Nghi thức cúng thất là một trong những phong tục tập quán quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt Nam, thể hiện lòng hiếu thảo và sự tưởng nhớ đến người thân đã khuất. Việc chuẩn bị mâm cúng và thực hiện các nghi lễ đúng cách không chỉ thể hiện sự thành kính mà còn mang ý nghĩa cầu mong cho hương hồn người đã mất được siêu thoát, an lành ở thế giới bên kia. Đặc biệt, đối với những người theo đạo Phật hay sinh hoạt trong các ngôi chùa lớn như chùa Viên Hoa Sen, việc hiểu rõ nghi thức này sẽ giúp gia chủ chuẩn bị chu đáo hơn. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện về nghi thức cúng thất, từ những quy trình cơ bản đến các lưu ý quan trọng mà bạn cần biết.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Thức Cúng Phật Đản Tại Huế: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Ý Nghĩa
Tóm tắt quy trình thực hiện
Để có cái nhìn tổng quan nhanh chóng, đây là các bước chính trong quy trình chuẩn bị và thực hiện nghi thức cúng thất:
- Xác định ngày cúng đúng theo lịch âm.
- Chuẩn bị mâm cúng với các lễ vật cần thiết (trái cây, xôi chè, cơm canh, vàng mã).
- Sắp xếp không gian thờ cúng trang nghiêm.
- Đọc văn khấn hoặc tụng kinh theo nghi thức chuẩn.
- Hành lễ và hóa vàng mã sau khi cúng.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Thức Cúng Cô Hồn Huệ: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
Ý nghĩa và thời điểm cúng thất
Theo quan niệm dân gian và tín ngưỡng Phật giáo, linh hồn người mất sau khi từ giã cõi trần sẽ trải qua các giai đoạn khác nhau trước khi đầu thai hoặc siêu sinh. Cúng thất (còn gọi là cúng cháo, cúng cơm) là nghi lễ được thực hiện vào ngày mùng 7, 14, 21, 28, 35, 42, 49… sau khi người thân qua đời. Đây là khoảng thời gian quan trọng để gia đình cầu xin các chư Phật, Bồ Tát gia hộ cho hương hồn người đã khuất được vãng sanh về cõi Tây Phương Cực Lạc hoặc được tái sanh vào cõi lành. Việc cúng thất không chỉ là trách nhiệm của con cháu mà còn là phước báo lớn cho người còn sống.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Thức Cúng Tuần 365 Ngày: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Chuẩn bị mâm cúng thất
Mâm cúng thất không cần quá xa hoa, quan trọng nhất là lòng thành tâm và sự tươm tất. Dưới đây là các lễ vật cơ bản cần có:
- Hoa quả: Chọn 5 loại quả tươi ngon, đẹp mắt, không bị dập nát (như chuối, táo, cam, nho, thanh long…).
- Xôi chè: Xôi đỗ hoặc xôi gấc, chè đậu đen hoặc chè trôi nước.
- Cơm canh: Gồm 1 bát cơm trắng, 1 bát canh (có thể là canh bí, canh rau…).
- Nhang đèn: 3 ly nước lọc sạch, 1 chén trà, 1 chén rượu, 1 đĩa trầu cau, 1 bao thuốc lá (nếu có).
- Vàng mã: Chuẩn bị tiền vàng, quần áo giấy cho người đã khuất.
Lưu ý, trong nghi thức cúng thất, gia chủ nên ăn mặc chỉnh tề, giữ thái độ thành kính khi làm lễ.
Các bài văn khấn cúng thất chuẩn
Việc đọc văn khấn là phần không thể thiếu, giúp truyền tải tấm lòng của người sống đến với người đã khuất. Dưới đây là bài văn khấn cúng thất chuẩn theo văn khấn Nho gia và Phật giáo:
Văn khấn cúng thất
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương trời, chín phương Phật, Phật Bà Quan Âm tám cõi.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, tại địa chỉ…
Chúng con là… cùng toàn thể gia quyến, thân bằng quyến thuộc.
