Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt, đánh dấu sự giao mùa và khởi đầu cho những điều may mắn. Trong không khí chuẩn bị đón xuân Canh Tý 2026, nhiều gia đình đang tất bật dọn dẹp nhà cửa và chuẩn bị các mâm cỗ cúng. Một câu hỏi thường được đặt ra vào mỗi dịp cận Tết là: năm Kỷ Hợi cúng gì? Tuy nhiên, theo lịch âm lịch, năm Kỷ Hợi đã trôi qua vào năm 2019. Nếu bạn đang chuẩn bị cho năm mới 2026, đó là năm Canh Tý. Dù vậy, phong tục cúng kiếng vào dịp Tết Nguyên Đán về cơ bản đều giữ nguyên những giá trị truyền thống. Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng Giao Thừa, cúng gia tiên hay cúng thần tài… đều mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên và các đấng thần linh. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các nghi lễ cúng kiếng trong những ngày Tết, từ đó chuẩn bị một cách tươm tất và trọn vẹn nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Sao Thổ Tú Năm 2026: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Những Điều Cần Biết
Tóm tắt quy trình thực hiện
- Xác định ngày cúng và đối tượng cúng (Giao Thừa, Thổ Công, Thần Tài, gia tiên).
- Chuẩn bị mâm cỗ cúng phù hợp với từng nghi lễ (mâm cỗ mặn hoặc chay).
- Sắm sửa lễ vật cần thiết (hoa quả, vàng mã, trầu cau, rượu nước).
- Chọn bài văn khấn phù hợp và đọc đúng nghi lễ.
- Thực hiện nghi lễ cúng vào thời điểm chính xác (giờ Giao Thừa, mùng 1, mùng 5…).
Ý nghĩa của việc cúng Giao Thừa
Cúng Giao Thừa (cúng Tống Cựu, nghênh tân) là nghi lễ không thể thiếu trong đêm 30 Tết. Đây là lúc tiễn đưa vị thần Hành Khiển của năm cũ và đón chào vị thần Hành Khiển của năm mới. Mâm cỗ cúng Giao Thừa thường được chuẩn bị rất chu đáo, đặt ở bàn thờ gia tiên hoặc ở một mâm riêng ở sân trước (đối với cúng Tống Cựu). Ý nghĩa của nghi lễ này là để cầu mong một năm mới an lành, mưa thuận gió hòa, gia đạo bình an và xua đuổi những điều không may của năm cũ.
Mâm cỗ cúng Giao Thừa
Mâm cỗ cúng Giao Thừa thường là cỗ mặn, bao gồm các món ăn truyền thống của ngày Tết. Tùy vào từng vùng miền mà mâm cỗ sẽ có sự khác nhau, nhưng về cơ bản sẽ bao gồm:
- Xôi gấc: Màu đỏ代表着 sự may mắn, tấn tài tấn lộc.
- Gà luộc: Gà trống thiến hoặc gà mái tơ luộc nguyên con, biểu tượng cho sự đủ đầy, no ấm.
- Bánh chưng (bánh tét): Không thể thiếu trên bàn thờ ngày Tết, tượng trưng cho đất và sự biết ơn đối với công lao trời bể.
- Nem rán (chả giò): Món ăn mang ý nghĩa sum vầy.
- Món canh: Thường là canh măng, canh bóng thả, canh miến…
- Đĩa nộn: Có thể là nộm su hào, nộm rau muống…
- Rượu, nước, trầu cau, vàng mã, hoa quả.
Bên cạnh mâm cỗ cúng Giao Thừa tại gia, nhiều gia đình còn làm mâm cỗ cúng Tống Cựu ở ngã ba, ngã tư đường để tiễn thần năm cũ. Mâm cỗ này thường đơn giản hơn, chỉ bao gồm: 1 con gà luộc, 1 bát gạo, 1 bát nước, 1 ít tiền vàng, 1 đĩa hoa quả.
Có thể bạn quan tâm: Nên Cúng Giao Thừa Năm Kỷ Hợi 2019 Theo Hướng Nào?
Bài văn khấn Giao Thừa
Bài văn khấn Giao Thừa thường được chia làm hai phần: khấn tạ thần Linh và khấn cầu gia tiên. Dưới đây là bài văn khấn Giao Thừa phổ biến:
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Kính lạy các ngài Tứ Hành (Thiên Hành, Địa Hành, Thủy Hành, Hành Hành).
Kính lạy các ngài Thổ Công, Táo Quân, Long Mạch, Thổ Địa, Tài Thần.
Kính lạy các ngài Ngũ Hành, Nam Tào, Bắc Đẩu, Tinh Túc.
Kính lạy các thần linh cai quản trong xứ này.
Hôm nay là ngày… tháng… năm… (Âm lịch).
Tín chủ con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, kim ngân trà quả, trình cáo chư vị Tôn thần, đón năm mới Canh Tý (hoặc năm mới…), cầu xin chư vị Tôn thần gia ân xá tội, phù hộ độ trì cho gia quyến con được mạnh khỏe, an khang, bách sự như ý, vạn sự cát tường.
Chúng con kính mời các chư thần linh bản xứ, các anh linh thiêng liêng, các vong linh không nơi nương tựa, về đây thụ hưởng.
