Trái cây
Trái cây tươi là một phần quan trọng trong mâm cúng. Thường thì người ta sẽ chọn các loại trái cây có màu sắc tươi sáng, hình dáng đẹp mắt như cam, quýt, bưởi, thanh long, dưa hấu, nho, táo… Mỗi loại trái cây đều mang một ý nghĩa riêng:
- Cam, quýt: Tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
- Bưởi: Mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, bình an.
- Thanh long: Biểu tượng cho sự thịnh vượng, phát đạt.
- Nho: Thể hiện sự gắn kết, đoàn tụ.
3. Rượu và trà
Rượu và trà là hai thức uống không thể thiếu trong bất kỳ mâm cúng nào, đặc biệt là lễ Thất Tịch. Rượu tượng trưng cho sự nồng nàn, say đắm trong tình yêu, còn trà thể hiện sự thanh tao, tinh tế. Việc cúng rượu trà còn là cách để thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, thần linh.
4. Hoa tươi
Hoa tươi là biểu tượng của vẻ đẹp, sự tinh khôi và tình yêu. Trong mâm cúng Thất Tịch, người ta thường chọn các loại hoa có màu sắc tươi sáng, hương thơm dịu nhẹ như hoa hồng, hoa cúc, hoa lan… Hoa hồng, đặc biệt là hoa hồng đỏ, được coi là biểu tượng của tình yêu nồng nàn, say đắm.
5. Nhang, đèn, nến
Nhang, đèn, nến là những vật dụng không thể thiếu trong bất kỳ nghi lễ cúng bái nào. Chúng tượng trưng cho ánh sáng, xua tan bóng tối, mang lại sự thanh tịnh và linh thiêng cho buổi lễ. Việc thắp nhang, đèn, nến còn là cách để thể hiện lòng thành kính, cầu nguyện cho những điều tốt đẹp.
6. Bánh kẹo
Bánh kẹo là một phần không thể thiếu trong mâm cúng, đặc biệt là trong các dịp lễ Tết. Bánh kẹo tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc. Việc cúng bánh kẹo thể hiện mong ước về một cuộc sống ngọt ngào, đầy đủ.
7. Gà luộc hoặc heo quay
Trong một số gia đình, người ta còn cúng gà luộc hoặc heo quay trong mâm cúng Thất Tịch. Đây là những món ăn truyền thống, thể hiện sự trang trọng và lòng thành kính với tổ tiên, thần linh. Gà luộc thường được chọn là gà trống, tượng trưng cho sự sung túc, may mắn.
8. Xôi gấc
Xôi gấc là một món ăn truyền thống không thể thiếu trong các dịp lễ cúng bái. Màu đỏ của xôi gấc tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc. Việc cúng xôi gấc thể hiện mong ước về một cuộc sống may mắn, tràn đầy hạnh phúc.
9. Bánh in, bánh ngũ sắc
Bánh in, bánh ngũ sắc là những loại bánh truyền thống thường được dùng trong các dịp lễ cúng bái. Bánh in thường được làm từ bột gạo, có hình tròn, tượng trưng cho sự viên mãn. Bánh ngũ sắc với nhiều màu sắc khác nhau tượng trưng cho sự đa dạng, phong phú trong cuộc sống.
10. Muối, gạo, nước
Muối, gạo, nước là những vật dụng đơn giản nhưng không thể thiếu trong mâm cúng. Chúng tượng trưng cho sự sống, sự nuôi dưỡng. Việc cúng muối, gạo, nước thể hiện lòng biết ơn với thiên nhiên, với những gì nuôi sống con người.
Cách chuẩn bị mâm cúng Thất Tịch
1. Lựa chọn thời gian
Có thể bạn quan tâm: Mùng 2 Tết 2026 Có Nên Mổ Gà Cúng Không?
