Chùa Phật Tích không chỉ là một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất miền Bắc mà còn là một bảo vật văn hóa, nơi lưu giữ hàng trăm pho tượng phật cổ có giá trị nghệ thuật và lịch sử vô giá. Và kể đến Phật Tích những năm gần đây, không thể không nhắc đến vị trụ trì, Đại Đức Thích Đức Thiện – người đã dành cả tâm huyết để trùng tu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản này. Bài viết dưới đây sẽ đưa độc giả đến gần hơn với con người, công việc và những đóng góp thầm lặng nhưng to lớn của Đại Đức Thích Đức Thiện đối với ngôi chùa thiêng liêng này.
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Thánh Địa Phật Giáo Ấn Độ: Hành Trình Khám Phá Cội Nguồn Tâm Linh
Đại Đức Thích Đức Thiện: Hành Trình Từ Một Vị Tăng Trẻ Đến Trụ Trì
Tuổi Trẻ Và Con Đường Tu Nghiệp
Đại Đức Thích Đức Thiện sinh ra và lớn lên tại một làng quê ở Bắc Ninh, nơi có truyền thống Phật giáo lâu đời. Từ nhỏ, ngài đã bộc lộ tư chất hiền hòa, ham học hỏi và sớm có duyên với cửa chùa. Năm 16 tuổi, ngài chính thức xuất gia, bắt đầu hành trình tu tập gian nan nhưng đầy ý nghĩa. Những năm tháng tu học tại các trường Phật học lớn đã rèn luyện cho ngài không chỉ tri thức uyên bác về kinh điển, luật nghi mà còn là đức tính khiêm cung, nhẫn nại và tinh thần phục vụ.
Nhận Sứ Mệnh Trụ Trì Chùa Phật Tích
Năm 2008, Đại Đức Thích Đức Thiện được Giáo hội Phật giáo Việt Nam giao trọng trách trụ trì chùa Phật Tích. Lúc bấy giờ, ngôi chùa dù đã được công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp quốc gia (1992) nhưng cơ sở vật chất xuống cấp, nhiều hạng mục cần được trùng tu cấp bách. Trước tình hình đó, ngài đã nhận sứ mệnh này như một cơ hội để cống hiến cho đạo pháp và dân tộc, góp phần bảo vệ và phát huy giá trị di sản quý báu của dân tộc.
Có thể bạn quan tâm: Phật Đản Sinh Vào Ngày Nào? Hướng Dẫn Toàn Tập Về Lễ Phật Đản Và Quyền Lợi Người Lao Động
Những Góp Ý Của Đại Đức Thích Đức Thiện Đối Với Chùa Phật Tích
1. Tái Hiện Không Gian Văn Hóa – Tôn Giáo
Một trong những đóng góp nổi bật nhất của Đại Đức Thích Đức Thiện là việc quy hoạch và tái hiện không gian văn hóa – tôn giáo của chùa Phật Tích một cách bài bản, tôn nghiêm. Trước khi ngài về trụ trì, khu vực chùa thường xuyên bị lấn chiếm, không gian hành lễ chật hẹp, ảnh hưởng đến sinh hoạt Phật sự và trải nghiệm của du khách thập phương.
Đại Đức đã cùng với Ban Hộ Tự, chính quyền địa phương và các nhà nghiên cứu lên phương án di dời các hộ dân sống trong khuôn viên chùa, đồng thời tu bổ lại các hạng mục kiến trúc chính như Tam quan, Chánh điện, nhà Tổ, nhà Thiêu hương… Việc trùng tu được thực hiện theo nguyên tắc “bảo tồn di sản”, tức là giữ nguyên kết cấu, vật liệu gốc càng nhiều càng tốt, chỉ thay thế khi thực sự cần thiết và phải tuân theo sự giám sát của các chuyên gia về di sản.
