Việc chuẩn bị một mâm cỗ cúng giỗ tổ không chỉ đơn thuần là sính lễ mà còn thể hiện lòng thành, sự tưởng nhớ đến công ơn tổ tiên. Một mâm cỗ được bày biện tươm tất, đẹp mắt sẽ giúp không khí nghi lễ thêm trang trọng. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ sao cho vừa đủ đầy, vừa mang ý nghĩa tâm linh. Bài viết này sẽ gợi ý chi tiết các bước và mẫu mâm cỗ đẹp, dễ thực hiện nhất cho bạn tham khảo.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Trang Trí Bàn Thờ Gia Tiên Chuẩn Phong Thủy Và Trang Nghiêm
Gợi ý các bước trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ cơ bản
Để có một mâm cúng giỗ tổ hoàn chỉnh, bạn cần tuân theo trình tự logic từ khâu chuẩn bị đến khâu hoàn thiện. Dưới đây là quy trình 4 bước giúp bạn trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ một cách khoa học.
Bước 1: Chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ
Việc chuẩn bị nguyên liệu kỹ lưỡng ngay từ đầu giúp quá trình nấu nướng và bày biện không bị ngắt quãng. Bạn cần phân chia rõ ràng giữa nguyên liệu cho cỗ mặn và cỗ chay (nếu gia đình có cúng chay).
- Nguyên liệu chính: Thịt lợn (thịt vai, ba chỉ, xương), gà (hoặc vịt), các loại rau củ (cà rốt, su hào, khoai tây, bí đao…), măng, miến, mộc nhĩ, nấm hương.
- Nguyên liệu phụ: Bánh chưng/bánh tét, xôi (gấc, đỗ), hoa quả tươi (chuối, bưởi, cam, táo…), trầu cau, vàng mã, hương nhang, rượu, nước lọc, chè (chè khô hoặc chè tươi).
- Dụng cụ: Mâm (hoặc đĩa) lớn, bát đũa, thìa, đĩa nhỏ, chén nước, lọ hoa, khay đựng trầu cau, bộ ấm chén uống trà.
Bước 2: Sơ chế và chế biến món ăn
Đây là khâu quan trọng quyết định độ ngon của cỗ. Bạn nên chế biến các món ăn theo trình tự từ món khó đến món dễ để thức ăn không bị nguội hoặc úa màu.
Có thể bạn quan tâm: Nghệ Thuật Trang Trí Mâm Cỗ Trung Thu: Cẩm Nang Toàn Tập Từ A-z Cho Ngày Đoàn Viên Trọn Vẹn
- Thịt lợn: luộc hoặc rang, kho tộ, làm giò lụa, chả quế.
- Gà: luộc nguyên con (để nguyên dạng hoặc chặt miếng), hoặc làm gà bóp rau răm.
- Rau củ: gọt vỏ, tỉa hoa trang trí (cà rốt, su hào), luộc chín hoặc xào với thịt.
- Món xào: miến, mộc nhĩ, nấm hương xào với thịt băm.
- Món canh: canh măng (hoặc canh bóng), ninh kỹ xương.
Bước 3: Bày trí mâm cỗ
Cách trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ truyền thống thường tuân theo quy tắc “đông bình tây quả” hoặc sắp xếp theo thứ tự quan trọng. Dưới đây là cách bày cơ bản nhất:
Mâm cơm cúng (mặn):
- Trung tâm: Bát hương, chén nước (hoặc chén rượu).
- Xung quanh bát hương: Xếp bánh chưng/bánh tét (hoặc xôi) ở vị trí đối xứng.
- Phía trước: Các món mặn (thịt lợn, gà) được xếp thành hình tam giác hoặc hình tròn đều.
- Phía sau: Các bát canh, bát mắm, bát nước chấm.
- Mâm hoa quả: Nên để ở mâm riêng hoặc để phía trên mâm cỗ, chọn quả tươi, còn cuống lá, không dập úng.
Mâm cúng chay: Tương tự mâm mặn nhưng thay thế bằng các món chay như nem chay, giò chay, xôi chay, rau củ quả.
Bước 4: Hoàn thiện và kiểm tra
Kiểm tra lại tổng thể mâm cỗ xem đã đầy đủ các món chính hay chưa. Đảm bảo mâm cỗ sạch sẽ, ngay ngắn. Nếu dùng mâm đồng, hãy lau sạch để mâm sáng bóng. Nên để mâm cỗ ở nơi cao ráo, không có người qua lại để tránh động vào mâm cúng.
Các mẫu trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ phổ biến
Có thể bạn quan tâm: 15+ Mẫu Trang Trí Mâm Cúng Trung Thu Đẹp, Đơn Giản Và Ý Nghĩa Nhất Năm 2026
Dưới đây là các mẫu trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ được chia theo quy mô và nhu cầu để bạn dễ dàng lựa chọn.
Mẫu 1: Mâm cỗ giỗ tổ truyền thống (5-7 món)
Đây là mẫu cỗ cơ bản nhất cho các gia đình nhỏ hoặc giỗ mẹ, giỗ ông bà. Mâm cỗ này vẫn giữ nguyên vẹn các món ăn quen thuộc.