Theo truyền thống, lễ Thất Tịch thường được cúng vào buổi chiều tối ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch. Thời điểm này được cho là phù hợp nhất để tổ chức lễ cúng, bởi theo truyền thuyết, đây là lúc Ngưu Lang và Chức Nữ gặp nhau. Việc cúng vào buổi tối cũng tạo không khí thiêng liêng, trang trọng hơn cho buổi lễ.
2. Chuẩn bị mâm cúng
Mâm cúng Thất Tịch cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, trang trọng. Mâm cúng thường được đặt ở bàn thờ gia tiên hoặc ở một nơi sạch sẽ, thoáng đãng trong nhà. Các món ăn, trái cây, bánh kẹo cần được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt.
3. Sắp xếp mâm cúng
Mâm cúng cần được sắp xếp theo một trình tự nhất định. Thông thường, các món ăn mặn như gà luộc, heo quay sẽ được đặt ở giữa mâm. Xung quanh là các loại trái cây, bánh kẹo, hoa tươi. Rượu, trà sẽ được đặt ở một bên, cùng với nhang, đèn, nến.
4. Thực hiện nghi lễ
Sau khi chuẩn bị xong mâm cúng, gia chủ sẽ thắp nhang, đèn, nến và bắt đầu thực hiện nghi lễ. Gia chủ sẽ khấn vái, cầu nguyện cho tình duyên, hạnh phúc, sức khỏe, tài lộc… Sau khi khấn vái xong, gia chủ sẽ hóa vàng mã (nếu có) và kết thúc buổi lễ.
Những lưu ý khi cúng Thất Tịch
1. Tắm rửa sạch sẽ
Trước khi thực hiện nghi lễ, gia chủ cần tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo chỉnh tề. Điều này thể hiện sự tôn kính, thành tâm với tổ tiên, thần linh.
2. Chuẩn bị tâm lý thành kính
Tâm lý thành kính, nghiêm túc là yếu tố quan trọng khi thực hiện bất kỳ nghi lễ cúng bái nào. Gia chủ cần giữ tâm trạng bình tĩnh, thành kính, không được nói chuyện ồn ào, cười đùa trong lúc cúng.
3. Không để mâm cúng bị thiếu sót
Mâm cúng cần được chuẩn bị đầy đủ, không được để thiếu sót bất kỳ món nào. Việc để mâm cúng bị thiếu sót được coi là không tôn kính, có thể ảnh hưởng đến ý nghĩa của buổi lễ.
4. Không cúng đồ chay
Theo truyền thống, lễ Thất Tịch thường được cúng đồ mặn, không cúng đồ chay. Việc cúng đồ mặn thể hiện sự trang trọng, đầy đủ của buổi lễ.
5. Không để trẻ em chơi đùa gần mâm cúng
Trong lúc cúng, cần tránh để trẻ em chơi đùa gần mâm cúng. Điều này có thể làm ảnh hưởng đến không khí thiêng liêng, trang trọng của buổi lễ.
Ý nghĩa tâm linh của việc cúng Thất Tịch
1. Thể hiện lòng thành kính với tổ tiên
Việc cúng Thất Tịch là cách để con cháu thể hiện lòng thành kính, biết ơn với tổ tiên. Đây là một phần trong chuỗi các lễ cúng truyền thống, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt.
2. Cầu nguyện cho tình duyên
Lễ Thất Tịch là dịp để các cặp đôi bày tỏ tình cảm, cầu nguyện cho tình yêu bền lâu. Đây cũng là dịp để những người độc thân cầu nguyện cho tình duyên, mong muốn tìm được một nửa phù hợp.
3. Cầu nguyện cho gia đình hạnh phúc
Lễ Thất Tịch không chỉ là dịp để cầu nguyện cho tình duyên mà còn là dịp để cầu nguyện cho gia đình hạnh phúc, yên ấm. Việc cúng lễ thể hiện mong ước về một cuộc sống trọn vẹn, viên mãn.