2. Bảo Tồn Và Phát Huy Giá Trị 108 Tượng Phật Cổ
Chùa Phật Tích nổi tiếng với bộ sưu tập tượng Phật bằng gỗ được tạc vào thế kỷ 17 – 18, được các nhà nghiên cứu đánh giá là “bộ sưu tập tượng phật cổ bằng gỗ độc đáo và phong phú bậc nhất ở Việt Nam”. Tuy nhiên, do thời gian và điều kiện bảo quản chưa tốt, nhiều pho tượng có dấu hiệu xuống cấp, mối mọt, nứt vỡ.
Đại Đức Thích Đức Thiện đã chủ trương thành lập Ban Bảo tồn tượng Phật, phối hợp với các chuyên gia về bảo quản di sản, mỹ thuật và tu sửa tượng cổ để phục hồi, làm sạch và xử lý các pho tượng bị hư hại. Đồng thời, ngài cũng cho xây dựng hệ thống trưng bày, chiếu sáng, điều hòa nhiệt độ, độ ẩm phù hợp để bảo quản tượng lâu dài. Đặc biệt, ngài còn cho in ấn và phát hành sách ảnh về 108 tượng Phật, giúp quảng bá hình ảnh và giá trị nghệ thuật của bộ sưu tập này đến với công chúng trong và ngoài nước.
3. Phục Hưng Các Hoạt Động Phật Sự Và Văn Hóa
Dưới sự dẫn dắt của Đại Đức Thích Đức Thiện, chùa Phật Tích đã tổ chức lại các khóa tu định kỳ, các buổi giảng kinh, tọa đàm về Phật pháp, thu hút hàng nghìn phật tử và du khách tham dự. Ngoài ra, ngài còn khôi phục và phát triển các lễ hội truyền thống như Lễ hội Phật Tích (rằm tháng Giêng), Lễ Vu Lan, Lễ Phật Đản… với quy mô lớn, trang nghiêm, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Các hoạt động văn hóa như triển lãm tranh ảnh, thư pháp, múa lân, hát chèo, chèo cổ… cũng được tổ chức thường xuyên, tạo nên một không gian sinh hoạt văn hóa đậm đà bản sắc cho người dân địa phương và du khách.
4. Xây Dựng Môi Trường Sống Xanh – Sạch – Đẹp
Có thể bạn quan tâm: Thích Khải Thành – Người Sư Sĩ Và Hành Trình Xây Dựng Chùa Phật Quang
Đại Đức Thích Đức Thiện đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng môi trường sống xanh, sạch, đẹp tại chùa. Ngài cho trồng thêm hàng nghìn cây xanh, cải tạo hệ thống thoát nước, xử lý rác thải sinh hoạt và rác lễ hội theo hướng thân thiện với môi trường. Mỗi dịp lễ hội, Ban Tổ chức đều kêu gọi du khách hạn chế đốt vàng mã, sử dụng đồ nhựa dùng một lần, thay vào đó là hoa tươi, trái cây, nước lọc… để dâng cúng.
Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn góp phần nâng cao ý thức cộng đồng, tuyên truyền lối sống xanh – sạch – đẹp, phù hợp với tinh thần “Tốt đạo, đẹp đời” mà Giáo hội Phật giáo Việt Nam đang vận động.
5. Hỗ Trợ An Sinh Xã Hội Và Từ Thiện
Bên cạnh công tác Phật sự và bảo tồn di sản, Đại Đức Thích Đức Thiện còn tích cực tham gia các hoạt động từ thiện xã hội. Hàng năm, chùa Phật Tích đều tổ chức các chương trình như: phát quà từ thiện cho người nghèo, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, xây dựng nhà tình thương, hỗ trợ người già neo đơn, khám chữa bệnh miễn phí…
Đặc biệt, trong các đợt thiên tai, dịch bệnh, ngài luôn kêu gọi Tăng Ni, Phật tử và mạnh thường quân chung tay quyên góp, ủng hộ物资, tiền bạc để giúp đỡ đồng bào vùng lũ, vùng dịch. Những việc làm này đã góp phần làm lan tỏa tinh thần từ bi, bác ái của Phật giáo trong đời sống hiện đại.
