Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất của người Việt, không chỉ để sum vầy gia đình mà còn để thể hiện lòng thành kính với tổ tiên. Một bữa cơm cúng ngày tết không chỉ đơn thuần là mâm cao cỗ đầy, mà còn chứa đựng những ý nghĩa văn hóa sâu sắc, mong muốn một năm mới an khang, thịnh vượng. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách chuẩn bị mâm cúng sao cho tươm tất, đầy đặn mà không phải quá cầu kỳ, vất vả. Bài viết này sẽ gợi ý chi tiết các món ăn truyền thống và cách chế biến để bạn có một mâm cúng tết trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Bánh Tổ Cúng Ông Táo: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa & Cách Chọn Chuẩn
Gợi ý các món ăn truyền thống cho mâm cơm cúng ngày Tết
Mâm cơm cúng ngày Tết của người Việt thường chia thành hai loại: mâm cúng gia tiên (mâm cơm mặn) và mâm cúng chay (nếu gia đình có điều kiện hoặc theo phong tục Phật giáo). Dưới đây là danh sách các món ăn không thể thiếu, được sắp xếp theo từng nhóm để bạn dễ dàng chuẩn bị.
Các món thịt kho (Món chính không thể thiếu)
Thịt kho tàu (thịt kho hột vịt) là một trong những món ăn đặc trưng nhất của bữa cơm cúng ngày tết. Món ăn này có vị béo ngậy, đậm đà, màu sắc bắt mắt, tượng trưng cho sự no đủ, sung túc.
- Nguyên liệu: Thịt ba chỉ (cắt miếng vuông lớn), hột vịt (trứng luộc), nước dừa, nước mắm, đường phèn, hành tím, tiêu.
- Cách làm:
- Thịt heo rửa sạch, luộc sơ qua cho hết mùi hôi rồi cắt miếng vuông vừa ăn.
- Ướp thịt với nước mắm, đường, hành tím bằm nhuyễn và tiêu khoảng 30 phút cho thấm gia vị.
- Cho thịt vào nồi, đổ nước dừa ngập mặt thịt, kho lửa riu riu đến khi thịt mềm và nước cạn lại sền sệt là được.
- Trứng vịt luộc chín, bóc vỏ, cho vào nồi thịt kho gần chín để thấm gia vị.
Thịt kho riềng hoặc thịt đông cũng là lựa chọn phổ biến cho ngày Tết miền Bắc, mang lại cảm giác ấm cúng trong thời tiết se lạnh.
Các món canh hầm (Nước dùng cho bữa cơm)
Canh măng hầm xương là món canh đặc trưng không thể thiếu trong mâm cúng ngày Tết. Măng khô được ninh nhừ, thấm đẫm vị ngọt từ xương và các loại thảo mộc.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Bộ Hài Xanh Cúng Đầy Tháng Tốt Nhất Cho Bé Yêu (review Chi Tiết 2026)
- Nguyên liệu: Xương ống (hoặc xương sườn), măng khô, mộc nhĩ, nấm hương, gia vị.
- Cách làm:
- Măng khô ngâm nước ấm qua đêm, rửa sạch, luộc đi luộc lại 2-3 lần để bớt đắng.
- Xương heo rửa sạch, trần qua nước sôi để khử mùi hôi.
- Hầm xương trong nồi áp suất hoặc nồi thường đến khi xương mềm.
- Cho măng vào hầm cùng, thêm nấm hương, mộc nhĩ đã ngâm nở.
- Nêm nếm gia vị cho vừa ăn, hầm đến khi măng thật mềm và nước dùng ngọt.
Ngoài ra, canh bóng thả với các nguyên liệu như bóng bò ngâm, tôm, cua, nấm cũng là một món canh sang trọng cho mâm cúng.
Các món xào (Đổi vị cho mâm cơm)
Đậu hũ xào rau củ hoặc miến xào lòng gà là những món xào thanh đạm, dễ ăn.
- Món đậu hũ xào rau củ:
- Đậu hũ cắt miếng, chiên vàng giòn.
- Xào chín các loại rau củ như cà rốt, bắp non, nấm đông cô, giá đỗ với tỏi băm.
- Cho đậu hũ vào xào chung, nêm nước tương, đường, muối cho vừa ăn.
Các món nem (Biểu tượng của sự sum vầy)
Nem rán (nem cuốn) là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ Tết. Tiếng nem rán khi chiên vang lên báo hiệu một năm mới đã đến.
- Nguyên liệu: Thịt heo băm, mộc nhĩ, nấm hương, cà rốt, trứng, miến, gia vị.
- Cách làm:
- Sơ chế các nguyên liệu, cắt nhỏ.
- Trộn đều tất cả nguyên liệu với gia vị.
- Cuốn nem bằng bánh đa nem.
- Chiên nem trong dầu ăn đến khi vàng giòn.
Các món gỏi (Khai vị thanh mát)
Gỏi tôm thịt (hoặc gỏi gà) là món khai vị giúp cân bằng vị giác sau khi ăn nhiều món chiên, kho.
