Tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng không chỉ là một nghi lễ thông thường mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân nơi đây. Đây là thời điểm để con cháu thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng về phong tục này giúp chúng ta gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Có thể bạn quan tâm: Tục Cúng Lễ Tết Việt Nam: Nét Văn Hóa Tâm Linh Bậc Nhất Dân Tộc
Đôi nét về tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng
Tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng (thường là mùng 9 tháng Giêng hoặc mùng 9 tháng Hai Âm lịch, tùy làng) là một phong tục lâu đời mang đậm dấu ấn tâm linh. Nghi lễ này thường được tổ chức long trọng tại các đình làng, nhà thờ họ hoặc ngay tại gia đình để tưởng nhớ công lao của các vị thần hoàng làng, tiên tổ và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Khác với không khí rộn ràng của Tết Nguyên Đán, tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng mang một màu sắc trang nghiêm, ấm cúng, thể hiện sự đoàn tụ của gia đình dòng họ.
Nguồn gốc và ý nghĩa của tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng
Nguồn gốc lịch sử
Theo các cao niên trong làng, tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng có từ rất lâu, gắn liền với quá trình khai hoang lập làng của cha ông. Vào thời điểm này, sau khi kỳ nghỉ Tết đã qua, người dân bắt đầu chuẩn bị cho một vụ mùa mới. Họ làm lễ tạ ơn thần linh, tổ tiên đã phù hộ cho gia đình một năm cũ qua đi bình an và cầu xin sự che chở cho năm mới. Đây là một tập quán nông nghiệp đặc trưng của vùng đất Quảng Nam – Quảng Ngãi.
Ý nghĩa văn hóa – tâm linh
- Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên: Đây là biểu hiện rõ nét của “Uống nước nhớ nguồn”, đạo lý tốt đẹp của người Việt. Dù đi đâu, về đâu, vào ngày này, con cháu đều mong được sum vầy trước bàn thờ gia tiên.
- Cầu mong sự thịnh vượng: Lễ vật dâng cúng không chỉ là lòng thành mà còn là ước vọng về một năm mới no ấm, làm ăn phát đạt.
- Sự gắn kết cộng đồng: Vào ngày này, không chỉ gia đình mà cả dòng họ, làng xóm cùng nhau chuẩn bị mâm cơm cúng, tạo nên không khí đoàn kết, đầm ấm.
Chuẩn bị mâm cỗ cho tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng
Có thể bạn quan tâm: Tục Cúng Mát Nhà: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Những Điều Cần Biết
Việc chuẩn bị mâm cỗ cho tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng rất được chú trọng. Mâm cỗ thường được chuẩn bị tươm tất, đầy đặn thể hiện sự thành tâm của gia chủ.
Mâm cúng gia tiên (tại gia)
Với nghi lễ này tại gia, mâm cỗ thường bao gồm:
- Mâm ngũ quả: Chọn các loại quả theo mùa, tươi ngon, có ý nghĩa cầu mong sung túc (chuối, bưởi, cam, táo, xoài…).
- Mâm cơm cúng: Gồm các món ăn truyền thống như gà luộc (hoặc vịt), thịt heo kho tàu, canh măng, bánh chưng/bánh tét.
- Hoa và vàng mã: Hoa cúc, hoa vạn thọ và bộ vàng mã (quần áo, tiền vàng) được chuẩn bị tươm tất.
Mâm cúng đình, đền, miếu
Đối với lễ cúng ở đình làng, mâm cỗ thường lớn hơn, có thể có cả heo quay, xôi lớn, bánh in và các lễ vật đặc sản của địa phương. Ban tế lễ thường là những người có uy tín, am hiểu nghi thức trong làng.
Quy trình tiến hành nghi lễ cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng
Để hoàn thành tốt tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng, gia chủ cần tuân thủ theo quy trình sau:
- Chuẩn bị: Dọn dẹp nhà cửa, bàn thờ sạch sẽ, chuẩn bị đầy đủ lễ vật như đã liệt kê.
