Rằm tháng 7 âm lịch hàng năm không chỉ là ngày rằm thông thường mà còn được biết đến với tên gọi là ngày “Xá Tội Vong Nhân” hay Vu Lan báo hiếu. Đây là thời điểm quan trọng trong tín ngưỡng tâm linh của người Việt, là dịp để con cái thể hiện lòng báo hiếu với cha mẹ quá cố và cúng cháo cho các vong linh không nơi nương tựa. Tuy nhiên, lễ cúng rằm tháng 7 có rất nhiều nghi thức phức tạp, từ mâm cúng gia tiên, mâm cúng chúng sinh cho đến các kiêng kỵ cần nhớ. Vì vậy, không ít người dân cảm thấy bối rối và thường đặt câu hỏi về cách chuẩn bị và thực hiện nghi lễ này sao cho trọn vẹn cả hai phương diện: văn hóa và tâm linh.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Của Lễ Cúng Rằm Tháng 7: Nguồn Gốc, Văn Khấn, Và Các Điều Cần Biết
Tóm tắt quy trình cúng rằm tháng 7
Để chuẩn bị cho ngày lễ quan trọng này một cách bài bản, bạn có thể tham khảo các bước cơ bản sau:
- Chuẩn bị mâm cúng gia tiên: Bao gồm các món ăn mặn (hoặc chay tùy theo gia đạo) như gà luộc, xôi, canh, rượu, trà, và vàng mã. Đây là lễ cúng để mời tổ tiên về thụ hưởng.
- Chuẩn bị mâm cúng chúng sinh: Dành cho các vong linh lang thang, không có người thờ cúng. Mâm cúng này thường đặt ở ngoài sân hoặc trước cửa nhà, bao gồm cháo trắng, gạo, muối, tiền vàng, và các loại hoa quả.
- Thực hiện nghi lễ: Gia chủ thắp hương, khấn vái theo thứ tự từ thần linh, thổ địa đến gia tiên, rồi cuối cùng là cúng chúng sinh. Cần đọc rõ tên tuổi, địa chỉ của mình để các vong linh về đúng nơi.
- Thụ lộc và hóa vàng: Sau khi hương cháy gần hết, gia chủ hóa vàng mã và thụ lộc. Với mâm cúng chúng sinh, gia chủ nên rắc gạo muối ra sân và tránh đụng chạm đến các vật phẩm cúng này.
Ý nghĩa và các mâm cúng trong ngày rằm tháng 7
Rằm tháng 7 mang ý nghĩa kép, đó là ngày Vu Lan báo hiếu và ngày Xá Tội Vong Nhân. Đây là thời điểm cửa địa ngục mở ra cho các vong linh được trở về dương gian. Do đó, việc chuẩn bị mâm cúng cần được thực hiện nghiêm túc.
Mâm cúng gia tiên (Thiết lập nghi thức gia tộc)
Mâm cúng gia tiên là lễ cúng quan trọng nhất, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên. Mâm cúng này thường được chuẩn bị tươm tất ở bàn thờ gia tiên.
Theo các tài liệu dân gian, mâm cúng gia tiên thường bao gồm:
- Món mặn: Tùy theo phong tục từng vùng miền, nhưng phổ biến nhất là gà luộc nguyên con, thịt lợn quay, các món canh hầm. Gia chủ có thể chuẩn bị từ 3 đến 5 bát cúng.
- Món chay: Nếu gia đình theo đạo Phật hoặc có người ăn chay, mâm cúng chay cũng được chuẩn bị đầy đủ các món như nem chay, canh nấm, xôi chay.
- Trầu cau, rượu, trà: Là những vật phẩm không thể thiếu trên bàn thờ.
- Hoa quả: Nên chọn các loại hoa quả tươi ngon, còn nguyên vẹn.
Việc chuẩn bị mâm cúng gia tiên cần được thực hiện trước giờ hoàng đạo để đảm bảo linh khí tốt nhất.
Mâm cúng chúng sinh (Cứu tế vong linh)
Có thể bạn quan tâm: Các Việc Nên Làm Sau Khi Cúng Sao Giải Hạn: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Ý Nghĩa
Mâm cúng chúng sinh hay còn gọi là cúng cô hồn, được đặt ở ngoài sân, hiên nhà hoặc nơi thoáng đãng. Mục đích của lễ cúng này là để bố thí cho các vong linh lang thang, không có người thờ cúng, giúp họ bớt đói khổ.
Mâm cúng chúng sinh thường bao gồm:
- Cháo trắng: Dành cho các vong linh yếu ớt.
- Cơm, xôi, bánh kẹo: Các loại bánh trung thu, bỏng ngô, kẹo mút.
- Tiền vàng, quần áo mã: Chuẩn bị 3 hoặc 5 set quần áo mã.
- Gạo, muối, nước: Để rải ra bốn phương tám hướng.
- Các loại hoa quả: Tương tự như mâm cúng gia tiên.
Lưu ý: Khi cúng chúng sinh, gia chủ nên đọc bài văn khấn xin các vong linh không quấy phá gia đình và đến để nhận lộc.
Văn khấn và những kiêng kỵ cần nhớ
Việc đọc văn khấn đúng và nhớ các kiêng kỵ là điều mà nhiều người dân quan tâm khi cúng rằm tháng 7.
