Việc thờ cúng liệt sỹ là một truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, thể hiện lòng biết ơn và sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc. Tuy nhiên, trong thực tế đời sống, không phải trường hợp nào thân nhân của liệt sỹ cũng có điều kiện hoặc tổ chức việc thờ cúng một cách trực tiếp. Câu hỏi đặt ra là: Pháp luật quy định thế nào về trường hợp thân nhân không chủ yếu thờ cúng liệt sỹ, và điều này có ảnh hưởng gì đến các chính sách ưu đãi của Nhà nước hay không? Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các khía cạnh pháp lý và thực tiễn liên quan đến vấn đề này.
Có thể bạn quan tâm: Thánh Ăn J Em Cúng: Giải Mã Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Vấn Đề Văn Hoá
Quy định pháp luật về thờ cúng liệt sỹ
Luật ưu đãi người có công với cách mạng và các văn bản hướng dẫn thi hành đã quy định rõ trách nhiệm và quyền lợi của gia đình liệt sỹ trong việc thờ cúng. Theo đó, việc thờ cúng liệt sỹ là trách nhiệm và quyền lợi của gia đình, dòng họ. Tuy nhiên, pháp luật cũng linh hoạt trong các tình huống cụ thể.
Ai là người có trách nhiệm thờ cúng?
Theo quy định, người thân thích của liệt sỹ (bố đẻ, mẹ đẻ, vợ/chồng, con đẻ) là những người trực tiếp thực hiện việc thờ cúng. Trong trường hợp những người này đã qua đời hoặc không còn khả năng, trách nhiệm có thể được chuyển giao cho những người thân thích khác trong dòng họ.
Điều 70 của Luật ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020 quy định về việc thờ cúng liệt sỹ. Cụ thể, gia đình liệt sỹ có trách nhiệm thờ cúng liệt sỹ. Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện cho gia đình liệt sỹ thờ cúng liệt sỹ.
Chính sách hỗ trợ thờ cúng liệt sỹ
Để hỗ trợ gia đình liệt sỹ, Nhà nước có chính sách trợ cấp một lần bằng 3 tháng lương cơ bản cho gia đình khi thực hiện việc thờ cúng. Tuy nhiên, để được hưởng chính sách này, gia đình cần thực hiện các thủ tục cần thiết.
Trong trường hợp thân nhân không chủ yếu thờ cúng liệt sỹ, liệu có được hưởng chính sách này không? Câu trả lời là không. Vì đây là chính sách hỗ trợ cho việc thờ cúng, nếu gia đình không thực hiện việc thờ cúng (hoặc không phải là người chủ yếu thờ cúng) thì sẽ không thuộc đối tượng được hỗ trợ.
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết Hp Elitebook 840 G10: Lựa Chọn “ổ Cúng” Cho Doanh Nhân Thời Đại Mới?
Phân tích trường hợp “thân nhân không chủ yếu thờ cúng liệt sỹ”
Trong thực tế, có nhiều lý do dẫn đến việc thân nhân không phải là người chủ yếu thờ cúng liệt sỹ. Có thể do họ định cư ở nước ngoài, nơi ở cách quá xa, hoặc do điều kiện kinh tế không cho phép. Khi đó, việc thờ cúng có thể được thực hiện bởi người thân khác hoặc dòng họ.
Các trường hợp cụ thể
- Người thân ở nước ngoài hoặc định cư lâu dài: Khi con cái hoặc bố mẹ của liệt sỹ định cư ở nước ngoài, việc thờ cúng tại gia đình liệt sỹ ở Việt Nam có thể do người thân khác trong dòng họ đảm nhận.
- Gia đình liệt sỹ không còn ai trong dòng tộc: Trong trường hợp này, việc thờ cúng có thể được thực hiện tại các đài tưởng niệm hoặc do cơ quan, đơn vị quản lý di tích đảm nhận.
- Chia sẻ trách nhiệm thờ cúng: Trong nhiều dòng họ lớn, việc thờ cúng liệt sỹ được chia sẻ giữa các chi họ, và không có một người nào là người “chủ yếu” duy nhất.
Giải quyết vấn đề
Khi thân nhân không chủ yếu thờ cúng liệt sỹ, cần có sự thỏa thuận trong dòng họ về việc ai sẽ là người trực tiếp thờ cúng và quản lý phần mộ liệt sỹ. Nếu có tranh chấp, có thể hòa giải tại cơ sở hoặc khởi kiện ra tòa án để giải quyết.
Đặc biệt, đối với các liệt sỹ không có người thân, việc thờ cúng được thực hiện theo Quyết định 94/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc quy định việc thờ cúng liệt sỹ tại các đài tưởng niệm. Theo đó, việc thờ cúng liệt sỹ không có người thân được thực hiện tại các đài tưởng niệm do UBND cấp tỉnh quản lý.