Cẩn tấu!”
Cúng Thổ Công (Táo Quân)
Cúng Táo Quân thường được diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp (Âm lịch). Táo Quân là vị thần cai quản việc bếp núc trong gia đình và cũng là người đưa tin tốt, xấu về gia chủ lên thiên đình. Mâm cỗ cúng Táo Quân thường bao gồm:
- 1 con gà trống luộc: Biểu tượng cho sự dũng cảm, tinh thần thượng võ để Táo Quân có thể “vượt qua” chặng đường lên chầu trời.
- Mâm cỗ mặn: Bao gồm xôi, chè, các món nem, giò, canh…
- Áo mũ Táo Quân: Bao gồm 3 bộ áo, 3 chiếc mũ (2 nam, 1 nữ), 3 đôi hia, 3 con ngựa.
- Tiền vàng, nước, rượu, trầu cau, hoa quả.
Bài văn khấn cúng Táo Quân:
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy các ngài Táo Quân, Thổ Công, Long Mạch, Táo Phủ, Táo Quan.
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp năm…
Tín chủ con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, kim ngân trà quả, trình cáo chư vị Tôn thần, tiễn các ngài về trời tấu trình.
Có thể bạn quan tâm: Năm Hợi Giao Thừa Cúng Gì? Chi Tiết Mâm Cỗ, Bài Văn Khấn Chu Nhất
Chúng con kính xin các ngài phù hộ độ trì cho gia quyến con được mạnh khỏe, an khang, bách sự như ý, vạn sự cát tường.
Cẩn tấu!”
Cúng Thần Tài
Cúng Thần Tài là một phong tục quan trọng của những người làm kinh doanh, buôn bán. Mâm cỗ cúng Thần Tài thường được chuẩn bị vào ngày mùng 10 tháng Giêng (Âm lịch), hoặc có thể cúng hàng ngày. Mâm cỗ cúng Thần Tài bao gồm:
- Heo quay hoặc cá lóc nướng: Biểu tượng cho sự thịnh vượng, phát tài.
- Rượu, nước, hoa quả, trầu cau.
- Tiền vàng mã.
- Bánh kẹo, chè.
Bài văn khấn cúng Thần Tài:
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy các ngài Thần Tài, Thổ Địa, Long Mạch, Táo Quan.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, kim ngân trà quả, trình cáo chư vị Tôn thần, cầu xin các ngài gia ân xá tội, phù hộ độ trì cho gia quyến con được mạnh khỏe, an khang, bách sự như ý, vạn sự cát tường, làm ăn tấn tới, tấn tài.
Chúng con kính mời các chư thần linh bản xứ, các anh linh thiêng liêng, về đây thụ hưởng.
Cẩn tấu!”
Cúng Gia Tiên
Cúng gia tiên là nghi lễ thể hiện lòng thành kính, uống nước nhớ nguồn của con cháu đối với tổ tiên. Mâm cỗ cúng gia tiên thường được chuẩn bị vào các ngày mùng 1, mùng 2, mùng 3 Tết và vào ngày giỗ chạp. Mâm cỗ cúng gia tiên thường bao gồm:
Có thể bạn quan tâm: Nên Cúng 9 Cây Vào Năm Nào Và Những Điều Cần Biết
- Mâm cỗ mặn: Bao gồm xôi, gà luộc, nem rán, giò, chả, canh, nộm…
- Bánh chưng (bánh tét).
- Hoa quả, trầu cau, rượu, nước.
- Tiền vàng mã.
Bài văn khấn cúng gia tiên:
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy các ngài tổ tiên, ông bà, cha mẹ.
Hôm nay là ngày… tháng… năm… (Âm lịch).
Tín chủ con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, kim ngân trà quả, trình cáo chư vị Tôn thần, cầu xin các ngài gia ân xá tội, phù hộ độ trì cho gia quyến con được mạnh khỏe, an khang, bách sự như ý, vạn sự cát tường.
Chúng con kính mời các chư vị tổ tiên, ông bà, cha mẹ, về đây thụ hưởng.
Cẩn tấu!”
Cúng Mùng 1 và Rằm
Cúng mùng 1 và rằm (15 Âm lịch) là nghi lễ cúng quan trọng hàng tháng, thể hiện lòng thành kính của gia chủ đối với các đấng thần linh và tổ tiên. Mâm cỗ cúng mùng 1 và rằm thường đơn giản hơn so với cúng Tết, bao gồm:
- Mâm cỗ mặn: Bao gồm xôi, giò, nem, canh, hoa quả…
- Rượu, nước, trầu cau, tiền vàng mã.
Bài văn khấn cúng mùng 1 và rằm tương tự như bài văn khấn cúng gia tiên, nhưng có thể ngắn gọn hơn.
Lời kết
Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng kiếng vào những ngày Tết không chỉ là một phong tục truyền thống mà còn là cách để con cháu thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với tổ tiên và các đấng thần linh. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các nghi lễ cúng kiếng trong dịp Tết Nguyên Đán, từ đó chuẩn bị một cách tươm tất và trọn vẹn nhất cho gia đình mình. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích về văn hóa, phong tục tập quán của người Việt.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
