Mở đầu
Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt, và nghi lễ cúng giao thừa đóng một vai trò trung tâm, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và thần linh. Gần đây, mạng xã hội xuất hiện tranh cãi về việc phong thủy cúng giao thừa, khi một số người cho rằng Tết Giáp Thìn không nên cúng vào đúng đêm 30, mà nên dời sang các ngày 25 hoặc 27 tháng Chạp. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết nguồn gốc của tranh cãi, dựa trên ý kiến chuyên gia và phong tục truyền thống để giúp bạn hiểu rõ bản chất và có cách thực hành chuẩn mực nhất cho năm Canh Tý 2026 (và các năm khác).
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết Các Mẫu Bàn Gia Tiên Bằng Gỗ Vàng Tâm Chuẩn Phong Thủy Cho Lễ Nhập Trạch
Tranh cãi quan điểm “không nên cúng giao thừa đúng đêm 30”
Mấy ngày gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok, nhiều clip của các “thầy phong thủy” lan truyền thông tin gây hoang mang. Họ cho rằng Tết Giáp Thìn không nên cúng giao thừa đúng đêm 30 (hoặc 29 tháng Chạp đối với tháng thiếu). Lý do được đưa ra là năm nay là năm chuyển giao vận khí, từ vận 8 sang vận 9, dòng năng lượng những ngày cuối năm trong vận cuối này rất xấu, nên kiêng kỵ.
Từ đó, những người này khuyên nên cúng giao thừa vào ngày 25 hoặc 27 tháng Chạp để tránh xui xẻo.
Ngược lại, nhiều “thầy phong thủy” khác và phần lớn người dân đều giữ quan điểm cúng giao thừa là truyền thống dân tộc, là thời khắc thiêng liêng để tiễn旧 (cựu) nghinh tân (tân), không thể tùy tiện thay đổi ngày giờ.
Dưới các video này, cộng đồng mạng nổ ra tranh luận dữ dội. Đa số mọi người đều cho rằng cúng giao thừa là phong tục bao đời nay, không thể bỏ hoặc thay đổi thời gian. Một tài khoản tên Mơ Quỳnh bình luận: “Cúng giao thừa là đón rước ông bà, mời ông bà về ăn tết cùng gia đình. Bao đời ông bà đều cúng như vậy, không thể đổi qua ngày khác được”. Hay TikToker Tuấn Trần khẳng định: “Ai không cúng thì thôi, còn tôi cúng bình thường”. Thậm chí, nhiều người còn cho rằng nghe theo những lời khuyên vô căn cứ này là “xà lơ”.
Một luồng ý kiến khác lại cho rằng cúng hay không cúng không quan trọng, quan trọng là tâm thành. Tuy nhiên, với người Việt, cúng giao thừa mang ý nghĩa văn hóa và tâm linh sâu sắc, là cách để thể hiện lòng biết ơn và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Trang Trí Tiệc Cưới Phong Cách Rustic: Tự Nhiên, Mộc Mạc Và Ấm Cúng
Ý kiến chuyên gia về việc cúng giao thừa
Để làm rõ vấn đề, TS Dương Hoàng Lộc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo và Đạo đức, Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP.HCM), đã có những chia sẻ thẳng thắn. TS Lộc khẳng định quan điểm Tết Giáp Thìn không nên cúng giao thừa vào đêm giao thừa mà nên cúng vào 25 hoặc 27 tháng Chạp là vô căn cứ.
Theo TS Lộc, lễ giao thừa (còn gọi là lễ Trừ tịch) được cử hành vào đúng thời khắc kết thúc năm cũ, chuyển sang năm mới. Đây là tập tục văn hóa của người Việt vào đêm 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu tháng thiếu). Ý nghĩa của nó là thời khắc chuyển giao từ năm cũ sang năm mới, không thể nào cúng giao thừa mà lại làm vào ngày 25 hay 27 tháng Chạp.
Ông giải thích: “Ông bà ta ngày xưa tin rằng mỗi năm có một vị Hành khiển trông coi việc nhân gian. Hết một năm, thần năm cũ bàn giao lại công việc cho vị thần năm mới. Vì vậy, các gia đình làm mâm cúng ở ngoài trời để tiễn thần năm cũ và đón thần năm mới”.
Đồng quan điểm, ông Hoàng Triệu Hải, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu lý học Đông Phương, cho rằng đêm giao thừa hay còn gọi là đêm Trừ tịch. Việc chuẩn bị mâm cúng trong đêm giao thừa cùng bữa cơm tất niên là điều vô cùng ý nghĩa và thiêng liêng. Đây là nghi lễ “tống cựu nghinh tân” – tạm biệt năm cũ và đón chào năm mới.
Ông Hải phân tích thêm: “Việc này không liên quan đến việc chuyển vận từ vận 8 sang vận 9. Sự hiểu sai lệch giữa phong tục truyền thống và hệ thống vận khí trong phong thủy địa lý là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau. Bạn có không cúng thì vận khí vẫn dịch chuyển theo tính quy luật của nó và chúng ta vẫn chào đón năm mới”.
Có thể bạn quan tâm: 10+ Phong Cách Trang Trí Quán Ấm Cúng Phổ Biến Nhất Hiện Nay
Nguồn gốc và ý nghĩa của tục cúng giao thừa
Để hiểu rõ tại sao việc cúng giao thừa phải diễn ra đúng thời khắc, chúng ta cần tìm hiểu nguồn gốc của nó.
