Việc khởi công xây dựng một công trình, dù là nhà ở, công xưởng hayaméliorer tạo cảnh quan, đều là một việc hệ trọng trong đời sống người Việt. “Động thổ” không chỉ là hành động cắm cuốc, đào xới đơn thuần, mà còn là nghi thức thông báo với trời đất, thần linh và tổ tiên về việc xin phép sử dụng mảnh đất đó. Vì vậy, câu hỏi về việc có cần thiết phải mời thầy cúng khi động thổ hay không luôn là mối băn khoăn của nhiều người. Việc này không chỉ đơn thuần là một tập quán truyền thống, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tinh thần, phong thủy và văn hóa.
Phong tục thờ cúng tổ tiên, thần linh đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân Việt Nam từ bao đời nay. Mỗi công trình lớn nhỏ khi khởi công đều được xem là một sự kiện trọng đại, đánh dấu sự thay đổi không gian sống và cũng là bước ngoặt trong cuộc sống của gia chủ. Vì vậy, nghi lễ động thổ ra đời như một sự cầu mong cho mọi việc diễn ra suôn sẻ, hanh thông, tránh được những điều không may. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, khi nhịp sống ngày càng hối hả, nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi: Liệu việc mời thầy cúng có còn cần thiết hay chỉ là một hình thức mang tính tín ngưỡng?
Có thể bạn quan tâm: Độ Cúng Tiếng Anh Là Gì? Khám Phá Ý Nghĩa Và Cách Sử Dụng
Tầm quan trọng của nghi lễ động thổ
Nghi lễ động thổ không chỉ đơn thuần là một nghi thức mang tính chất “truyền thống”, mà nó còn hàm chứa những ý nghĩa sâu sắc về mặt tâm linh và phong thủy. Khi một gia chủ quyết định xây dựng nhà cửa, họ không chỉ đơn thuần là thay đổi không gian sống mà còn là việc tác động trực tiếp đến long mạch, đến môi trường tự nhiên và đến các thế lực tâm linh đang hiện hữu trên mảnh đất đó.
Theo các chuyên gia phong thủy và những người am hiểu về văn hóa phương Đông, mỗi mảnh đất đều có “vong” hay các vị thần cai quản (Thổ thần, Long thần, v.v.). Việc động thổ, đào xới, xây dựng có thể làm xáo trộn sinh khí, ảnh hưởng đến các vị thần này. Do đó, nghi lễ động thổ là cách để gia chủ thể hiện sự thành kính, xin phép và cầu mong sự che chở, phù hộ của các đấng linh thiêng. Đây cũng là dịp để gia chủ thông báo cho tổ tiên về việc sẽ xây dựng nhà cửa, mong nhận được sự đồng ý và bảo hộ từ dòng họ.
Hơn nữa, từ góc độ phong thủy, việc xem ngày giờ động thổ, chuẩn bị lễ vật và thực hiện nghi lễ một cách bài bản sẽ giúp “khai thông” nguồn năng lượng tốt, thu hút vượng khí cho công trình. Nghi lễ này giúp “trấn” tà khí, tránh những điều xui xẻo có thể xảy ra trong quá trình thi công và sau khi hoàn công. Vì vậy, có thể nói, việc động thổ phải mời thầy cúng hay không không chỉ là câu hỏi của tín ngưỡng mà còn là vấn đề liên quan đến vận may, tài lộc và sự an toàn của cả gia đình sau này.
Có thể bạn quan tâm: Cần Mời Thầy Cúng Trong Lễ Động Thổ Không? Cẩm Nang Toàn Tập Cho Gia Chủ
Động thổ phải mời thầy cúng: Quy trình chuẩn bị và thực hiện
Việc chuẩn bị cho một buổi lễ động thổ không phải là công việc đơn giản. Nó đòi hỏi sự chu đáo, thành tâm và một sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt. Dưới đây là những bước cơ bản mà một gia chủ cần thực hiện nếu quyết định mời thầy cúng để làm lễ động thổ.
