Tết Đoan Ngọ, còn gọi là ngày “giết sâu bọ”, là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt Nam. Vào ngày này, mọi người thường chuẩn bị mâm cúng để tạ ơn thần linh, tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về ý nghĩa thực sự của ngày này cũng như chuẩn bị đúng ngày giết sâu bọ nên cúng gì cho trọn vẹn. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết cho bạn.
Có thể bạn quan tâm: Các Ngày Cúng Đầu Năm Tốt Cho Tuổi Mão: Lựa Chọn Và Ý Nghĩa
Ý nghĩa sâu xa của tục lệ cúng Tết Đoan Ngọ
Tết Đoan Ngọ diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch (còn gọi là Tết Đoan Dương). Đây là thời điểm khí dương thịnh nhất trong năm. Dân gian quan niệm rằng đây là lúc “trời đất giao hòa”, nhưng cũng là lúc các loại sâu bọ, dịch bệnh dễ phát triển. Do đó, tục lệ “giết sâu bọ” không chỉ là hành động trừ sâu bệnh cho cây cối mà còn mang ý nghĩa trừ tà khí, bệnh tật trong cơ thể con người.
Theo các tài liệu dân gian, mâm cúng Tết Đoan Ngọ không cần quá xa hoa nhưng phải thể hiện được sự thành kính. Mâm cúng thường chia làm hai phần: cúng gia tiên và cúng thần linh. Dưới đây là những lễ vật không thể thiếu trong ngày này.
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ gồm những gì?
Việc chuẩn bị ngày giết sâu bọ nên cúng gì phụ thuộc vào phong tục từng vùng miền, nhưng về cơ bản sẽ có những món ăn đặc trưng sau:
Có thể bạn quan tâm: Những Điều Cần Biết Về Cúng Cô Hồn Và Các Nghi Lễ Liên Quan
1. Các món ăn truyền thống không thể thiếu
- Bánh ú, bánh tro (bánh gio): Đây là món ăn đặc trưng của miền Nam và miền Trung. Bánh tro được làm từ gạo nếp, nước tro và lá rong, có vị thanh mát, giúp giải nhiệt. Dân gian quan niệm ăn bánh tro vào ngày này sẽ “lấy độc trị độc”, tiêu diệt các ký sinh trùng trong cơ thể.
- Xôi, chè: Món chè trôi nước hay xôi đỗ xanh là biểu tượng cho sự trôi chảy, viên mãn. Khi cúng, gia chủ thường nấu chè ngọt để dâng lên tổ tiên.
- Quả vải: Quả vải chín đỏ rực, ngọt lịm là loại quả đặc trưng của mùa hạ. Trong ngày Đoan Ngọ, vải là lễ vật không thể thiếu, tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
- Rượu nếp: Uống một chút rượu nếp cay nồng vào buổi trưa mùng 5 là phong tục của người miền Bắc. Rượu nếp cõng men (men thuốc) có tác dụng diệt khuẩn, diệt ký sinh trùng đường ruột.
2. Mâm cúng thần linh và gia tiên
Ngoài các món ăn trên, ngày giết sâu bọ nên cúng gì để cầu mong sự che chở của thần linh? Gia chủ cần chuẩn bị:
- Heo quay (lợn quay): Món này thường thấy ở miền Nam, mang ý nghĩa cầu mong tài lộc, của cải đầy nhà.
- Một số loại hoa quả khác: Tùy theo mùa, bạn có thể chuẩn bị mít, na, xoài… nhưng cần chọn quả chín, đẹp.
- Hương, hoa, nến, vàng mã: Đây là các vật phẩm tâm linh bắt buộc trong mọi mâm cúng.
Các bài văn khấn và nghi thức cúng trong ngày “giết sâu bọ”
Để trả lời cho câu hỏi ngày giết sâu bọ nên cúng gì, chúng ta không thể bỏ qua nghi thức cúng. Nghi thức cúng thường được tiến hành vào giờ Tý (từ 23h – 1h), giờ Tỵ (9h – 11h) hoặc giờ Ngọ (11h – 13h) ngày mùng 5/5.
Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Về Lễ Cúng Đốt Mã Vào Tháng 7 Năm 2026: Những Điều Cần Biết
Văn khấn gia tiên
Văn khấn gia tiên thường được đọc trước để mời tổ tiên về thụ hưởng lễ vật. Gia chủ nên ăn mặc chỉnh tề, đọc văn khấn thành tâm. Nội dung khấn tạ ơn tổ tiên đã phù hộ cho gia đạo bình an, đồng thời cầu xin những điều tốt đẹp cho tương lai.
Văn khấn thần linh
Sau khi cúng gia tiên, gia chủ làm lễ cúng thần linh (Thổ địa, Táo quân…). Đây là nghi thức tạ ơn các vị thần cai quản vùng đất, cầu xin thần linh che chở cho gia đình tránh khỏi dịch bệnh, tai ương.
Các tục lệ “giết sâu bọ” độc đáo
Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Ngày Cúng Đầy 1 Tuổi Là Dương Hay Âm Và Những Điều Cần Biết
Bên cạnh việc chuẩn bị mâm cúng, người xưa còn có nhiều tục lệ độc đáo để “giết sâu bọ” ngay trong cơ thể:
- Nuôi bọ: Dùng một con bọ (thường là bọ xít hoặc con ròm) cho vào ống tre, bịt kín lại. Sau đó, người lớn sẽ lấy ống tre đó “nuốt” vào bụng (hành động giả) để cầu mong bệnh tật sẽ theo con bọ mà đi ra ngoài.
- Đeo túi thơm: Treo các loại lá như lá ngải cứu, lá bưởi… trước cửa nhà để xua đuổi côn trùng và tà ma.
- Đánh tiết canh vịt: Một số nơi có tục ăn tiết canh vịt vào ngày này để “trị độc”, tuy nhiên đây là tập quán không tốt cho sức khỏe và cần được loại bỏ.
Lời khuyên cho ngày Tết Đoan Ngọ hiện đại
Trong cuộc sống hiện đại, ngày giết sâu bọ nên cúng gì không còn là gánh nặng về vật chất. Điều quan trọng nhất là giữ gìn bản sắc văn hóa và sức khỏe gia đình. Bạn chỉ cần chuẩn bị một mâm cúng đơn giản, tươm tất, thành tâm là đủ.
Hãy nhớ rằng, ý nghĩa thực sự của ngày này là nhắc nhở chúng ta hãy quan tâm đến sức khỏe của chính mình. Vào ngày này, bạn nên:
- Dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ.
- Tắm rửa bằng nước lá thơm (lá bưởi, sả).
- Ăn uống các món ăn dân gian như bánh ú, chè trôi nước.
- Dành thời gian sum vầy bên gia đình.
Việc chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là cách để người Việt tri ân tổ tiên và cầu mong một cuộc sống bình an, khỏe mạnh. Hy vọng với những thông tin trên, bạn đã có câu trả lời thỏa đáng cho câu hỏi ngày giết sâu bọ nên cúng gì. Chúc bạn và gia đình có một mùa Tết Đoan Ngọ ấm cúng, an lành. Theo dõi thêm nhiều thông tin bổ ích được tổng hợp tại chuaphatanlongthanh.com để cập nhật kiến thức đời sống mỗi ngày.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