Những Giá Trị Tinh Thần Và Văn Hóa Được Lan Tỏa
1. Gắn Kết Đạo Pháp Với Dân Tộc
Đại Đức Thích Đức Thiện luôn quan niệm rằng, Phật giáo là một phần không thể tách rời của văn hóa dân tộc. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản chùa Phật Tích không chỉ là trách nhiệm của người con Phật mà còn là nghĩa vụ của công dân với đất nước. Dưới sự lãnh đạo của ngài, chùa Phật Tích đã trở thành điểm đến tâm linh – văn hóa quen thuộc của người dân Bắc Ninh nói riêng và du khách cả nước nói chung.
2. Làm Sống Dậy Giá Trị Lịch Sử
Chùa Phật Tích có lịch sử hơn 1.000 năm, từng là trung tâm Phật giáo lớn thời Lý – Trần. Tuy nhiên, do chiến tranh và thời gian, nhiều giá trị lịch sử của ngôi chùa đã bị mai một. Đại Đức Thích Đức Thiện đã phối hợp với các nhà sử học, khảo cổ học tổ chức sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng lại các tư liệu, hiện vật liên quan đến lịch sử chùa, từ đó tổ chức các buổi nói chuyện, triển lãm, xuất bản sách để phổ biến đến công chúng.
3. Tạo Nên Không Gian Sống Ản Tâm Hồn Cho Cộng Đồng
Trong xã hội hiện đại, con người ngày càng bị cuốn vào guồng quay của công việc, áp lực và lo toan. Chùa Phật Tích dưới sự dẫn dắt của Đại Đức Thích Đức Thiện đã trở thành một “ốc đảo tâm linh”, nơi mọi người có thể tìm về sự bình an, thanh tịnh. Không gian chùa rộng rãi, cây xanh bao phủ, tiếng kinh kệ vang vọng, hương trầm thoang thoảng… tất cả tạo nên một bầu không khí giúp tâm hồn được lắng dịu.
Nhiều khóa tu thiền, thiền hành, thiền trà được tổ chức định kỳ, thu hút sự tham gia của cả người trẻ và người lớn tuổi. Đây không chỉ là nơi tu tập mà còn là nơi giao lưu, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa mọi người.
Những Thách Thức Và Kỳ Vọng Trong Tương Lai
1. Thách Thức Về Bảo Tồn Và Phát Triển
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản chùa Phật Tích vẫn còn đối mặt với không ít thách thức:
Có thể bạn quan tâm: Thân Tâm An Lạc, Phật Sự Viên Thành: Ý Nghĩa Và Hành Trình Tu Tập
- Áp lực từ lượng khách tham quan đông: Mỗi năm, chùa đón hàng trăm nghìn lượt khách, đặc biệt là vào các dịp lễ hội. Điều này gây áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng, môi trường và công tác bảo quản di sản.
- Nguồn kinh phí hạn chế: Các công trình trùng tu, bảo tồn, tu sửa tượng Phật, hệ thống chiếu sáng, điều hòa… đều cần kinh phí lớn. Trong khi đó, nguồn thu từ công đức có hạn, việc kêu gọi tài trợ cũng gặp nhiều khó khăn.
- Tác động của biến đổi khí hậu: Mưa bão, ngập úng, độ ẩm cao… ảnh hưởng trực tiếp đến kiến trúc gỗ và các pho tượng cổ.
2. Kỳ Vọng Về Một Chùa Phật Tích Xứng Tầm Di Sản Quốc Gia
Đại Đức Thích Đức Thiện cùng Ban Hộ Tự và các nhà chuyên môn đang ấp ủ nhiều kế hoạch nhằm đưa chùa Phật Tích phát triển bền vững, xứng tầm là một di sản quốc gia:
- Xây dựng đề án bảo tồn tổng thể: Lập hồ sơ khoa học, đề xuất các giải pháp bảo tồn dài hạn, có sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài nước.