- Thắp hương: Gia chủ tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc trang nghiêm, thắp nến và đốt hương (số lượng hương thường là 3 hoặc 5 nén).
- Lễ tạ: Khấn vái theo bài văn khấn chuẩn bị sẵn, tâu trình với tổ tiên/thần linh về việc làm lễ tạ ơn và cầu xin những điều tốt lành.
- Hóa vàng: Sau khi hương cháy gần hết (khoảng 2/3 nén hương), tiến hành hóa vàng mã.
- An tọa: Gia chủ cùng gia đình thụ lộc, dùng bữa cơm sum vầy.
Văn khấn chuẩn cho tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng
Có thể bạn quan tâm: Tục Cúng Ma Là Gì? Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Những Điều Cần Biết
Việc đọc văn khấn đúng chuẩn là vô cùng quan trọng trong tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng. Dưới đây là bài văn khấn phổ biến mà bạn có thể tham khảo (theo chuaphatanlongthanh.com):
“Nam mô A di đà Phật!
Nam mô A di đà Phật!
Nam mô A di đà Phật!Kính lạy:
Thánh sư Tam vị tiên tổ.
Thổ công Tứ vị tôn thần.
Các cụ tiên linh, chư vị tổ tiên.Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ con là: …
Ngụ tại: …Thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa, trà quả, kim ngân, thiết lập đàn tràng, trình thưa chư vị tiên linh.
Cúi xin các vị tiên linh, chư vị tổ tiên chứng giám cho lòng thành của chúng con, độ cho gia đạo bình an, con cháu mạnh khỏe, làm ăn tấn tới, của cải dồi dào, tật bệnh tiêu trừ, tai qua nạn khỏi.
Chúng con kính mời các vị tiên linh, chư vị tổ tiên về hưởng thụ lễ vật.
Nam mô A di đà Phật!”
Các lưu ý quan trọng khi thực hiện tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng
Để tránh phạm phải những điều kiêng kỵ, bạn cần lưu ý những điểm sau:
- Lễ vật: Tránh sử dụng các loại hoa quả giả, hoa quả đã hư thối. Thịt cúng phải là thịt tươi sống, chưa qua chế biến.
- Thời gian: Nên làm lễ vào sáng sớm hoặc chiều tối, tránh làm lễ vào giữa trưa (giờ Ngọ).
- Trang phục: Cần mặc trang phục lịch sự, nghiêm túc, tránh mặc quần đùi, áo ba lỗ.
- Lời nói: Trong lúc làm lễ, không nên nói chuyện riêng, cười đùa lớn tiếng.
Các câu hỏi thường gặp về tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng
1. Nếu gia đình không có điều kiện làm cỗ to thì sao?
Tục cúng mùng 9 ở xứ Quảng trọng ở lòng thành, không cần cỗ quá to. Chỉ cần mâm cơm đạm bạc, đầy đủ các món cơ bản như gà luộc, xôi, chè là được.
Có thể bạn quan tâm: Tục Cúng Ma Chay Của Người Chăm: Những Gì Bạn Cần Biết
2. Có thể cúng vào ngày khác không?
Thường thì lễ này được tổ chức vào đúng ngày mùng 9. Tuy nhiên, nếu gia đình bận việc đột xuất, có thể cúng bù vào ngày mùng 10 hoặc rằm tháng Giêng.
3. Cần kiêng kỵ điều gì khi đi lễ?
Người đi lễ cần kiêng kỵ không được cãi vã, to tiếng, không nên đi dép lê vào khu vực bàn thờ.
Lời kết
Tục cúng mùng 9 đầu năm ở xứ Quảng là một phong tục đẹp, mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Qua đó, chúng ta thấy được sự giao thoa giữa tín ngưỡng nông nghiệp và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Hy vọng rằng những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn và chuẩn bị tốt cho nghi lễ này để năm mới an lành, may mắn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
