Tết Nguyên đán không chỉ là khoảnh khắc chuyển giao năm mới mà còn là thời điểm thiêng liêng để tri ân tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình. Đây là phong tục truyền thống đã ăn sâu vào tâm thức người Việt. Tuy nhiên, giữa nhịp sống hiện đại, không ít người cảm thấy lúng túng không biết nên chuẩn bị những mâm cúng nào, vào thời gian ra sao và cần những lễ vật gì. Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết nhất về các nghi lễ cúng Tết để bạn đọc có thể tham khảo và thực hiện một cách trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Tất Niên Công Ty Ngày Nào? Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z
Có thể bạn quan tâm: Cúng Trước Khi Quay Phim: Những Điều Cần Biết Và Nghi Thức Chuẩn Bị
Tóm tắt các bước cúng Tết quan trọng
Để chuẩn bị cho những ngày Tết được suôn sẻ, bạn có thể tham khảo quy trình các mâm cúng chính cần thực hiện theo thứ tự thời gian như sau:
- Cúng ông Công ông Táo (23 tháng Chạp): Lễ tiễn Táo quân về trời báo cáo việc bếp núc của gia chủ.
- Cúng tất niên (Chiều 30 Tết): Lễ mời tổ tiên, ông bà về sum vầy đón năm mới cùng con cháu.
- Cúng giao thừa (Đêm 30 rạng Mùng 1): Lễ cúng quan thần linh, tiễn năm cũ, đón năm mới tại nhà và ngoài sân.
- Cúng Nguyên đán (Mùng 1 Tết): Lễ cúng khai xuân, cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng.
- Cúng hóa vàng (Mùng 3 Tết): Lễ tiễn chân tổ tiên, hóa vàng mã để chuẩn bị cho một năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Cúng Tạ Mộ Kết: Nghi Lễ Tạ Ơn Thần Thổ Địa Và Gia Tiên
Các mâm cúng Tết Nguyên đán chi tiết
Việc chuẩn bị mâm cúng Tết không chỉ là thủ tục mà còn thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên và các vị thần linh. Dưới đây là chi tiết về từng mâm cúng.
Cúng ông Công, ông Táo
Lễ cúng ông Táo thường được thực hiện vào ngày 23 tháng Chạp. Đây là một trong những ngày lễ cúng Tết Nguyên đán được chuẩn bị kỹ lưỡng nhất.
Theo quan niệm dân gian, đây là ngày Táo quân lên thiên đình để báo cáo với Ngọc Hoàng về việc làm ăn, cư xử của gia chủ trong năm qua. Vì vậy, các gia đình thường dọn dẹp nhà cửa, đặc biệt là khu bếp thật sạch sẽ để tiễn ông Táo.
Lễ vật cúng Táo quân thường bao gồm:
- Mũ ông Táo: Có 3 chiếc (2 mũ ông và 1 mũ bà), thường có cánh chuồn. Sau khi cúng xong, vàng mã sẽ được đốt.
- Cá chép: Là vật không thể thiếu, dùng làm phương tiện cho Táo quân cưỡi về trời. Sau khi cúng, cá chép sẽ được phóng sinh ở sông, hồ hoặc ao.
- Mâm cỗ: Có thể là cỗ mặn (xôi, gà, thịt, cá…) hoặc cỗ chay tùy theo điều kiện và tập quán gia đình.
Cúng tất niên
Sau khi đã tiễn ông Táo, không khí Tết đã cận kề. Chiều 30 Tết là thời điểm diễn ra lễ cúng tất niên.
Mâm cúng tất niên có ý nghĩa mời tổ tiên, ông bà về ăn Tết cùng con cháu, đồng thời tổng kết một năm đã qua và chào đón năm mới. Đây cũng là bữa cơm sum vầy của các thành viên trong gia đình.
