Trong hành trình tu tập, không phải lúc nào cũng là hoa thơm cỏ lạ. Câu chuyện về việc Đức Phật thọ nhận cúng dường thức ăn cho ngựa trong suốt ba tháng an cư là một minh chứng sinh động cho bài học nhẫn nhịn và lòng từ bi. Đây không chỉ là một giai thoại lịch sử mà còn là bài học sâu sắc về cách đối diện với nghịch cảnh và sự tha thứ.
Khi người dân trong thôn Tỳ Lan Nhã bị ngoại đạo lừa gạt, quay lưng lại với chư Tăng, Đức Phật đã không một lời oán thán. Ngài cùng 500 vị tỳ-kheo phải đối mặt với cảnh đói khát triền miên. Câu chuyện này không chỉ hé mở về những thử thách trên con đường tu hành, mà còn cho chúng ta thấy rõ giá trị của sự kiên nhẫn và tinh thần biết đủ, ngay cả khi phải chấp nhận những phương thức sinh tồn không mong đợi nhất.
Có thể bạn quan tâm: Đức Phật Cúng Dường Đồ Ăn Mặn: Những Góc Nhìn Văn Hóa Và Tôn Giáo Cần Biết
Giai đoạn thử thách ban đầu
Một hôm, Đức Phật dẫn 500 vị tỳ-kheo trên đường từ nước Tu Lại Bà đi về thôn Tỳ Lan Nhã để tìm một khu rừng trú ngụ trong 3 tháng an cư. Thôn trưởng của thôn này vốn là người tin tưởng phụng thờ đạo Bà-la-môn, nhưng sau khi nghe thuyết pháp và chứng kiến 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp của Đức Phật, ông đã chuyển sang tin tưởng Phật giáo.
Nghe tin Đức Phật sắp đến, thôn trưởng vội vàng đến yết kiến và thỉnh cầu: “Bạch Thế Tôn, con là thôn trưởng của thôn Tỳ Lan Nhã ở cách đây không xa, nghe Đức Phật giáng lâm con vô cùng vinh hạnh. Vì thế con vội vàng đích thân đến đây cung thỉnh Thế Tôn và chư tỳ-kheo đến thôn của con cư trú trong ba tháng an cư mùa mưa. Con nguyện đảm trách tất cả mọi sự cúng dường, xin Đức Phật từ bi nhận lời!”
Đức Phật khiêm tốn đáp: “Ta biết ông có lòng thành, nhưng đệ tử của ta quá đông, ta không muốn làm gánh nặng cho ông, nên ta nghĩ tốt nhất là thôi vậy, không phiền đến ông.” Tuy nhiên, thôn trưởng một mực nài nỉ van xin. Thấy lòng thành của ông quá lớn, Đức Phật đành gật đầu ưng thuận. Thôn trưởng vui mừng cưỡi ngựa về làng chuẩn bị.
Có thể bạn quan tâm: Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Vai Trò Trong Phật Giáo
Âm mưu của ngoại đạo và sự quên lãng của thôn trưởng
Tin tức lan nhanh. Phe ngoại đạo vừa sợ hãi vừa oán giận. Chúng lập m kế bằng cách đưa nữ sắc, hoa thơm cỏ lạ, rượu thịt ê hề vào nhà thôn trưởng. Ánh sáng mờ ảo, người đẹp như mây trời khiến thôn trưởng một khi bước vào nhà là tâm trí hoàn toàn ám độn.
Sáng hôm sau, thôn trưởng dặn người nhà: “Đương lúc thiên hạ thái bình, từ hôm nay cho tới hết ba tháng mùa mưa ta sẽ ở trên lầu cao này nghỉ ngơi, dầu vui hay buồn ta cũng đều không muốn nghe đến.” Ông hoàn toàn quên bẵng lời hứa cúng dường Đức Phật.
Làng này vốn nhân duyên với Phật còn cạn, lại gặp năm côn trùng làm hại mùa màng, cả làng đói kém. Không một ai chịu bố thí cho Đức Phật hay chư Tỳ-kheo một chút gạo hay một chút nước. Đức Phật và chư Tỳ-kheo đành nhẫn nhục chịu đói ở phía ngoài thôn.
Có thể bạn quan tâm: Đạo Đức Huỳnh Giáo Chủ: Những Nguyên Tắc Cốt Lõi Trong Việc Thực Hành Cúng Bái Hàng Ngày
Phép màu từ người buôn ngựa
Giữa lúc đói khát, có một người buôn ngựa dẫn 500 con ngựa đi ngang qua. Thấy cảnh chư Tăng đói lả, ông thưa: “Con không có bao nhiêu lương thực để cúng dường quý Thầy, chỉ có xác lúa mạch cho ngựa ăn, quý Thầy có dùng được không?”