Văn khấn cúng rằm tháng 7
Văn khấn thường được chia làm hai phần: khấn gia tiên và khấn chúng sinh. Khi khấn, gia chủ cần thành tâm, đọc rõ ràng họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ nơi ở.
Văn khấn gia tiên: Gia chủ khấn mời các cụ tổ tiên về chứng giám lòng thành, thụ hưởng mâm cơm và phù hộ cho con cháu bình an, làm ăn phát đạt.
Văn khấn chúng sinh: Gia chủ khấn các chư thần, chư phật, cô hồn các nơi về chứng kiến và rải lộc cho chúng sinh. Bài khấn này thường có câu: “Nam mô a di đà phật (3 lần)…”. Gia chủ cần xin các vong linh không quấy rối gia đình, nhận lộc rồi hãy đi.
Có thể bạn quan tâm: Nghị Định 31 Thờ Cúng Liệt Sĩ: Quy Định Mới Nhất Về Hưởng Trợ Suất & Kinh Phí
Các kiêng kỵ trong ngày rằm tháng 7
Để tránh rước họa vào thân, người dân cần tránh các việc sau:
- Không nên treo đồ vật trước cửa nhà: Theo quan niệm dân gian, việc treo các vật dụng như chuông gió, gương bát quái trước cửa nhà vào ngày rằm tháng 7 có thể ngăn cản vong linh gia tiên về nhà.
- Không nên đi chơi đêm hoặc ra sông nước: Vào ngày này, âm khí rất mạnh, đặc biệt là vào ban đêm. Việc đi lại ở những nơi vắng vẻ, nhất là gần sông suối, dễ bị trúng tà hoặc gặp điều không may.
- Không nên nhặt tiền rơi: Vào ngày này, người ta thường rải tiền vàng để cúng chúng sinh. Việc nhặt tiền rơi trên đường có thể là nhặt phải tiền âm, mang lại xui xẻo.
- Không nên động thổ, sửa nhà: Đây là thời điểm âm khí thịnh, việc động thổ dễ bị động đến long mạch và các vong linh xung quanh.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
Dưới đây là giải đáp cho một số thắc mắc phổ biến mà người dân thường hay hỏi về việc cúng rằm tháng 7.
1. Cúng rằm tháng 7 có nhất thiết phải cúng chúng sinh không?
Câu trả lời là không bắt buộc, nhưng nên làm. Nếu gia đình bạn không có điều kiện hoặc ở chung cư không gian hẹp, bạn có thể chỉ cúng gia tiên và làm một mâm cúng chúng sinh nhỏ ở ngoài cửa sổ hoặc ban công. Tuy nhiên, theo truyền thống, cúng chúng sinh là để thể hiện lòng từ bi, bố thí cho các vong linh lang thang.
2. Có nên cúng mặn hay cúng chay vào rằm tháng 7?
Điều này phụ thuộc vào tín ngưỡng của từng gia đình. Nếu gia đình theo đạo Phật, đặc biệt là những người ăn chay trường, nên cúng chay. Tuy nhiên, nếu gia đình theo tục thờ cúng tổ tiên thông thường, mâm cúng mặn vẫn được coi là trang trọng và đầy đủ nhất. Nhiều người quan niệm “cúng chay ở chùa, cúng mặn ở nhà”.
3. Thời gian cúng rằm tháng 7 là khi nào?
Có thể bạn quan tâm: Nghị Luận Về Mâm Cỗ Cúng Giao Thừa: Nét Đẹp Văn Hóa Tâm Linh Của Người Việt
Thời gian cúng tốt nhất là vào ngày 14 hoặc 15 tháng 7. Gia chủ nên cúng vào giờ Ngờ (từ 11h – 13h) hoặc giờ Thân (từ 15h – 17h) để đảm bảo vong linh gia tiên và chúng sinh về thụ lộc.
4. Nếu lỡ làm đổ mâm cúng thì phải làm sao?
Nếu lỡ làm đổ mâm cúng, gia chủ cần giữ bình tĩnh, không được la mắng hay tỏ ra bực tức. Hãy dọn dẹp sạch sẽ và thắp hương xin lỗi tổ tiên và các vong linh. Sau đó, chuẩn bị lại mâm cúng khác nếu có thể.
5. Có nên cúng chúng sinh vào ban đêm không?
Theo các chuyên gia tâm linh, không nên cúng chúng sinh vào ban đêm, đặc biệt là sau 12h đêm. Thời gian thích hợp nhất là vào chiều tối (khoảng 17h – 19h). Ban đêm âm khí nặng, nếu cúng vào thời điểm này có thể thu hút những năng lượng tiêu cực.
Lời khuyên cuối cùng cho người dân
Việc cúng rằm tháng 7 là một nét đẹp văn hóa, thể hiện lòng biết ơn và sự từ bi. Tuy nhiên, người dân cần hiểu rõ ý nghĩa thực sự của ngày lễ này để tránh mê tín dị đoan. Thay vì quá tập trung vào hình thức, hãy đặt tâm thành vào từng mâm cơm cúng. Dù là cúng mặn hay cúng chay, quan trọng nhất vẫn là lòng hiếu thảo với cha mẹ lúc còn sống và sự thành tâm đối với tổ tiên.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc chuẩn bị mâm cúng rằm tháng 7 không cần quá xa hoa, miễn là gọn gàng, sạch sẽ và thành tâm. Hy vọng những giải đáp trên đây đã phần nào giải tỏa được thắc mắc của quý độc giả về ngày lễ quan trọng này.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