Kính dâng lễ vật: hương hoa trà quả, kim ngân tiền vàng, cơm canh xôi chè, cảm tạ ân sâu Tam Bảo, tạ ơn chư thần linh, tạ ơn tổ tiên.
Kính xin chư Phật, Bồ Tát, chư thần linh, tổ tiên chứng minh cho con được phép cúng cháo, cúng cơm cho hương hồn… (tên người đã khuất).
Kính xin hương hồn… hãy đến đây thọ hưởng lễ vật, gia hộ cho gia đình con được bình an, mạnh khỏe, làm ăn tấn tới.
Con cầu xin chư Phật, Bồ Tát gia hộ cho hương hồn… được vãng sanh về cõi Tây Phương Cực Lạc, sớm được siêu thoát.
Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)”
Quy trình tụng kinh cúng cơm cho người mới mất
Bên cạnh văn khấn, nhiều gia đình theo đạo Phật còn tụng các bài kinh cúng cơm. Quy trình cụ thể như sau:
Bước 1: Sắp xếp bàn thờ
Chuẩn bị một bàn thờ nhỏ đặt mâm cúng. Nếu có ảnh người quá cố, nên đặt ở vị trí trang trọng nhất. Gia chủ thắp 3 nén nhang, vái lạy 3 lạy.
Bước 2: Tụng kinh
Gia chủ có thể tụng bài Kinh A Di Đà hoặc Kinh Vu Lan để cầu siêu. Nếu không tụng được, có thể niệm Phật hiệu “Nam mô A di Đà Phật” liên tục trong lúc dâng cơm.
Bước 3: Dâng cơm và khấn vái
Đọc bài văn khấn đã nêu ở trên. Sau khi khấn xong, gia chủ lạy 3 lạy.
Bước 4: Hành lễ và hóa vàng
Chờ hương cháy được 2/3 là có thể hóa vàng. Vàng mã nên hóa riêng cho người đã khuất, tuyệt đối không đốt chung với vàng mã của thần linh hay tổ tiên.
Theo chuaphatanlongthanh.com, việc chuẩn bị đúng quy trình giúp tang gia tránh được những sai sót không đáng có, đảm bảo tính trang nghiêm cho nghi lễ.
Những lưu ý quan trọng khi cúng thất
Để nghi thức cúng thất được hoàn chỉnh, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Nên cúng vào buổi trưa hoặc chiều tối, tránh cúng quá muộn (sau 19h).
- Lễ vật: Không nên cúng các món ăn mặn (thịt heo, gà…) nếu gia đình theo đạo Phật. Nên cúng chay để tích phúc cho người đã khuất.
- Thái độ: Khi làm lễ, nên thành tâm, không vội vã, không tranh cãi hay có hành động thiếu tôn trọng.
- Số lượng mâm: Tùy theo điều kiện gia đình, có thể cúng 1 mâm hoặc 2 mâm (mâm cúng chư Phật, thần linh và mâm cúng người đã khuất).
Câu hỏi thường gặp về nghi thức cúng thất
Hỏi: Nếu không cúng thất đều đặn được thì sao?
Trả lời: Nếu gia đình bận công việc không thể cúng đúng ngày, có thể cúng bù vào ngày hôm sau nhưng vẫn nên cố gắng cúng đúng ngày để đảm bảo ý nghĩa tâm linh.
Hỏi: Có cần thiết phải mời thầy cúng không?
Trả lời: Đối với cúng thất thông thường, gia chủ có thể tự thực hiện tại nhà. Chỉ cần thành tâm là được. Chỉ nên mời thầy cúng vào các ngày đại tang hoặc cúng 49 ngày.
Hỏi: Có nên để lại cơm cúng không?
Trả lời: Theo quan niệm dân gian, cơm cúng cho người đã khuất không nên để lại qua đêm, gia đình nên dùng hoặc hóa đi.
Lời kết
Nghi thức cúng thất là một nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bạn hiểu rõ hơn về quy trình cũng như ý nghĩa của nghi lễ này. Chuẩn bị một mâm cúng tươm tất cùng lòng thành tâm chính là cách tốt nhất để cầu mong cho người thân đã khuất được an nghỉ nơi suối vàng.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