- Cách làm: Thịt luộc xé sợi, tôm luộc lột vỏ. Trộn chung với rau răm, húng quế, chuối chát, cà rốt thái sợi. Nước mắm chua ngọt pha vừa đủ.
Các món ăn kèm (Dưa hành, bánh chưng)
Có thể bạn quan tâm: Bình Hoa Thờ Cúng: Lời Khuyên Dành Cho Người Mới Bắt Đầu
- Dưa hành, dưa kiệu: Món ăn không thể thiếu để chống ngán khi ăn các món nhiều dầu mỡ. Hành muối chín tới, có vị chua thanh, cay nhẹ.
- Bánh chưng/bánh tét: Món ăn linh hồn của ngày Tết. Bánh chưng vuông (miền Bắc), bánh tét tròn (miền Nam) tượng trưng cho Trời Đất, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên.
Mâm cơm cúng chay (Nếu gia đình theo đạo Phật)
Nếu gia đình bạn cúng chay, bữa cơm cúng ngày tết sẽ bao gồm các món như:
- Xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho may mắn.
- Canh nấm rơm: Thanh đạm, thơm ngon.
- Nem chay: Làm từ đậu hũ và các loại nấm.
- Gỏi卷 chay: Cuốn bằng bánh tráng với rau củ và nấm.
- Đậu hũ sốt cà chua: Món ăn quen thuộc, dễ chế biến.
Các bước chuẩn bị một bữa cơm cúng ngày Tết trọn vẹn
Để không bị bỡ ngỡ vào những ngày cuối năm, bạn nên lên kế hoạch chi tiết từ khay mua sắm đến sơ chế.
1. Lên danh sách nguyên liệu (Shopping list)
Việc này giúp bạn không quên bất kỳ thứ gì và tránh mua sắm quá tốn kém. Hãy chia nguyên liệu theo từng nhóm: thịt, rau củ, gia vị, bánh kẹo cúng.
2. Sơ chế nguyên liệu trước một ngày
Bạn có thể làm trước các công đoạn như:
- Hành tím, tỏi bóc vỏ, băm nhuyễn.
- Rau củ gọt vỏ, rửa sạch, để ráo.
- Măng khô ngâm nước.
- Thịt ướp gia vị sẵn, để trong tủ lạnh.
3. Chế biến món ăn theo trình tự
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Của Bình Hoa Cúng Giao Thừa: Lễ Vật Không Thể Thiếu Trong Nghi Lễ Cuối Năm
Nên nấu các món canh, kho trước vì chúng cần thời gian ninh, hầm lâu. Sau đó mới đến các món xào, chiên để thức ăn nóng giòn khi dâng cúng.
4. Bày biện mâm cúng
Mâm cơm cúng ngày Tết cần được bày biện đẹp mắt, gọn gàng. Tùy theo phong tục từng vùng miền mà cách bày trí khác nhau:
- Miền Bắc: Cân đối, trang nghiêm. Bánh chưng thường để ở vị trí trung tâm.
- Miền Nam: Thoáng đãng, nhiều món. Bánh tét thường được cắt lát xếp gọn gàng.
Lưu ý quan trọng khi chuẩn bị cơm cúng ngày Tết
Khi chuẩn bị bữa cơm cúng ngày tết, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau để đảm bảo đúng phong tục và giữ gìn nét đẹp văn hóa:
- Tính trọn vẹn: Mâm cơm không cần quá nhiều món nhưng phải có đủ các vị: mặn, ngọt, chua, cay, nóng, lạnh. Phải có “đủ 4 bát, 6 đĩa” là quy tắc tối thiểu (bát canh, bát mắm, đĩa xào, đĩa nem, đĩa thịt, đĩa dưa hành…).
- Nguyên liệu tươi ngon: Vì là dâng lên tổ tiên, nên nguyên liệu phải tươi mới, không dùng đồ ôi thiu, dập nát.
- Đồ cúng: Nên dùng đồ sạch sẽ, tươm tất. Nhiều gia đình kiêng kỵ dùng đồ cũ, đồ sứt mẻ.
- Thờ cúng tổ tiên là nét đẹp văn hóa: Việc chuẩn bị mâm cơm cúng là cách thể hiện lòng biết ơn, nhớ về nguồn cội. Đừng đặt nặng vấn đề vật chất hay sự phô trương mà hãy chú trọng vào sự thành tâm.
Kết luận
Việc chuẩn bị một bữa cơm cúng ngày tết không chỉ là công việc bếp núc mà còn là một nghi lễ tâm linh quan trọng. Qua bài viết này, hy vọng bạn đã có thêm nhiều ý tưởng để thiết kế mâm cúng gia tiên vừa truyền thống, vừa phù hợp với điều kiện gia đình. Dù là món ăn cao cấp hay những món dân dã, quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành kính của con cháu dành cho tổ tiên. Chúc bạn và gia đình có một mùa xuân ấm áp, an lành và một năm mới thành công rực rỡ. Để cập nhật thêm nhiều kiến thức văn hóa, ẩm thực và mẹo vặt gia đình, bạn có thể truy cập website chuaphatanlongthanh.com để đọc thêm thông tin bổ ích.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