4. Duy trì nét đẹp văn hóa truyền thống
Việc cúng Thất Tịch là cách để duy trì, gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống. Đây là một phần trong di sản văn hóa phi vật thể, cần được bảo tồn và phát huy.
Các hoạt động đi kèm trong ngày Thất Tịch
1. Thả đèn hoa đăng
Thả đèn hoa đăng là một hoạt động phổ biến trong ngày Thất Tịch. Đèn hoa đăng được thả xuống sông, biển, tượng trưng cho những ước nguyện, mong ước được gửi gắm lên trời. Ánh sáng từ những chiếc đèn hoa đăng lung linh, huyền ảo, tạo nên một khung cảnh vô cùng đẹp mắt.
2. Làm bánh Trung Thu
Làm bánh Trung Thu là một hoạt động thú vị trong ngày Thất Tịch. Gia đình, bạn bè cùng nhau làm bánh, chia sẻ công thức, kinh nghiệm. Việc làm bánh không chỉ là để cúng mà còn là dịp để gắn kết, sum họp.
Có thể bạn quan tâm: Mùng 18 Âm Lịch Đạo Phật Cúng Gì: Hướng Dẫn Cúng Giỗ Cụ Thể
3. Xem múa lân, múa sư tử
Ở một số nơi, vào ngày Thất Tịch còn có các hoạt động văn hóa, nghệ thuật như múa lân, múa sư tử. Những điệu múa sôi động, vui nhộn tạo nên không khí lễ hội, náo nhiệt.
4. Đi chùa, lễ Phật
Nhiều người còn chọn đi chùa, lễ Phật vào ngày Thất Tịch để cầu nguyện cho sức khỏe, bình an, hạnh phúc. Việc đi chùa, lễ Phật còn là cách để tâm hồn được thanh tịnh, an yên.
Những sai lầm thường gặp khi cúng Thất Tịch
1. Cúng đồ chay
Theo truyền thống, lễ Thất Tịch thường được cúng đồ mặn, không cúng đồ chay. Việc cúng đồ chay có thể làm ảnh hưởng đến ý nghĩa của buổi lễ.
2. Cúng muộn
Lễ Thất Tịch cần được cúng đúng thời gian, không được cúng muộn. Việc cúng muộn có thể làm ảnh hưởng đến ý nghĩa của buổi lễ.
3. Cúng thiếu sót
Mâm cúng cần được chuẩn bị đầy đủ, không được để thiếu sót bất kỳ món nào. Việc để mâm cúng bị thiếu sót được coi là không tôn kính.
4. Cúng ở nơi không sạch sẽ
Mâm cúng cần được đặt ở nơi sạch sẽ, thoáng đãng. Việc cúng ở nơi không sạch sẽ có thể làm ảnh hưởng đến ý nghĩa của buổi lễ.
5. Cúng với tâm lý không thành kính
Tâm lý thành kính, nghiêm túc là yếu tố quan trọng khi thực hiện bất kỳ nghi lễ cúng bái nào. Việc cúng với tâm lý không thành kính có thể làm ảnh hưởng đến ý nghĩa của buổi lễ.
Cách bảo quản mâm cúng sau khi cúng
1. Bảo quản thức ăn
Sau khi cúng xong, các món ăn cần được bảo quản cẩn thận để tránh lãng phí. Thức ăn cần được đậy kín, bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát. Nếu cần, có thể bảo quản trong tủ lạnh.
2. Bảo quản trái cây
Trái cây sau khi cúng xong cần được bảo quản cẩn thận để tránh hỏng. Trái cây cần được đậy kín, bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát. Nếu cần, có thể bảo quản trong tủ lạnh.
3. Tận dụng thức ăn
Các món ăn sau khi cúng xong có thể được tận dụng để chế biến thành các món ăn khác. Việc tận dụng thức ăn không chỉ giúp tiết kiệm mà còn thể hiện sự biết ơn với những gì đã được ban tặng.