- Phát triển du lịch tâm linh bền vững: Kết hợp giữa tham quan di tích, tu học, trải nghiệm văn hóa, ẩm thực chay… để tạo nên sản phẩm du lịch đặc sắc, có chiều sâu.
- Ứng dụng công nghệ hiện đại: Số hóa các tư liệu, hiện vật, xây dựng website, app di động để quảng bá, hướng dẫn tham quan, quản lý di tích hiệu quả.
- Tăng cường giáo dục di sản: Tổ chức các buổi nói chuyện, workshop, triển lãm cho học sinh, sinh viên, du khách về giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của chùa Phật Tích.
Cảm Nhận Của Du Khách Và Phật Tử Về Đại Đức Thích Đức Thiện
1. Tình Cảm Kính Trọng Từ Phật Tử
Nhiều phật tử cho biết, Đại Đức Thích Đức Thiện là một vị trụ trì gần gũi, thương yêu chúng sinh, luôn sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ. Dù bận rộn với công việc trùng tu, quản lý chùa, ngài vẫn dành thời gian để giảng kinh, tư vấn Phật pháp cho những ai cần.
“Thầy Thiện giảng kinh rất dễ hiểu, gần gũi với cuộc sống. Mỗi lần nghe thầy giảng, con cảm thấy tâm được thanh tịnh, bớt lo lắng,煩 não.” – Một phật tử lớn tuổi chia sẻ.
2. Ấn Tượng Từ Du Khách Phương Xa
Nhiều du khách từ các tỉnh thành khác đến thăm chùa Phật Tích đều ấn tượng với không gian trang nghiêm, sạch sẽ và sự nhiệt tình của Ban Quản lý chùa. Họ đánh giá cao những nỗ lực trong việc bảo tồn di sản và tạo điều kiện cho du khách tham quan, tìm hiểu văn hóa.
“Lần đầu tiên tôi đến chùa Phật Tích, tôi thực sự bất ngờ với quy mô và giá trị nghệ thuật của nơi này. Cảm ơn Đại Đức Thích Đức Thiện và các thầy đã giữ gìn, phát huy di sản quý báu này.” – Một du khách từ TP.HCM nhận xét.
3. Sự Ghi Nhận Từ Các Nhà Nghiên Cứu
Các nhà nghiên cứu văn hóa, sử học, mỹ thuật cũng đánh giá cao vai trò của Đại Đức Thích Đức Thiện trong việc phối hợp với giới chuyên môn để bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Họ cho rằng, sự kết hợp giữa Tăng đoàn và các nhà khoa học là một mô hình hiệu quả, cần được nhân rộng ở các di tích khác.
Lời Kết: Một Tấm Gương Về Trách Nhiệm Và Tâm Huyết
Đại Đức Thích Đức Thiện – vị trụ trì chùa Phật Tích – không chỉ là một nhà tu hành mà còn là một người nghệ sĩ, một nhà bảo tồn, một người chiến sĩ thầm lặng trong công cuộc gìn giữ di sản văn hóa dân tộc. Với tâm huyết, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm cao cả, ngài đã và đang viết tiếp những trang sử mới cho ngôi chùa hơn 1.000 năm tuổi này.
Chùa Phật Tích hôm nay không chỉ là nơi tu niệm, hành hương mà còn là biểu tượng của tinh thần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Và đằng sau sự hồi sinh, tráng lệ ấy, là hình ảnh một vị trụ trì luôn âm thầm cống hiến, lấy việc “phụng sự đạo pháp và dân tộc” làm lẽ sống của đời mình.
Hy vọng rằng, với sự quan tâm của các cấp chính quyền, sự hỗ trợ của các nhà khoa học và sự đồng hành của nhân dân, Đại Đức Thích Đức Thiện sẽ tiếp tục thực hiện được những ước nguyện cao đẹp của mình, để chùa Phật Tích mãi là một điểm sáng trong bản đồ di sản văn hóa Việt Nam.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 13, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