Các vị Tỳ-kheo trả lời: “Chúng tôi rất cảm tạ thịnh tình của ông, nhưng chưa được Đức Phật hứa khả thì chúng tôi không dám nhận thức ăn của ngựa.” Họ vào thỉnh ý Đức Phật. Đức Phật dạy: “Đã lâm vào cảnh đói khát như thế này mà các ông còn ít mong cầu và biết đủ, không dám làm ngược lại lời giáo huấn của ta, ta rất an lòng. Các ông có thể thọ nhận thức ăn của ngựa mà ông lái buôn cúng dường.”
Thế là chư Tỳ-kheo nhận xác lúa mạch. Ngài A Nan nghiền bột, nấu cháo cúng dường Đức Phật. Các vị Tỳ-kheo cũng tự xay lúa mạch mà ăn.
Có thể bạn quan tâm: Động Thổ Phải Mời Thầy Cúng: Những Quy Tắc Tâm Linh Không Thể Bỏ Qua
Lời dạy về sự nhẫn nhịn và nghiệp quả
Thấy cảnh đáng thương, Ngài Mục Kiền Liên thưa: “Bạch Thế Tôn! Con suy nghĩ kỹ rồi, ở đây không thể có thức ăn được. Con muốn dùng thần thông đi chỗ khác mang lúa gạo về!”
Đức Phật dạy: “Mục Kiền Liên! Không nên làm như thế. Tuy ông có thể dùng thần lực mang thức ăn về, nhưng nhân duyên túc nghiệp không thể trừ diệt được. Chỉ có nhẫn nhục là điều quan trọng nhất.” Nghe lời, Mục Kiền Liên lui đi.
Ba tháng trôi qua, Đức Phật và chư Tỳ-kheo đói khát tiều tụy, nhưng lòng tin vẫn không lay chuyển. Tinh thần đoàn kết, hòa hợp của tăng đoàn thật đáng khâm phục.
Sự sám hối và bài học cuối cùng
Sau ba tháng, Đức Phật bảo A Nan: “Hãy cùng ta đi gặp thôn trưởng.” Khi nhìn thấy Đức Phật và A Nan tiều tụy đi tới, thôn trưởng bàng hoàng, choáng váng. Ông chạy ào đến khóc lóc: “Thế Tôn! Thật là đáng sợ! Con bị quỷ vương mê hoặc nên mới dối trá lừa gạt thánh nhân. Con đã gieo vô lượng ác quả! Xin Thế Tôn từ bi cho con sám hối!”
Đức Phật điềm tĩnh: “Đúng vậy! Ông đã trồng hạt giống ác nghiệp, thỉnh đại chúng mà không cúng dường. Nhưng ta đã thấy ông phát tâm lúc ban đầu, nên nếu ông chân thành sám hối thì chỉ có sự sám hối ấy là đáng kể.”
Thôn trưởng nài nỉ: “Xin cho con được cúng dường trong vòng một tháng để lấy công chuộc tội.”
Đức Phật đáp: “Thôn trưởng, ba tháng qua ta an cư ở phía ngoài thôn. Bây giờ mùa mưa đã qua, có rất nhiều chúng sinh đang chờ mong ta cứu độ. Ta phải rời khỏi nơi này lập tức.”
Thôn trưởng van nài: “Tối thiểu cho con được cúng dường ngày mai, làm một bữa cơm đạm bạc để tiễn biệt, và cho con cơ hội sám hối với chư Tỳ-kheo!”
Đức Phật chấp thuận. Suốt ngày đêm, thôn trưởng chuẩn bị một bữa tiễn biệt thịnh soạn. Sau đó, ông dùng tâm tri ân và cung kính đi thỉnh mời Đức Phật và chư Tỳ-kheo vào thôn.
Bữa cơm xong, thôn trưởng cúng dường bốn tấm y bằng vải rất đẹp và một đôi dép cỏ lên Đức Phật, và hai tấm y, một đôi dép cỏ cho mỗi vị Tỳ-kheo. Thôn trưởng và dân làng tiễn đưa Đức Phật, tay vẫy nước mắt ràn rụa, tự than thiện căn mình quá mỏng manh.
Khi Đức Phật muốn ra đi, không thế lực nào ngăn cản được. Khi Ngài không muốn đi, dù khốn khó bức hại nào, Ngài cũng có thể nhẫn nhục chịu đựng.
Lời kết
Câu chuyện này là một minh chứng rõ ràng cho tinh thần nhẫn nhịn trong Phật giáo. Đức Phật thọ nhận cúng dường thức ăn cho ngựa không phải vì sự bần hàn, mà là để phù hợp với nhân duyên và nghiệp quả của chúng sinh. Ngài dạy rằng sự nhẫn nhục là chìa khóa để vượt qua nghiệp chướng. Thôn trưởng đã sai lầm khi quên lời hứa, nhưng sự sám hối chân thành của ông đã giúp ông gieo thêm thiện nghiệp. Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, lòng từ bi và sự kiên nhẫn luôn là ngọn đèn soi sáng con đường.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