- Cấu trúc: Mâm cơm nóng + Bánh chưng + Xôi + Gà luộc + Thịt lợn (luộc hoặc rang) + Canh măng + Rau củ luộc.
- Cách bày: Đặt bánh chưng ở vị trí 12 giờ (hoặc 6 giờ), gà luộc để nguyên con hoặc chặt ở vị trí đối diện. Thịt và rau được bầy xung quanh. Mâm hoa quả để ở mâm trên.
Mẫu 2: Mâm cỗ giỗ tổ đầy đủ (9-10+ món)
Đây là mẫu cỗ dành cho các dòng họ lớn, giỗ tổ hoặc giỗ lớn. Mâm cỗ này thể hiện sự thịnh soanh, đầy đủ.
- Các món ăn: Bánh chưng, Xôi gấc, Gà luộc, Thịt lợn quay/thịt kho tàu, Giò lụa, Chả quế, Nem rán, Canh măng/bóng, Món xào (miến, mộc nhĩ), Mắm tép/ruốc, Hoa quả.
- Cách bày: Sử dụng nhiều đĩa nhỏ, xếp thành vòng tròn đồng tâm. Món chính (gà, thịt) ở trung tâm hoặc đối xứng. Món phụ (giò, nem) ở rìa. Canh và mắm để ở vị trí dễ lấy.
Mẫu 3: Mâm cỗ chay cúng giỗ tổ
Có thể bạn quan tâm: Các Mâm Cúng Cuối Năm Đẹp: Gợi Ý Chi Tiết Cho Từng Gia Đình
Ngày nay, nhiều gia đình chọn cúng chay vào ngày giỗ để thể hiện sự thanh tịnh.
- Các món chay: Xôi chay, Giò chay (làm từ khoai lang hoặc đậu), Nem chay, Canh nấm rơm, Rau củ quả xào, Đậu hũ sốt cà, Mắm nêm chay.
- Cách bày: Tương tự mâm mặn nhưng cần chú ý màu sắc các món ăn để mâm cỗ không bị tối tăm. Nên dùng nhiều loại rau củ có màu sắc (cà rốt, ớt chuông, bắp cải) để mâm cỗ trông bắt mắt hơn.
Mẫu 4: Mâm cỗ giỗ tổ hiện đại (Tiết kiệm)
Dành cho các gia đình bận rộn nhưng vẫn muốn giữ nghi lễ. Thay vì nấu quá nhiều món gây lãng phí, có thể thay thế bằng các món ăn sẵn chất lượng.
- Cấu trúc: Bánh chưng, Xôi (mua sẵn), Gà luộc (mua sẵn), Thịt quay (mua sẵn), Rau củ quả cắt sẵn (luộc hoặc hấp), Hoa quả.
- Lưu ý: Dù mua sẵn nhưng khâu trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ vẫn phải tươm tất. Nên dùng lá chuối hoặc lá dong lót dưới đĩa thức ăn để tăng tính thẩm mỹ.
Lưu ý quan trọng khi trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ
Để mâm cỗ không chỉ đẹp mà còn đúng về mặt tâm linh, bạn cần ghi nhớ những điều sau:
- Số lượng món ăn: Trong cỗ giỗ, số lượng món ăn thường là số lẻ (3, 5, 7, 9, 11 món). Tránh bày quá nhiều món không cần thiết gây thừa thãi.
- Màu sắc mâm cỗ: Nên ưu tiên các màu sắc tự nhiên, ấm cúng. Tránh dùng quá nhiều màu tối hoặc màu “sặc sỡ” không tự nhiên (như xanh lè của rau muống luộc bị nhiễm bẩn, thịt ôi thiu).
- Trang trí hoa quả: Khi chọn hoa quả cúng, nên chọn quả còn tươi, cuống lá xanh. Không nên chọn quả dập, thối. Có thể tỉa hoa trên quả bưởi, dưa hấu để trang trí thêm.
- Vị trí摆放 (摆放 – Bạch Phóng): Mâm cỗ phải được đặt ở vị trí bằng phẳng, cao ráo. Bát hương phải được đặt ở vị trí trang trọng nhất, chính giữa mâm cỗ (nếu để chung mâm) hoặc ở bàn thờ riêng.
- Thái độ khi bày: Khi bày mâm cỗ, nên giữ tâm trạng vui vẻ, thành tâm. Tránh cãi cọ, lớn tiếng trong khi chuẩn bị cỗ.
Kết luận
Việc trang trí mâm cỗ cúng giỗ tổ không quá phức tạp nếu bạn nắm rõ các bước cơ bản và có sự chuẩn bị chu đáo. Dù là mâm cỗ đơn giản hay thịnh soạn, điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên. Hy vọng những gợi ý trên từ chuaphatanlongthanh.com sẽ giúp bạn chuẩn bị được một mâm cỗ tươm tất, ý nghĩa trong ngày giỗ của gia đình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