1. Xem ngày, giờ và chuẩn bị lễ vật
Đây là bước quan trọng nhất, thường do thầy cúng hoặc các chuyên gia phong thủy đảm nhiệm. Gia chủ sẽ cung cấp thông tin về tuổi của người đứng ra xây nhà (thường là người đàn ông trụ cột) để thầy xem xét và chọn ra một ngày, một giờ hoàng đạo phù hợp, tránh những ngày kỵ với tuổi và mệnh của gia chủ.
Lễ vật trong lễ động thổ cũng cần được chuẩn bị tươm tất. Tùy vào tập quán và điều kiện của từng vùng miền, nhưng lễ vật thường bao gồm:
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết Các Loại Động Bò Cúng Thanh Hoá: Nên Chọn Loại Nào Cho Đúng Chuẩn?
- Mâm lễ mặn: Gà luộc, thịt lợn quay, xôi, bánh chưng, rượu, trà, thuốc lá…
- Mâm lễ hoa quả: Trái cây ngũ quả, hoa tươi (thường là hoa cúc, hoa đồng tiền).
- Vàng mã: Tiền vàng, quần áo vàng mã cho các vị thần và tổ tiên.
- Nhang, đèn, nước: Nhang đèn là không thể thiếu, nước sạch để dâng lên thần linh.
Ngoài ra, gia chủ cần chuẩn bị một cái hố nhỏ (được gọi là “huyệt”) ở giữa mảnh đất để đặt lễ và chôn các vật phẩm trấn trạch như: một cái bát, một đồng tiền xu, một ít muối, gạo, và một lá bùa.
2. Quy trình cúng động thổ
Khi đã chọn được ngày giờ đẹp, gia chủ cùng thầy cúng sẽ tiến hành nghi lễ. Quy trình thường diễn ra như sau:
- Bước 1: Chuẩn bị không gian: Dọn dẹp khu vực sẽ làm lễ, dựng một cái bàn nhỏ (bàn thờ tạm) ở hướng Nam hoặc hướng Đông Nam của mảnh đất, quay mặt ra ngoài cổng hoặc ra hướng tốt. Trên bàn thờ được sắp xếp lễ vật, bài vị (nếu có) và nhang đèn.
- Bước 2: Khai báo và thỉnh thần: Thầy cúng sẽ bắt đầu bằng việc đốt nhang, khấn vái để thỉnh các vị thần linh cai quản mảnh đất, thổ thần, long thần, và các tổ tiên của gia chủ về chứng giám cho buổi lễ.
- Bước 3: Cầu xin và trình báo: Gia chủ sẽ trình bày rõ ràng lý do, mục đích của việc động thổ, mong muốn được xây dựng một công trình kiên cố, khang trang, và cầu xin thần linh, tổ tiên phù hộ cho mọi việc suôn sẻ, thuận lợi, tránh được những điều không may.
- Bước 4: Động thổ: Sau khi khấn vái xong, thầy cúng sẽ chọn một giờ lành và yêu cầu gia chủ là người đầu tiên dùng cuốc hoặc xẻng để huy động một nhát đất đầu tiên. Nhát đất này phải được đào ở vị trí đã xác định sẵn (thường là ở huyệt đã chôn vật trấn trạch). Hành động này đánh dấu sự chính thức bắt đầu của công trình.
- Bước 5: Hóa vàng và kết thúc: Sau khi làm lễ xong, gia chủ sẽ hóa vàng mã để tạ lễ thần linh và tổ tiên. Bữa cơm cúng sau đó là để gia chủ và người thân quây quần, chia sẻ niềm vui và cầu mong cho công trình được hoàn thành tốt đẹp.
Các trường hợp có thể cân nhắc không mời thầy cúng
Mặc dù việc động thổ phải mời thầy cúng được coi là một tập quán truyền thống tốt đẹp, nhưng trong một số trường hợp, gia chủ có thể không nhất thiết phải mời thầy cúng mà vẫn có thể thực hiện một buổi lễ đơn giản hơn.