1. Tín ngưỡng thờ thần linh
Theo quan niệm dân gian, mỗi năm đều có một vị thần Hành khiển (hay còn gọi là quan Hành Khiển) cai quản hạ giới. Vào thời khắc giao thừa, thần năm cũ sẽ bàn giao công việc cho thần năm mới. Nghi lễ cúng giao thừa diễn ra vào thời điểm này là để tiễn送 (tống tiễn) thần năm cũ và nghinh tiếp (đón rước) thần năm mới.
Mâm cúng thường được chuẩn bị chu đáo, bao gồm hoa quả, trà, rượu, vàng mã… để dâng lên các vị thần. Đây là cách để con người thể hiện sự tôn trọng, biết ơn và cầu mong các vị thần phù hộ cho gia đình một năm mới bình an, thịnh vượng.
2. Tín ngưỡng thờ tổ tiên
Bên cạnh đó, cúng giao thừa còn là nghi lễ để mời tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình. Đây là một trong những phong tục truyền thống tốt đẹp của người Việt, thể hiện lòng biết ơn đối với công lao của tổ tiên.
Theo đó, sau khi cúng trời đất, thần linh, gia chủ sẽ làm mâm cơm cúng tổ tiên để mời các cụ về sum vầy cùng con cháu. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng, là sợi dây liên kết giữa các thế hệ trong gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Khám Phá Phong Cách Trang Trí Quán Trà Sữa Ấm Cúng: Góc Nhỏ Của Sự Thư Giãn
Cách chuẩn bị mâm cúng giao thừa chuẩn nhất
Một mâm cúng giao thừa đầy đủ không cần quá xa hoa, nhưng phải thể hiện được sự thành tâm. Dưới đây là những items không thể thiếu:
Mâm cúng ngoài trời (Thần linh):
- Hương nhang.
- Đèn cầy (nến).
- Trầu cau.
- Rượu, trà.
- Nước sạch.
- Hoa quả tươi (tùy mùa).
- Xôi, gà luộc hoặc heo quay.
- Vàng mã (tiền vàng).
Mâm cúng trong nhà (Tổ tiên):
- Hương nhang.
- Đèn cầy.
- Trầu cau.
- Rượu, trà.
- Nước sạch.
- Hoa quả tươi.
- Mâm cơm cúng (thường là mâm cơm tươm tất với các món như thịt kho, canh, cá…).
- Vàng mã.
Lưu ý: Mâm cúng ngoài trời thường được đặt ở sân, nơi thoáng đãng, hướng ra cửa chính. Mâm cúng trong nhà được đặt ở bàn thờ gia tiên.
Những lưu ý quan trọng khi cúng giao thừa
Khi thực hiện phong thủy cúng giao thừa, bạn cần ghi nhớ những điều sau để nghi lễ được trọn vẹn:
- Thời gian cúng: Nên cúng vào thời khắc giao thừa (giờ Tý, khoảng từ 23h đêm 30 Tết đến 1h sáng mùng 1 Tết). Tuy nhiên, tùy vào hoàn cảnh gia đình, bạn có thể cúng trước đó một chút (khoảng 22h) hoặc sau đó một chút (khoảng 1h), nhưng tốt nhất là nên cúng đúng vào thời điểm chuyển giao.
- Trang phục: Khi cúng, gia chủ nên mặc trang phục nghiêm trang, lịch sự, tốt nhất là trang phục truyền thống như áo dài, áo bà ba… để thể hiện sự tôn trọng.
- Lời khấn: Lời khấn cúng giao thừa cần thành tâm, rõ ràng. Bạn có thể khấn theo bài khấn có sẵn hoặc tự khấn những lời thành kính dâng lên thần linh, tổ tiên.
- Sau khi cúng: Sau khi cúng xong, gia chủ nên hóa vàng mã, rải tiền vàng ra đường (đối với mâm cúng ngoài trời) để tiễn thần năm cũ và các vong linh lang thang.
Câu hỏi thường gặp
1. Có nên cúng giao thừa vào ngày 25 hoặc 27 tháng Chạp không?
- Không. Đây là quan niệm sai lầm, không có cơ sở khoa học hay truyền thống. Cúng giao thừa phải diễn ra vào thời khắc giao thừa (đêm 30 hoặc 29 tháng Chạp).
2. Nếu không cúng giao thừa có sao không?
- Về mặt tâm linh, đây là phong tục để con người thể hiện lòng thành kính. Nếu gia đình không có điều kiện hoặc không có truyền thống, có thể không cúng, nhưng sẽ không có chuyện “bị phạt” hay “xui xẻo”. Tuy nhiên, nếu cúng, cần cúng đúng cách.
3. Mâm cúng giao thừa có cần mặn không?
- Mâm cúng giao thừa có thể cúng chay hoặc mặn tùy theo tín ngưỡng của gia đình. Tuy nhiên, mâm cúng mặn vẫn được ưa chuộng hơn để thể hiện sự thành kính.
4. Có cần thiết phải cúng ngoài trời không?
- Có. Theo truyền thống, mâm cúng ngoài trời để tiễn thần năm cũ, mâm cúng trong nhà để đón tổ tiên. Đây là hai nghi lễ tách biệt nhưng đều quan trọng.
Lời kết
Phong thủy cúng giao thừa là một phần không thể thiếu trong văn hóa tâm linh của người Việt. Dù có những tranh cãi xuất hiện trên mạng xã hội, nhưng bằng chứng từ các chuyên gia và truyền thống dân gian đều chỉ ra rằng: Cúng giao thừa phải diễn ra vào đúng thời khắc giao thừa, không thể thay đổi ngày giờ tùy tiện. Hy vọng bài viết này đã giúp bạn có cái nhìn toàn diện và đúng đắn, từ đó chuẩn bị cho gia đình một cái Tết ấm cúng, an lành và may mắn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