4. Chia sẻ với hàng xóm
Các món ăn, trái cây sau khi cúng xong có thể được chia sẻ với hàng xóm, người thân. Việc chia sẻ không chỉ giúp gắn kết tình làng nghĩa xóm mà còn thể hiện sự biết ơn với những gì đã được ban tặng.
Những điều cần biết về ngày Thất Tịch ở các nước châu Á
1. Trung Quốc
Ở Trung Quốc, lễ Thất Tịch được gọi là “Qixi Festival”. Đây là một dịp lễ quan trọng, được tổ chức với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Các cặp đôi thường tặng nhau quà, hoa, thiệp chúc mừng. Ngoài ra, còn có các hoạt động như thêu thùa, dệt vải để cầu nguyện cho kỹ năng nữ công gia chánh.
2. Hàn Quốc
Ở Hàn Quốc, lễ Thất Tịch được gọi là “Chilseok”. Đây là dịp để các cặp đôi bày tỏ tình cảm, cầu nguyện cho tình yêu bền lâu. Ngoài ra, còn có các hoạt động như làm bánh, thêu thùa, dệt vải để cầu nguyện cho kỹ năng nữ công gia chánh.
3. Nhật Bản
Ở Nhật Bản, lễ Thất Tịch được gọi là “Tanabata”. Đây là dịp để các cặp đôi bày tỏ tình cảm, cầu nguyện cho tình yêu bền lâu. Ngoài ra, còn có các hoạt động như viết ước nguyện lên giấy treo lên cây tre, thả đèn hoa đăng, tổ chức lễ hội đường phố.
4. Việt Nam
Có thể bạn quan tâm: Mùng 16 Tháng Giêng Cúng Gì Cho May Mắn Cả Năm?
Ở Việt Nam, lễ Thất Tịch được tổ chức với nhiều hoạt động truyền thống như cúng lễ, làm bánh Trung Thu, thả đèn hoa đăng. Đây là dịp để các cặp đôi bày tỏ tình cảm, cầu nguyện cho tình yêu bền lâu, cũng như cầu nguyện cho gia đình hạnh phúc, yên ấm.
Những bài thơ, ca dao về ngày Thất Tịch
1. Bài thơ “Ngưu Lang – Chức Nữ”
Ngưu Lang – Chức Nữ một thời,
Ngân Hà cách trở, tình đời chia ly.
Mỗi năm chỉ một lần về,
Gặp nhau bảy tháng, lệ rơi ngập trời.
2. Ca dao “Ngày Thất Tịch”
Mùng bảy tháng bảy đã về,
Ngưu Lang – Chức Nữ vui bề đoàn viên.
Cầu mong tình duyên trọn lành,
Gia đình hạnh phúc, bình yên muôn đời.
3. Bài thơ “Cầu Nguyện”
Mùng bảy tháng bảy đã về,
Ngưu Lang – Chức Nữ vui vầy bên nhau.
Cầu mong tình duyên bền lâu,
Gia đình hạnh phúc, sang giàu muôn đời.
4. Ca dao “Lễ Thất Tịch”
Mùng bảy tháng bảy lễ Thất Tịch,
Ngưu Lang – Chức Nữ gặp nhau.
Cầu mong tình duyên trọn vẹn,
Gia đình hạnh phúc, yên ấm muôn đời.