Quy trình thực hiện thủ tục thờ cúng liệt sỹ
Để được công nhận là người thờ cúng liệt sỹ và hưởng các chính sách ưu đãi (nếu có), gia đình cần thực hiện các bước sau:
Có thể bạn quan tâm: Tháo Dở Nhà Rồi Mới Cúng Động Thổ: Có Nên Làm Theo?
- Chuẩn bị hồ sơ: Giấy chứng nhận liệt sỹ, CMND/CCCD của người thờ cúng, đơn xin công nhận là người thờ cúng liệt sỹ.
- Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã: Nơi có liệt sỹ hoặc nơi người thờ cúng cư trú.
- Xác minh và giải quyết: UBND cấp xã sẽ xác minh và ra quyết định công nhận người thờ cúng liệt sỹ.
Thời gian giải quyết thường không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Vai trò của tổ chức, cá nhân trong việc thờ cúng liệt sỹ
Ngoài gia đình, các tổ chức, cá nhân cũng có thể tham gia vào việc thờ cúng liệt sỹ. Điều này thể hiện tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
Theo đó, các tổ chức, cá nhân có thể đóng góp kinh phí để tu bổ, tôn tạo các đài tưởng niệm, phần mộ liệt sỹ. Đây là hành động được khuyến khích và ghi nhận.
Khi nào việc thờ cúng liệt sỹ không do gia đình đảm nhận?
Có những trường hợp việc thờ cúng liệt sỹ không do gia đình đảm nhận, bao gồm:
- Liệt sỹ không có người thân: Khi liệt sỹ hy sinh mà không có người thân thích, việc thờ cúng sẽ do Nhà nước đảm nhận tại các đài tưởng niệm.
- Gia đình từ chối thờ cúng: Trong trường hợp gia đình từ chối thờ cúng (do bất đồng hoặc lý do cá nhân), việc thờ cúng có thể được chuyển giao cho dòng họ hoặc cơ quan, đơn vị liên quan.
Tuy nhiên, đây là các trường hợp hiếm gặp, vì phần lớn gia đình liệt sỹ đều mong muốn được thờ cúng người đã khuất.
Vấn đề di chuyển phần mộ liệt sỹ
Một vấn đề liên quan đến việc thờ cúng là di chuyển phần mộ liệt sỹ. Theo quy định, việc di chuyển phần mộ liệt sỹ phải được sự đồng ý của gia đình và UBND cấp có thẩm quyền.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Lễ Cúng Thánh Đức Chúa Trời Vào Ngày Rằm Và Mùng 1
Nếu thân nhân không chủ yếu thờ cúng liệt sỹ nhưng vẫn muốn di chuyển phần mộ, cần có sự thỏa thuận giữa các bên liên quan. Việc này cần được thực hiện đúng quy trình để đảm bảo sự tôn nghiêm.
Các lưu ý quan trọng
Khi tìm hiểu về việc thờ cúng liệt sỹ, cần lưu ý một số điểm sau:
- Tôn trọng truyền thống: Việc thờ cúng liệt sỹ là một truyền thống tốt đẹp, cần được giữ gìn và phát huy.
- Tuân thủ pháp luật: Các quy định về ưu đãi người có công được thực hiện nghiêm túc, không để xảy ra tình trạng lợi dụng chính sách.
- Sự chung tay của cộng đồng: Ngoài gia đình, cộng đồng cũng cần quan tâm và hỗ trợ việc thờ cúng liệt sỹ, đặc biệt là các liệt sỹ không có người thân.
Kết luận
Việc thân nhân không chủ yếu thờ cúng liệt sỹ là một vấn đề có thể xảy ra trong thực tế, do nhiều nguyên nhân khác nhau. Pháp luật đã có các quy định rõ ràng để giải quyết vấn đề này, đảm bảo việc thờ cúng liệt sỹ được thực hiện một cách trang nghiêm, đúng quy định.
Điều quan trọng là cần có sự thỏa thuận, thống nhất trong gia đình và dòng họ về việc thờ cúng. Nếu có vướng mắc, cần tìm đến các cơ quan chức năng để được hướng dẫn và giải quyết.
Việc tri ân các liệt sỹ không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là của toàn xã hội. Mỗi người cần ý thức và hành động thiết thực để thể hiện lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc.
Thông tin trong bài viết này được tổng hợp dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn đời sống. Để có thông tin chính xác nhất cho từng trường hợp cụ thể, bạn đọc nên tham khảo ý kiến của các cơ quan chức năng hoặc luật sư có chuyên môn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