Có thể bạn quan tâm: Đội Y Cúng Phật: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Vai Trò Trong Nghi Lễ Tâm Linh
- Gia chủ am hiểu và tự thực hiện: Nếu gia chủ là người có hiểu biết sâu về phong thủy, am hiểu các nghi lễ và có lòng thành tâm, họ có thể tự mình thực hiện nghi lễ động thổ. Quan trọng nhất vẫn là sự thành kính, không cần quá câu nệ vào hình thức.
- Công trình nhỏ lẻ, sửa chữa: Đối với các công trình sửa chữa nhỏ, như sơn lại nhà, thay cửa, hay xây một bức tường nhỏ, nghi lễ có thể được giản lược. Gia chủ có thể chỉ cần thắp nhang, trình báo với thần linh và tổ tiên, không cần phải làm một lễ lớn với đầy đủ các bước như xây nhà mới.
- Điều kiện kinh tế và hoàn cảnh cá nhân: Trong một số hoàn cảnh đặc biệt như gia đình có tang, hoặc điều kiện kinh tế khó khăn, gia chủ có thể chỉ cần làm một mâm cơm cúng đơn giản, lòng thành vẫn là quan trọng nhất.
Tuy nhiên, dù có quyết định không mời thầy cúng, gia chủ vẫn nên chọn một ngày giờ tốt để khởi công, và nên thắp nhang khấn vái để trình báo với thần linh, tổ tiên. Đây là một nghi thức tối thiểu để thể hiện sự thành tâm và kính trọng.
Lợi ích của việc mời thầy cúng chuyên nghiệp
Việc động thổ phải mời thầy cúng mang lại nhiều lợi ích mà không phải ai cũng nhận ra. Một thầy cúng chuyên nghiệp không chỉ đơn thuần là người thực hiện các nghi lễ, mà còn là một chuyên gia về phong thủy, một người có thể giúp gia chủ rất nhiều trong việc xây dựng một công trình hài hòa và may mắn.
- Chọn ngày giờ hoàng đạo: Thầy cúng sẽ dựa vào tuổi của gia chủ để chọn ra một ngày, một giờ đẹp nhất, giúp công việc khởi đầu thuận lợi, hanh thông, tránh được những xung đột về mặt thời gian và không gian theo quan niệm phong thủy.
- Xem hướng và bố trí không gian: Một thầy cúng có kinh nghiệm có thể đưa ra những lời khuyên về hướng nhà, hướng cửa, vị trí đặt các phòng quan trọng (phòng khách, phòng ngủ, nhà bếp) để tối ưu hóa luồng sinh khí, mang lại tài lộc và sức khỏe cho gia chủ.
- Trấn trạch và hóa giải: Trong một số trường hợp mảnh đất có những vấn đề về phong thủy (như đất có âm khí nặng, hay có những hiện tượng không tốt), thầy cúng sẽ biết cách sử dụng các vật phẩm phong thủy, bùa chú để trấn trạch, hóa giải những điềm xấu, giúp công trình được bình an.
- Tạo sự an tâm tinh thần: Quan trọng nhất, việc có một buổi lễ động thổ bài bản với sự hiện diện của thầy cúng sẽ giúp gia chủ cảm thấy an tâm, tự tin và tin rằng mọi việc sẽ diễn ra tốt đẹp. Sự an tâm tinh thần này là một yếu tố vô cùng quan trọng, giúp gia chủ có một tâm lý tốt để lo lắng cho công việc xây dựng.
Việc động thổ phải mời thầy cúng hay không là một quyết định cá nhân, phụ thuộc vào quan niệm, điều kiện và sự am hiểu của mỗi người. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng đây là một truyền thống văn hóa đẹp, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Dù chọn cách làm nào, điều cốt lõi vẫn là lòng thành tâm, sự tôn trọng đối với đất đai, thần linh và tổ tiên. Một buổi lễ động thổ được chuẩn bị chu đáo, thành kính sẽ là bước đầu tiên cho một công trình thành công, một ngôi nhà khang trang và một cuộc sống bình an, hạnh phúc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
