Mở đầu
Lễ cúng Giao Thừa, còn gọi là lễ trừ tịch, là một nghi thức truyền thống quan trọng không thể thiếu của người Việt Nam mỗi khi năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến. Đây không chỉ là nghi lễ mang tính chất tâm linh để tiễn đưa những điều không may mắn của năm cũ mà còn là lúc để gia chủ thể hiện lòng thành kính, cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng. Để buổi lễ diễn ra suôn sẻ và trọn vẹn ý nghĩa, gia chủ cần hiểu rõ về nghi thức cúng Giao Thừa, chuẩn bị mâm cúng và bài văn khấn chuẩn xác. Dưới đây là những thông tin chi tiết và cần thiết nhất mà mọi nhà cần biết để chuẩn bị cho nghi lễ trọng đại này.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cúng Gia Tiên Cho Nhà Không Có Bát Hương: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Đầy Đủ
Tổng quan về lễ cúng Giao Thừa
Lễ cúng Giao Thừa là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong văn hóa tâm linh của người Việt. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng nhất trong năm, đánh dấu sự giao thoa giữa năm cũ và năm mới. Ý nghĩa lớn nhất của nghi lễ này là trừ khử những điều xui xẻo, vận hạn của năm cũ và đón chào những may mắn, tài lộc của năm mới. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ quy trình chuẩn bị cũng như ý nghĩa sâu xa của từng chi tiết trong nghi thức này. Gia chủ cần phân biệt rõ cúng Giao Thừa ở trong nhà và cúng Giao Thừa ở sân nhà, vì mỗi nghi thức sẽ có mục đích và bài cúng khác nhau.
Chuẩn bị mâm cúng Giao Thừa trong nhà
Mâm cúng Giao Thừa trong nhà (cúng Trời, Phật, Thổ Địa, Thần Tài) là mâm cúng chính, thể hiện lòng thành của gia chủ đối với các vị thần linh cai quản gia trại. Tùy theo phong tục từng vùng miền và điều kiện kinh tế mà mâm cúng có thể khác nhau, nhưng vẫn phải đảm bảo các lễ vật cơ bản. Mâm cúng thường được sắp xếp tươm tất, trang nghiêm trên bàn thờ gia tiên hoặc bàn thờ thần tài.
- Lễ vật: Gồm 5 quả trứng gà luộc (hoặc vịt), 5 miếng thịt quay (heo quay hoặc vịt quay), 5 chén cháo trắng, 5 chén nước, 1 con Tôm, 1 con Cua, 1 con Cá, 1 miếng Heo, 1 miếng Gà (nếu đầy đủ theo Ngũ Hành). Tuy nhiên, nhiều gia đình hiện đại thường简化成 các món đơn giản hơn: heo quay, gà luộc, xôi, cháo, hoa quả, trầu cau, vàng mã.
- Hương hoa: 1 lư hương, 2 cây nến, 3 ly nước sạch, 1 bó hoa tươi (hoa cúc, hoa đồng tiền), 1 dĩa trầu cau đã têm.
- Vàng mã: Gồm 5 bộ đồ vàng mã (quần áo, giày dép) cho Ngũ Hành, và 1 con ngựa (màu đỏ) có đủ yên cương, 500 lạng vàng hoa, 100 lạng vàng tiền.
Chuẩn bị mâm cúng Giao Thừa ở sân (đền, miếu)
Ngoài mâm cúng trong nhà, người Việt còn có tục cúng Giao Thừa ở sân nhà hoặc ở các đền, miếu, đình. Mâm cúng này có mục đích thiết đãi các quan hành khiển, quan Hành lang, và các quan coi việc hạ giới trong năm mới. Đây là nghi thức cúng “tiễn thần cũ, đón thần mới”.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Thức Cúng Nhà Mới: Nên Dùng Hoa Gì Cho Đúng Và Ý Nghĩa?
- Lễ vật: Gồm 1 con ngựa (màu đỏ hoặc vàng) với yên cương đầy đủ, 1 con heo quay, 1 con gà luộc, 1 đĩa xôi, 1 chén cháo, 1 chén rượu, 1 chén nước, 1 dĩa trầu cau, 1 bó hoa tươi, 1 lư hương, 2 cây nến, 500 lạng vàng hoa, 100 lạng vàng tiền, 1 bộ đồ quan (quần áo, mão, hia).