Những câu chuyện truyền thuyết về ngày Thất Tịch
1. Truyền thuyết Ngưu Lang – Chức Nữ
Truyền thuyết Ngưu Lang – Chức Nữ là câu chuyện nổi tiếng nhất về ngày Thất Tịch. Theo truyền thuyết, Ngưu Lang là một chàng chăn trâu nghèo, còn Chức Nữ là một tiên nữ xinh đẹp, con gái của Vương Mẫu Nương Nương. Hai người yêu nhau và kết hôn, sống hạnh phúc bên nhau. Tuy nhiên, vì Chức Nữ đã vi phạm quy định của thiên đình, không được phép yêu một người trần tục, nên bà bị bắt trở về thiên đình. Ngưu Lang đau buồn, quyết tâm tìm cách lên thiên đình để gặp lại vợ. Với sự giúp đỡ của con trâu già, Ngưu Lang đã lên được thiên đình. Tuy nhiên, Vương Mẫu Nương Nương đã dùng trâm cài tóc vạch một đường trên bầu trời, tạo thành sông Ngân Hà, chia cắt hai người. Cảm động trước tình yêu chung thủy của họ, các con chim én đã tạo thành một cây cầu để hai người có thể gặp nhau mỗi năm một lần vào ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch.
2. Truyền thuyết về cây cầu Ô Thước
Theo truyền thuyết, vào ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch, các con chim én sẽ tụ họp lại để tạo thành một cây cầu bắc qua sông Ngân Hà, giúp Ngưu Lang và Chức Nữ có thể gặp nhau. Cây cầu này được gọi là cây cầu Ô Thước. Đây là một biểu tượng cho tình yêu chung thủy, bền vững, vượt qua mọi thử thách.
3. Truyền thuyết về bánh Trung Thu
Theo truyền thuyết, bánh Trung Thu được tạo ra để kỷ niệm chiến thắng của người dân Trung Hoa trước quân Mông Cổ. Khi đó, người dân đã giấu thông tin trong bánh Trung Thu để truyền đạt tin tức cho nhau. Từ đó, bánh Trung Thu trở thành biểu tượng của sự đoàn kết, chiến thắng.
4. Truyền thuyết về hoa sen
Theo truyền thuyết, hoa sen là biểu tượng của sự tinh khiết, thanh cao. Trong ngày Thất Tịch, hoa sen được dùng để cúng lễ, cầu nguyện cho tình yêu tinh khiết, bền lâu.
Những lợi ích tâm linh của việc cúng Thất Tịch
1. Tăng cường niềm tin
Việc cúng Thất Tịch giúp tăng cường niềm tin vào những giá trị tâm linh, truyền thống. Đây là cách để con người tìm thấy sự an ủi, bình yên trong tâm hồn.
2. Gắn kết gia đình
Lễ Thất Tịch là dịp để các thành viên trong gia đình cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, thực hiện nghi lễ. Điều này giúp gắn kết, sum họp gia đình, tạo nên không khí ấm cúng, hạnh phúc.
3. Duy trì nét đẹp văn hóa
Việc cúng Thất Tịch là cách để duy trì, gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống. Đây là một phần trong di sản văn hóa phi vật thể, cần được bảo tồn và phát huy.
4. Cầu nguyện cho tương lai tốt đẹp
Việc cúng Thất Tịch là cách để cầu nguyện cho tương lai tốt đẹp, mong ước về một cuộc sống hạnh phúc, viên mãn. Đây là cách để con người gửi gắm những ước nguyện, mong ước của mình lên trời.
Kết luận
Mùng 7 tháng 7 có cúng gì không? Câu trả lời là có, và việc cúng lễ vào ngày này mang nhiều ý nghĩa tâm linh, văn hóa sâu sắc. Lễ Thất Tịch không chỉ là dịp để các cặp đôi bày tỏ tình cảm, cầu nguyện cho tình yêu bền lâu mà còn là dịp để con cháu thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, cầu nguyện cho gia đình hạnh phúc, yên ấm.
Việc chuẩn bị một mâm cúng đúng nghi lễ, trọn vẹn ý nghĩa không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn là cách để duy trì, gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống. Hy vọng rằng qua bài viết này, bạn đã có thêm kiến thức về ngày lễ Thất Tịch và cách chuẩn bị mâm cúng phù hợp.
chuaphatanlongthanh.com luôn đồng hành cùng bạn trong việc tìm hiểu, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