Mâm cỗ tất niên thường có sự khác nhau tùy theo vùng miền, nhưng không thể thiếu bánh chưng, xôi và gà luộc. Bữa cơm này mang ý nghĩa thiêng liêng, là khoảnh khắc mọi người trong gia đình đoàn tụ, quây quần bên nhau sau một năm làm ăn xa nhà.
Cúng giao thừa
Đúng thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới (lúc 0h ngày Mùng 1), nghi lễ cúng giao thừa được diễn ra. Đây là một trong những nghi lễ quan trọng nhất, đánh dấu thời điểm đón năm mới.
Lễ cúng giao thừa được thực hiện ở hai nơi:
- Ngoài sân (hoặc trước cửa nhà): Dành để cúng các quan thần linh, tề thiên đại thánh, long thần, hổ tướng… để xin các vị đó độ trì cho gia đình một năm mới bình an, làm ăn tấn tới.
- Trong nhà (bàn thờ gia tiên): Dành để cúng tổ tiên, mời ông bà về phù hộ cho con cháu.
Lễ vật cúng giao thừa thường bao gồm hương hoa, trà quả, trầu cau, đèn nến, gạo muối, bánh chưng, thịt, gà, rượu… Tùy theo điều kiện của từng gia đình mà mâm cỗ có thể thịnh soạn hay đơn giản. Vào đúng thời khắc giao thừa, chủ gia đình sẽ thắp hương, khấn vái và cắm nhang ngay ngắn.
Cúng Nguyên đán (Mùng 1 Tết)
Ngày lễ cúng Tết Nguyên đán chính là buổi lễ cúng đầu tiên của năm mới, diễn ra vào sáng Mùng 1. Đây là mâm cỗ cúng quan trọng nhất, thể hiện sự thành kính đối với tổ tiên và các vị thần linh.
Mâm cỗ cúng Nguyên đán thường rất thịnh soạn, đầy đủ các món ngon. Các món không thể thiếu bao gồm:
- Gà luộc (thường được làm từ tối 30 Tết để kiêng sát sinh vào ngày Mùng 1).
- Thịt lợn luộc hoặc giò chả.
- Bánh chưng.
- Các món ăn truyền thống khác tùy theo vùng miền.
Nhiều gia đình còn có tục lệ cúng cơm hàng ngày từ chiều 30 Tết cho đến khi hóa vàng xong. Bàn thờ luôn được giữ ấm áp với nhang khói nghi ngút và đèn thờ thắp sáng suốt ngày đêm.
Cúng hóa vàng
Lễ cúng hóa vàng là nghi lễ cuối cùng trong chuỗi các ngày lễ cúng Tết Nguyên đán, thường diễn ra từ ngày Mùng 3 đến ngày Mùng 7 Tết. Tuy nhiên, hiện nay nhiều gia đình thường làm vào ngày Mùng 3 để con cháu chuẩn bị lên đường làm ăn xa.
Mâm cỗ cúng hóa vàng cũng tùy thuộc vào hoàn cảnh từng gia đình. Sau khi cúng xong, người ta sẽ đốt giấy tiền vàng mã để tiễn tổ tiên, ông bà về lại âm phủ, đồng thời cầu mong một năm mới làm ăn phát đạt, may mắn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết Về Thủ Tục Cúng Tạ Nhà Cũ Trước Khi Bán Hoặc Chuyển Đi
Lời kết
Qua những thông tin trên, hy vọng bạn đọc đã có cái nhìn tổng quan về cúng Tết như thế nào cho đúng và đủ. Dù là cỗ to hay nhỏ, lễ vật nhiều hay ít thì điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính và sự thành tâm của con cháu đối với tổ tiên. Việc chuẩn bị chu đáo cho các mâm cúng Tết không chỉ giúp giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn là cách để các thành viên trong gia đình xích lại gần nhau hơn.
Những thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ hoặc Dược sĩ để được tư vấn cụ thể. Bạn có thể tham khảo thêm nhiều kiến thức đời sống đa dạng tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