Bài văn khấn Giao Thừa chuẩn nhất
Bài văn khấn Giao Thừa là phần quan trọng nhất, thể hiện lòng thành và ước nguyện của gia chủ. Văn khấn cần được đọc một cách trang nghiêm, rõ ràng. Dưới đây là bài văn khấn Giao Thừa trong nhà chuẩn nhất, được nhiều người sử dụng:
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy: Thiên đế, Thượng đế, Ngọc Hoàng Thượng đế, Nam Tào Bắc Đẩu, Tứ Phủ Tứ Vị Tôn Ông, Ngũ Phương Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần, Hành Khiển, Hành Lang, Tôn Thần, Quan Đương Niên, Quan Đương Hành, Quan Thổ Địa, Táo Quân, Gia Môn Tôn Thần, Ngũ Tự Tôn Thần, Cáo Môn Tôn Thần, Cửu Huyền Thất Tổ, Gia Tiên Nội Ngoại.
Hôm nay là ngày… tháng… năm… (âm lịch), Tín chủ con là… (họ tên), sinh năm…, tuổi…, ngụ tại… (địa chỉ).
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, lễ vật trình cáo chư vị Tôn Thần. Cúi xin chư vị Tôn Thần, Thượng Đế, Ngọc Hoàng Thượng Đế, Nam Tào Bắc Đẩu, Tứ Phủ Tứ Vị Tôn Ông, Ngũ Phương Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần, Hành Khiển, Hành Lang, Tôn Thần, Quan Đương Niên, Quan Đương Hành, Quan Thổ Địa, Táo Quân, Gia Môn Tôn Thần, Ngũ Tự Tôn Thần, Cáo Môn Tôn Thần, Cửu Huyền Thất Tổ, Gia Tiên Nội Ngoại, chứng giám cho con được tẩy trần旧岁, đón mừng tân niên, cầu xin cho gia đạo bình an, con cháu khỏe mạnh, làm ăn tấn tới, của cải dồi dào, gia đình hòa hợp, mong cho quốc thái dân an,风调雨顺, mùa màng bội thu.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Tất Niên Ở Nhà Mới: Những Điều Gia Chủ Trẻ Cần Biết
Tín chủ con kính cáo: Các chư vị Tôn Thần, Thượng Đế, Ngọc Hoàng Thượng Đế, Nam Tào Bắc Đẩu, Tứ Phủ Tứ Vị Tôn Ông, Ngũ Phương Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần, Hành Khiển, Hành Lang, Tôn Thần, Quan Đương Niên, Quan Đương Hành, Quan Thổ Địa, Táo Quân, Gia Môn Tôn Thần, Ngũ Tự Tôn Thần, Cáo Môn Tôn Thần, Cửu Huyền Thất Tổ, Gia Tiên Nội Ngoại, chứng giám cho con được tẩy trần旧岁, đón mừng tân niên, cầu xin cho gia đạo bình an, con cháu khỏe mạnh, làm ăn tấn tới, của cải dồi dào, gia đình hòa hợp, mong cho quốc thái dân an,风调雨顺, mùa màng bội thu.
Hôm nay là ngày… tháng… năm… (âm lịch), Tín chủ con là… (họ tên), sinh năm…, tuổi…, ngụ tại… (địa chỉ).
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, lễ vật trình cáo chư vị Tôn Thần. Cúi xin chư vị Tôn Thần, Thượng Đế, Ngọc Hoàng Thượng Đế, Nam Tào Bắc Đẩu, Tứ Phủ Tứ Vị Tôn Ông, Ngũ Phương Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần, Hành Khiển, Hành Lang, Tôn Thần, Quan Đương Niên, Quan Đương Hành, Quan Thổ Địa, Táo Quân, Gia Môn Tôn Thần, Ngũ Tự Tôn Thần, Cáo Môn Tôn Thần, Cửu Huyền Thất Tổ, Gia Tiên Nội Ngoại, chứng giám cho con được tẩy trần旧岁, đón mừng tân niên, cầu xin cho gia đạo bình an, con cháu khỏe mạnh, làm ăn tấn tới, của cải dồi dào, gia đình hòa hợp, mong cho quốc thái dân an,风调雨顺, mùa màng bội thu.
Tín chủ con kính cáo: Các chư vị Tôn Thần, Thượng Đế, Ngọc Hoàng Thượng Đế, Nam Tào Bắc Đẩu, Tứ Phủ Tứ Vị Tôn Ông, Ngũ Phương Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần, Hành Khiển, Hành Lang, Tôn Thần, Quan Đương Niên, Quan Đương Hành, Quan Thổ Địa, Táo Quân, Gia Môn Tôn Thần, Ngũ Tự Tôn Thần, Cáo Môn Tôn Thần, Cửu Huyền Thất Tổ, Gia Tiên Nội Ngoại, chứng giám cho con được tẩy trần旧岁, đón mừng tân niên, cầu xin cho gia đạo bình an, con cháu khỏe mạnh, làm ăn tấn tới, của cải dồi dào, gia đình hòa hợp, mong cho quốc thái dân an,风调雨顺, mùa màng bội thu.
Có thể bạn quan tâm: Các Nhà Mạng Tại Việt Nam Có Thể Theo Dõi Người Dùng Như Thế Nào?
Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)“
Thời gian cúng Giao Thừa
Thời gian cúng Giao Thừa là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Lễ cúng Giao Thừa phải được tiến hành vào đúng giờ Tý (từ 23h đêm ngày 30 tháng Chạp đến 1h sáng ngày mùng 1 Tết). Đây là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Tuy nhiên, tùy theo từng gia đình mà có thể cúng sớm hơn hoặc muộn hơn một chút, nhưng tốt nhất là nên cúng đúng vào giờ giao thừa để việc cúng tế được linh thiêng.
Những điều kiêng kỵ trong ngày Tết
Để năm mới được may mắn, gia chủ cần lưu ý những điều kiêng kỵ sau đây:
- Kiêng quét nhà, dọn rác: Vào ngày mùng 1 Tết, không nên quét nhà vì sẽ quét hết lộc tài ra ngoài. Nếu nhà có rác, nên dùng chổi quét nhẹ nhàng gom lại một góc, sau đó để đến mùng 2 hoặc mùng 3 hãy dọn.
- Kiêng nói những điều xui xẻo: Trong ngày Tết, không nên nói những từ như “chết”, “tan”, “nát”, “hỏng”, “mất”, “xui”, “hại”… Thay vào đó, hãy nói những lời chúc tốt lành, may mắn.
- Kiêng cho lửa, cho nước: Vào mùng 1 Tết, không nên cho ai mượn lửa hay cho nước, vì người ta cho rằng sẽ làm hao tài, tốn của.
- Kiêng đập vỡ bát đĩa, ấm chén: Đập vỡ đồ đạc trong ngày Tết là điềm không may, báo hiệu sự chia lìa, tan nát.
- Kiêng đi chúc Tết người khác khi chưa có khách đến nhà: Vào sáng mùng 1, gia chủ nên ở nhà để tiếp khách, không nên đi chúc Tết người khác trước, vì sẽ mang xui xẻo đến cho người khác.
- Kiêng mặc quần áo trắng, đen: Trong ngày Tết, nên mặc quần áo có màu sắc rực rỡ, tránh mặc màu trắng, đen vì đây là màu tang tóc.
- Kiêng ăn uống kiêng khem: Vào ngày Tết, không nên ăn các món ăn như cháo, thịt chó, thịt vịt, cá mè, tôm, cua, ốc, vì những món này có thể mang lại điềm không may.
Mâm cúng Giao Thừa cho người mới mất
Đối với những gia đình có người thân vừa mới qua đời, mâm cúng Giao Thừa sẽ có sự khác biệt. Gia chủ cần chuẩn bị mâm cúng Giao Thừa cho người mới mất tươm tất, đầy đủ. Mâm cúng này thường được đặt riêng trên bàn thờ người đã khuất, không nên đặt chung với mâm cúng Giao Thừa của gia đình.
- Lễ vật: Gồm 1 mâm cúng mặn (gà luộc, xôi, cháo, hoa quả, trầu cau), 1 lư hương, 2 cây nến, 3 ly nước, 500 lạng vàng hoa, 100 lạng vàng tiền, 5 bộ đồ vàng mã cho người đã khuất.
- Bài văn khấn: Văn khấn cho người mới mất sẽ có sự thay đổi, tập trung vào việc cầu mong cho linh hồn người đã khuất được siêu thoát, an lành ở thế giới bên kia.
Một số lưu ý khác
- Hoa cúng Giao Thừa: Nên chọn hoa cúc, hoa đồng tiền, hoa lay ơn, hoa vạn thọ, hoa hồng. Tránh chọn hoa héo úa, dập nát.
- Trang phục khi cúng: Gia chủ nên mặc trang phục trang trọng, lịch sự, không nên mặc đồ ngắn, đồ ngủ.
- Thái độ khi cúng: Cần thành tâm, không nên suy nghĩ lung tung, nên tập trung vào lời khấn.
- Sau khi cúng xong: Sau khi cúng Giao Thừa xong, gia chủ nên để lễ vật khoảng 15-30 phút rồi mới hóa vàng mã và thụ lộc. Không nên vội vàng dọn dẹp ngay.
Kết luận
Lễ cúng Giao Thừa là một nghi thức truyền thống tốt đẹp, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng biết ơn và mong ước của con người đối với trời đất, thần linh và tổ tiên. Để chuẩn bị cho nghi lễ này một cách trọn vẹn, gia chủ cần lưu ý đến thời gian, mâm cúng, bài văn khấn và những điều kiêng kỵ. Hy vọng những thông tin trên đây đã cung cấp cho bạn đọc những kiến thức cần thiết để chuẩn bị cho nhà phật cúng giao thừa một cách chu đáo, giúp gia đình đón một năm mới an khang, thịnh vượng.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
